Mozarts geliefde spreeuw

ALBA Theaterhuis: WAM, Mozart met Andere Woorden

Het is 4 juni 1787. En we bevinden ons in een dierencrematorium. Het is een prachtverhaal, zonder meer. Theatraal ook. Zelfs – of juist – als je bedenkt dat eigenlijk alles al wel ge- en beschreven is over Mozart. De wetenschappelijke Neue Mozart Ausgabe is al jaren geleden aangevuld met de laatste supplementen. Moedig ook om een jonge schrijver een schrijfopdracht te gunnen.

ALBA Theaterhuis weet te verbazen met een fraaie anekdote die is opgeduikeld over het wonderkind. Op 27 mei 1884 schreef Mozart in zijn aantekeningenboekje dat hij een spreeuw had gekocht. Niet veel later noteerde hij een thema uit zijn 17e pianoconcert (KV 453) dat de spreeuw geïmiteerd bleek te hebben, al bleek het diertje de passage een halve noot verhoogd te hebben. Als in 1787 zijn geliefde spreeuw sterft is Amadeus bijkans ontroostbaar. Met een paar vrienden begraaft hij het diertje, zingt liederen en draagt hij een eigenhandig geschreven gedicht voor. De dood van zijn vader, acht dagen eerder, bezorgde hem veel minder hartzeer. Het eerste werk dat Mozart na diens dood voltooide is Ein Musikalischer Spass (KV 522), volgens Mozart een muzikale grap – en volgens tegenwoordige musicologen eerder een ode aan de spreeuw dan een parodie op de musici en componisten van zijn tijd.

Mozart hield van dieren – maar ook van biljarten, kegelen en kaartspelen. Hij hield katten, honden en vogels, Mozarts ouders hadden een kanarie en voor zijn hond Bimperl componeerde hij een onvoltooide aria.

Het is 3 februari 2006. En we bevinden ons in een Mozart-jaar. Maar weer eens. Deze keer gaat het om de viering van zijn geboortejaar. En ALBA theaterhuis pakt de handschoen op.

ALBA is begin 1999 opgericht door artistiek leider, regisseur en actrice Saskia Mees (o.a. De Appel), als zij het initiatief tot twee theaterworkshops, o.a. op de Haagse Hogeschool, ter voorbereiding van het stuk Het Huis ALBA in een bewerking van Mees van Het Huis van Bernarda Alba van Lorca, najaar 1999. Het bleek een succes en na jaren van poetsen wordt de groep inmiddels financieel en structureel ondersteund door de gemeente Den Haag en het ministerie van O.C. en W., vooral met daarbij het oog gericht op jongeren. Recentelijke producties zijn De Sterkste / The Stronger en Bloedbruiloft, dat op Oerol 2005 een hit was.

Het Haagse Alba wil de poëtische kracht van taal en muziek koesteren en thema’s en stukken kiezen ‘die universele waarden hebben’, zo leert hun website. De groep afficheert zich op die plek ook als een grensverleggend theaterhuis.

Een van de opdrachten die ALBA zich bovendien heeft gesteld is het laten schrijven van nieuwe theaterteksten. Telg uit de beroemde Haagse toneel- en Appelfamilie Aus Greidanus jr. werd gevraagd. Greidanus jr.: ‘Wat me boeit in de combinatie van Mozart, muziek en theater is de vraag of taal muziek kan worden, en of muziek juist ‘talige’ betekenis kan krijgen. Een van de essenties vind ik, dat je iets zegt over deze tijd. En kan dat ook met muziek?’, zo vraagt hij zich af.

De brug naar de moderne tijd wordt geslagen door het stuk te situeren in een dierencrematorium. Greidanus is er echter niet in geslaagd van taal muziek te maken, of vice versa. Dat zou ook wel erg hoog gegrepen zijn voor deze jeune homme van het Nederlandse toneel.  Grootste bezwaar is echter dat het stuk al te anekdotisch van aard is, en er weinig verbeelding in is gelegd. Het is daarmee een wat platte vertelling over een typische Mozart-aberratie geworden. Maar met de voorliggende tekst moet het ook wel hondsmoeilijk zijn geweest om er meer te doen dan er is gedaan.

Een ander bezwaar is dat er nauwelijks identificatie met een van de spelers volgt. Er wordt flink gestapeld, maar dat wil maar niet leiden tot enige (be-)roering. Het kan overigens zijn dat het stuk wel degelijk werkt voor jongeren – laten we zeggen tot een jaar of 20. En dat is wellicht ook de doelgroep. Bovendien is een verzachtende omstandigheid dat ik een try-out zag – en natuurlijk kan er nog veel na de première ten goede keren. Ook dat is theater. Voor het overige zien we een ‘klassieke’ en wat stereotiepe Mozart, vrijwel gemodelleerd naar het personage dat ons in de film Amadeus van Milosz Forman ooit is voorgeschoteld. Neemt niet weg dat Mohammed Azaay de rol met verve en uiterst vloeiend speelt en zingt. De bijdragen van de twee zangeressen /actrices komt daarentegen minder uit de verf.

Gezien op 15 januari 2006 in Theater aan het Spui, Den Haag.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s