De zee als baken

Bonheurs Odyssee

Daar staat hij dan, de koning van Ithaka, sereen gestoken in een mooi gestileerde blank-witte kledij. Schuldeloos dus, zoals de duiven achterop het podium ook zijn vredige voorkomen lijken te willen onderstrepen. Odysseus is zijn naam. Sluw, sterk, slim, wilskrachtig en… menselijk.

‘Muze, verhaal van de man van velerlei wegen, die heel lang rondzwierf, nadat hij de heilige burcht van Troje verwoest had…’, zo lokt Bonheur Theaterbedrijf Rotterdam ons middels de folder de raamvertelling over hem in. Hij, de koning van Ithaka, die Troje plat kreeg door een gouden list met een houten paard, dat is natuurlijk Odysseus. Er wordt over hem verteld in de Odyssee van Homerus, feitelijk het beginpunt van de Europese letterkunde, ontstaan of opgetekend zo rond het jaar 800 voor onze jaartelling. Heel zeker is dat allemaal niet, getuige de zogeheten Homerische kwestie, waarin wordt getwijfeld aan de echtheid van de vertelling – en door sommige tekstwetenschappers zelfs aan het bestaan van Homerus zelve.

In de 24 boeken wordt de tien jaar durende thuisreis van de held uit de doeken gedaan, met de zeeën als baken. Het ijkpunt is de terugkeer van de held vanaf het eiland van de nimf Calypso, die hem na jaren en jaren van omzwervingen onderdak bood, maar hem nu op gezag van de goden moet laten gaan. De boeken eindigen met de tot stand gebrachte thuiskomst in zijn koninkrijk Ithaka, waar hij dient af te rekenen met de vele gegadigden die juist dan strijden om de hand van zijn vrouw Penelope.

De Odyssee van Homeros beschrijft de laatste 41 dagen van de tocht van Odysseus. Odysseus vertelt over zijn terugtocht vanuit Troje en zijn belevenissen bij o.a. de Cycloop, Kirke en de Sirenen in de vorm van flashbacks.

Theatergroep Bonheur heeft het epos opgeknipt in twee delen. Pas volgend jaar kunnen we getuige zijn van de aankomst van Odysseus op Ithaka. En dat is jammer, want reikhalzend kan worden uitgekeken naar dit tweede deel. Eén man, één acteur: Paul R. Kooij. Hij weet het publiek dik anderhalf uur in zijn eentje te kluisteren, zonder overdreven pathos, zonder multimediaal geweld, zonder een overdadige speelstijl. Deze Odysseus is klein, maar tot in detail te verstaan, tot in de vingertoppen te voelen, en tot aan het einde toe een mens. Dat is geen kleinigheid, want Odysseus c.q. Kooij haalt heel wat overhoop in zijn vertellingen en doet dat nog eens in hexameters ook, gemodelleerd naar de vertaling van H.J. de Roy van Zuydewijn.

Prachtige tekst, prachtig gespeeld, live elektrische gitaarmuziek, smaakvol belicht en ook nog eens in een prachtig decor dat bestaat uit een hoogglanzend, spiegelend-glimmend zwart vierkanten speelvlak van acht bij acht dat als een landkaart dient, waarop met doeken in verschillende felle kleuren eilanden zijn gemaakt en waar een blauw verlichte neonbuis een kustlijn suggereert, maar ook als einder kan dienen. Zoals gezegd: achter op het podium zien we een duivenkooi van glas op een zwarte tafel die even boven de speelvloer zweeft. De duiven vertoeven er op hun gemak, hebben niet de mogelijkheid om te vliegen, maar lopen daarentegen op een groot aantal knekelhoofden.

Regisseur Peter Sonneveld, sinds januari 2005 artistiek leider van Bonheur heeft een voorliefde voor het bewerken van literatuur tot theater. Dat bleek eigenlijk al in een van zijn eerste regies, Giovanni’s Room, een verpletterende weergave van het boek van James Baldwin, zo rond het midden van de jaren tachtig. Zijn grote kracht ligt in het tot stand brengen van een synthese tussen vertellen en toneelspelen. Zo ook in deze Odyssee. Het zou een hoorspel kunnen zijn, maar dan zou in dit geval toch de omlijsting node gemist worden. Na de krachttoer van Kooij rest de kijker slechts één verzuchting: dit is mooi, zo moet het.

We mogen dankbaar zijn dat er in deze wereld nog altijd mensen zijn die wat willen. En dit is nog maar de try-out.

Gaandeweg het seizoen maakt Bonheur theatersalons die als onderwerp onderweg zijn, avonturen beleven en thuiskomen als onderwerp hebben, onder de titel Hotel Ithaka.

www.bonheur.nl

Gezien: Odyssee, de wraak van de zee door Bonheur Theaterbedrijf Rotterdam op dinsdag 19 september 2006 (try-out) in Theater Bonheur.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s