Een pond vlees als politiek onderpand

Engelstalig toneel in Koninklijke Schouwburg

‘Uit je neus eten is al een politieke daad. Een steen oprapen, de eerste stap naar martelaarschap.’ In de Koninklijke Schouwburg in Den Haag vindt op tekst van Abdelkader Benali een speelse maar indringende ontmoeting plaats tussen Shakespeare en het Midden-Oosten.

In Shakespeares De Koopman van Venetië sluit de Jood Shylock een contract voor een geldlening met Antonio. Als die blijkt niet aan zijn verplichtingen blijkt te voldoen, eist hij zijn deel: een pond vlees, Antonio’s vlees welteverstaan. Shylock wordt daarop veroordeeld tot de allergrootste vernedering, die van de gedwongen bekering tot het christendom. Hij beroept zich op het recht van vergelding, ofwel wraak. Abdelkader Benali, hier vooral bekend van de novelles Bruiloft aan zee en De langverwachte, creëerde het personage van de acteur Palestijnse acteur Jasser Mansoer. In het stuk staat die op het punt staat het toneel op te gaan als Shylock.

Benali’s monoloog, daterend uit 2001, werd indertijd gespeeld door Saabri Saad El Hamus. Het stuk werd meteen geselecteerd voor het Theaterfestival, als een van de opmerkelijke voorstellingen van dat seizoen. Vorig jaar was het te zien op het Edinburgh Fringe Festival, en, wegens behaald succes, daarna ook in Chicago en Londen. Komend weekeinde is het te zien in Het Paradijs, de bovenzaal van de Koninklijke Schouwburg.

De rol van Jasser Mansoer wordt nu gespeeld door de in Engelse toneel- en filmacteur William el-Gardi. Zijn Egyptisch/Soedanesische afkomst verschaft de voorstelling een dubbele bodem. El-Gardi: “De Palestijns-Joodse kwestie is in het stuk onderhuids aanwezig, en die is eerder persoonlijk dan politiek. Het publiek kijkt immers door de ogen van de acteur Jasser. Ja, ik heb een Arabische achtergrond en Shylock is zo ongeveer een archetype geworden; maar ik speel Shylock niet, ik speel de rol van de broodacteur Jasser Mansoer die als Shylock het toneel op moet. Als acteur kun je je naar mijn mening trouwens geen moreel oordeel permitteren over het personage dat je vertolkt.”

De rol van Mansoer raakt El-Gardi. Er zijn zeker overeenkomsten tussen hem en zijn personage: “Niet alleen omdat het gaat om een toneelspeler met alle beroepsangsten van dien, maar ook omdat de Shylock van Shakespeare zich een buitenstaander voelde in een westerse wereld. En ik moet bekennen dat ik me sinds ‘nine eleven’, en hoewel volledig verwesterd, toch heel anders bekeken voel. Dat is niet altijd gemakkelijk te bevatten.”

De Jasser Mansoer van Benali vertoont sterke uiterlijke gelijkenis met Yasser Arafat. In plaats van Shylock zou Mansoer, eigenlijk al van kindsbeen af, graag de rol van Arafat spelen. In het stuk laat hij Mansoer fantaseren over zijn mogelijke rol als Arafat: ‘De bakker wilde de wereldberoemde acteur Mansoer begin jaren negentig geen brood verkopen omdat hij dacht met Jasser Arafat de beroemde terrorist te maken te hebben. Later kreeg ik het gratis omdat ze dachten dat ik Jasser Arafat de vredestichter was.’ El-Gardi: “Zijn ambitie om toneel te spelen heeft Mansoer in de veilige, fictieve theaterwereld gebracht. Maar daar wordt hij alsnog met zijn vijand geconfronteerd.”

Benali is ook in het buitenland inmiddels een veelgelezen auteur. Zijn romans zijn in vele talen vertaald en ook zijn toneelstukken worden gretig gelezen.  El-Gardi kende de naam van Benali voordien niet, maar, zegt hij, sinds hij zich meer verdiept in de Europese literatuur, heeft hij gemerkt dat Benali’s naam rondzoemt. El-Gardi en Benali hebben elkaar echter nog nooit ontmoet. Hij hoopt dat dat het komend weekeinde gaat gebeuren. “Ik ben uiteraard zeer benieuwd wat hij van de voorstelling vindt.”

Jasser van Abdelkader Benali, gespeeld door William el-Gardi. Van wo 25 t/m za 28 november in de Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Meer informatie: www.ks.nl. Toegangskaarten: 0900 – 3456789.

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s