Als ouders meer nemen dan geven

Nationale Toneel speelt drama Dat Smoel van tienertalent

Henry (18) gebruikt drugs – van zijn moeder. Mia (15), zijn zus, is aan de drank – van haar moeder. En vader heeft al tijden een ander – aan de andere kant van de wereld. Het Nationale Toneel maakte er toneel van.

Een kater. Geen zin. Niet om op te staan, ook niet om de deur uit te gaan. Verlammend. De innige liefkozingen en tedere, beminnelijke omhelzingen van zijn moeder werken als een lap op een rode stier. Hij veelt haar domweg niet, of niet zó dan toch. Of in ieder geval niet nú.

De adolescent uit Dat Smoel van het Nationale Toneel is Henry. Anderhalf jaar eerder van school weggebleven, nu doodt hij de zee van tijd met tekenen, op aanwijzing van zijn moeder Martha. Eigenlijk zijn de onderlinge verhoudingen voor alles omgekeerd: hij wil háár helpen en ziet toe op haar, alcoholica en drugaddict, die het spoor volledig bijster is. Maar hij is verstrikt geraakt, verstrikt in zijn liefde voor haar. Zijn tienerzus Mia ligt juist overhoop met haar moeder, en bewoont bij wijze van antikraak het appartement van hun vader. Die bivakkeert al tijden in het exotische Hong Kong, waar hij er een goedbetaalde baan, een mooi appartement én een autochtone vriendin op na houdt.

Ingrediënten genoeg voor het bereiden van een uiterst explosief mengsel. En dat gebeurt dan ook als Mia een vriendinnetje fysiek mishandelt en zich daardoor onmogelijk maakt op haar school. Het is haar vader die haar vanuit het buitenland moet komen redden. En nu hij, na jaren, dan toch ter plekke is, komt hij gelijk maar eens poolshoogte nemen – en treft zijn vrouw en zoon verstrengeld in elkaar aan. Hij kan niet anders dan haar verplichten een kliniek te bezoeken. En inzien dat hij als vader jammerlijk heeft gefaald. Ingehaald door het echte leven en het grote geld.

Uit het moderne leven gegrepen. Drama ten top. Maar ook clichés in overvloed. Schrijfster Polly Stenham was 19 toen zij in 2007 dit stuk schreef. En dat verklaart een hoop. Alles moet tegenwoordig immers heftig zijn en extreem: dat is wat het tijdsgewricht ons oplegt. Dat geldt de samenleving, de mensen om ons heen – en dus ook de schrijfstijl en de personages die dit stuk bevolken, als Polly Stenham zélf. Het is Stenham nauwelijks aan te wrijven: ze is jong, en haar talent is dat ook. Ze hult zich kennelijk graag in grote-mensenproblemen en wil misschien al te gretig verwijzen naar de familiedrama’s in de grote Griekse klassiekers. Anderzijds is dit kennelijk de manier waarop zij de wereld om haar heen beziet, of sterker: misschien ís dit wel haar echte wereld.

In Engeland is het ontvangen als ‘a hard-hitting play’. Bij het Nationale Toneel bleef van die belofte weinig heel. De tekst grossiert onvermijdelijk in puberaal aandoende en bleue platitudes, de onheilspellende ellende ligt er te dik op de loer, de onderlinge verhoudingen lijken gekunsteld. Het drama oogt bovendien ongeïnspireerd geregisseerd. Je vraagt je gaandeweg zelfs even af waarom het zonodig hier en nu gespeeld moet worden . De spelers, met in de gelederen onder meer de tv-soapies Susan Visser en Tim Murck, delen grotendeels in de malaise. Slechts Susan Visser en Roos Eijmers weten bij vlagen te overtuigen en een min of meer constant niveau aan de dag te leggen. En dat is te weinig voor een avondje toneel.

Dat Smoel door het Nationale Toneel. Gezien op do 21 januari. Nog tot en met wo 24 februari te zien in het Nationale Toneel Gebouw, Den Haag. Meer informatie op www.nationaletoneel.nl.

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s