Democratie onder het vergrootglas

Haagse wethouder Cultuur Bolle leidt theatraal debat

Een theatraal debat, moderne hagenpreek en een verzetsdaad ineen. De Verlichting is stuk doet op zaterdag 14 februari Den Haag aan, met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht, de raadszaal als decor, en de Haagse wethouder Marieke Bolle als voorzitter.

Uitzoomen, noemt Floris van Delft het. Weg van de staat van permanente verongelijktheid waarin Nederland en de Nederlanders lijken te bivakkeren. Regisseur Floris van Delft onderzocht zijn groeiende onvrede met de democratie in Nederland. “Iedereen buitelt aldoor over elkaar heen: burgers over politici, politici over burgers, en de leden van die groepen buitelen ook nog eens over zichzelf heen. Met als gevolg dat elke dag er wel weer een brandje te blussen is in de BV Nederland.” Hij vermoedt een identiteitscrisis, in beide kampen. “Vanaf het moment dat politici ‘hun’ burgers als klanten zijn gaan zien, zijn de burgers daarna van de weeromstuit de politiek als een bedrijf gaan beschouwen.” Van Delft meende dat hij iets met zijn onvrede móest doen, voegde de daad bij het woord en maakte een voorstelling die de democratie onder een vergrootglas legt. “Waar het mij om gaat, is vragen naar ruimte, ruimte om na te denken, om buiten de waan van de dag eens wat principiële vragen te kunnen stellen.”

Hij kwam op het idee toen hij Country of my Skull (De kleur van mijn hart) van Antjie Krog las. Daarin is het effect beschreven van de Waarheidsommissie die Zuid-Afrika naar het apartheidsbewind instelde. “Het bij voorbaat reinigende vermogen dat van zo’n instituut uitgaat, dat fascineerde me. De Verlichting is stuk geeft als het ware zo’n Waarheidscommisie te zien, een theatrale vorm daarvan, met de democratie in Nederland die in het beklaagdenbankje plaatsneemt.”

Op De Verlichting is stuk past niet zomaar een etiket. Het is een theatraal debat, moderne hagenpreek en verzetsdaad ineen. “Zonder soft te worden, maar mét stijl en een beetje humor”, zegt Van Delft. “Geen politiek entertainment zoals onze volksvertegenwoordigers die opvoeren, maar een bijeenkomst waar de inhoud niet wordt geschuwd.” Hij fileert de democratie door zich te wapenen met drie acteurs en bijdragen van vijf schrijvende opinieleiders, onder wie Mei Li Vos, Marius Ernsting, Zeeger Ernsting, Remko van Broekhoven en Enver Husicic. Als gelegeheidsvoorzitter treed Marieke Bolle op. Aan de Haagse wethouder van Cultuur en Financiën Marieke Bolle (PvdA), tevens stadsdeelwethouder van Segbroek, is het recht voorbehouden om aan het einde van de avond een conclusie over de staat van de democratie in Den Haag te trekken.

De deelname van de PVV – uitgerekend in de stad Den Haag, bakermat en dagelijks strijdtoneel van de democratie in onze Lage Landen – aan de nu snel naderende gemeenteraadsverkiezingen, maakt de opvoering extra pikant. Van Delft haast zich te vrijwaren van vooringenomenheid: “Ikzelf breng in dit stuk geen mening naar voren, het is geen pamflet. Bovendien is er in een moment voorzien waarop bezoekers, burgers dus, hun mening naar voren kunnen brengen. Het stuk staat hier in ieder geval waar het moet staan, in de stad bij uitstek waar politiek bedreven wordt.”
De Verlichting is stuk – misschien wordt het tijd voor spaarlampen?

Floris van Delft: De Verlichting is stuk – on tour op zaterdag 14 februari, 16.00 uur.  Verzamelen in Theater aan het Spui om 15.30 uur.

Advertenties

Liefs uit de Hermitage

Gemeentemuseum Den Haag podium voor toneel

Het auditorium van het Gemeentemuseum Den Haag is het toneel voor een toneelstuk dat zich afspeelt in de Hermitage van Sint Petersburg. Theatergroep De Kern situeerde er een verhaal over kunst en cultuur, maar ook over liefde en niet-aflatende hartstocht.

Iedere puntkomma wordt luid hardop uitgesproken, iedere gedachte uitgemeten, iedere aarzeling volledig tot achter de komma uitgesponnen. Het is even wennen aan het tempo en de spelopvatting van Theatergroep de Kern. De groep is dezer dagen te gast in het auditorium van het Gemeentemuseum Den Haag. Niet zo verwonderlijk als het lijkt, want de Kern maakte Veel liefs uit Rusland met de opening van de Hermitage Amsterdam als aanleiding. Wel verwondert de piste: een verhoogd podiumpje waar normaliter voordrachten worden gehouden, dat flauw taps naar achteren toeloopt en hooguit vier breed en nog geen drie diep is. Het is de omlijsting voor een toneelstuk over de Nederlandse onderzoeksjournaliste Sophie die is afgereisd voor een verhaal over kunst en cultuur in het Rusland van de Hermitage – maar verliefd raakt op Aleksej, de conservator ter plekke. Plaats van handeling is het beroemde museum in Sint Petersburg, hier verbeeld door zes smalle, hoge panelen op wieltjes, waarmee naar believen geschoven kan worden, en er een – hoe minimaal ook – een andere ruimte kan worden gesuggereerd. De voor- en achterzijde van die panelen zijn beschilderd met fragmenten van beroemde topstukken die het kunstpaleis herbergt. In dat licht bezien is de setting van gastheer het Haagse Gemeentemuseum evenwel een schot in de roos.

Het verhaal ontspint zich rond een eeuwenlang verloren gewaand  geschilderd dubbelportret van de Verlichte achttiende-eeuwse tsarina Catharina de Grote en haar minnaar, de ijzeren generaal Gregory Potemkin. Het portret zou in 1771 op transport naar Rusland voor de kust van Finland met de Nederlandse schoener waarin het werd vervoerd, zijn vergaan. Het is te danken aan Aleksej dat het nu aan de vergetelheid ontrukt kan worden en aan een breed publiek getoond. Het tableau is onderwerp van bespiegelingen over het machtsduo. Bespiegelingen die uitmonden in herkenning en een dubbelspel: waar Sophie twijfelt aan haar man Michiel, is het Aleksej die zijn vrouw en directeur van de Hermitage een stoorzender ziet. Ze besluiten de gedaanten aan te nemen van de twee machthebbers die ze bewonderen. En ontdekken zo hun liefde voor elkaar. Eind goed, al goed. Nee, want hij wordt door zijn vrouw Olga gechanteerd, waarop zij gedesillusioneerd naar Amsterdam en haar man terugkeert.

Deze omstandige verhaallijn wordt minstens even zo omstandig uit de doeken gedaan. Dat voert wat ver, en ontkent een zekere potentie tot verbeelding bij het publiek. Ondertussen wordt er bij vlagen aardig toneelgespeeld, het ene moment beter dan het andere, waarbij vooral de prachtige stembeheersing van Sophie, gespeeld door Ineke ter Heege, blijft hangen. Veel liefs uit Rusland is een uiterst helder toneelstuk dat soms wat meer vaart kon hebben. Meest bezwaarlijk is echter dat het ontaardt in een soms al te obligaat geschiedenislesje en dat er al te dik en vaak wat gratuit over kunstbeleid wordt gesproken.

Theatergroep De Kern: Veel liefs uit Rusland. Gezien op 7 februari 2010. Nog op 14, 21 en 28 februari te zien in het Gemeentemuseum Den Haag. Meer informatie: www.theatergroepdekern.nl.