Gekuifd cartoonjoch Timmy Turner zet de boel op stelten

Stella Den Haag in Theater aan het Spui

Liefst 20.000 vierkante, authentieke Lego-blokjes komen op de proppen en een manshoge, levensgrote – gekostumeerde – sint-bernardshond pak domineert het podium in Werner eet zijn schoen op, een aanstekelijke en knotsgekke jeugdtheatervoorstelling (6 +) die heatergroep Stella Den Haag, het gezelschap dat voorstellingen maakt voor kinderen en volwassenen, in samenwerking met Kopergietery maakte.

“Als ik een eigenschap van een hond zou mogen overnemen, dan is dat trouw”, zegt Gregory Caers, de vleesgeworden sint-bernardshond Borisboef in de voorstelling. Voor Erna van den Berg, de regisseuse van de voorstelling, is dat ‘het vermogen tot ruiken’. Het van oorsprong Zwitserse hondenras staat min of meer centraal, maar Stella’s theaterstuk lijkt toch vooral geïnspireerd op de cartoons die op Nickelodeon te zien zijn, de tv-zender die vooral jonge kinderen dagelijks en vrijwel volcontinu in de greep houdt. “De cartoons op die zender zijn niet alleen ontzettend grappig: onderhuids tonen ze – zoals vele cartoons – de hardheid van het leven. In die zin vind ik ze soms bijna filosofisch te noemen, net zoals sommige sprookjes dat ook zijn”, opent Van den Berg. “Frappant is het ADHD-tempo dat uitgaat van de cartoons, en dan met name van de animatiefilmpjes met Timmy Turner en de inmiddels tot wereldster uitgegroeide geelhuidige rechthoekige zeespons Sponge Bob. Vooral de cartoonserie Fairly Odd Parents met Timmy Turner, het tienjarige broekenmannetje met een roze petje en hazentanden, zijn mijns inziens een pure ode aan de fantasie. De avonturen, geluiden en kleuren gutsen over het scherm en buitelen in sneltreintempo over elkaar heen. Timmy Turner is uiterst grappig. Niemand neemt het digitaal tot stand gekomen joch serieus, en continu moet hij opboksen tegen volgens hem stupide volwassenen. Alles wat hij aanraakt of uithaalt ontaardt steevast in een enorm chaotische puinzooi.”

Werner eet zijn schoen op is een voorstelling waarin de grens tussen waarheid en fantasie soms nauwelijks te ontdekken valt. In de voorstelling is het jongetje Werner alleen thuis met zijn hond Borisboef. Geheel tegen zijn zin komt het zestienjarige buurmeisje Vicky een oogje in het zeil houden omdat zijn vader en moeder weg zijn. De oppas werkt aanstekelijk op Werner. Als hij zich tijdens zijn spel gaandeweg verliest in zijn stripheld Timmy Turner, richt hij een enorme ravage aan, die alle betrokkenen ervan laat dromen dat alles weer rustig zal zijn.

Werner eet zijn schoen op is gemaakt is in samenwerking met de Kopergietery, een Vlaamse jeugdtheatergroep die erom bekend staat dat zij een tamelijk fysieke manier van spelen kiest. “Zij wilden meer poëzie en verstilling in hun voorstellingen aanbrengen, en kwamen in hun speurtocht daarbij bij onze artistiek leider Hans van den Boom uit, en vroegen hem een tekst te schrijven. Volgens Kopergietery weet Van den Boom als geen ander datgene te verwoorden en verklanken wat vaak zo moeilijk te verwoorden is. “Nederlandse kinderen reageren met meer gelach”, vergelijkt Van den Berg na enkele speelbeurten de verschillen tussen Vlaanderen en Nederland.” Lachend: “Misschien is de tekst dan toch ‘Hollandser’ dan we dachten.”

Van de week reisde Stella Den Haag af naar het Australische Adelaide voor het festival Come Out. De groep speelt daar tot en met 1 april op uitnodiging van de organisatoren de Engelstalige versies van Vile Child (Vuil Kind) en Thick Skinned Things (Dikke Huid van Dingen). “Terwijl Werner eet zijn schoen op hier in Den haag te zien is, zit ik juist in het vliegtuig op weg naar huis. Ik kan er dus niet bij zijn. Zeker, dat is inderdaad een vreemde gewaarwording.”

Stella Den Haag & Kopergietery met Werner eet zijn schoen op is op vr 1 en za 2 april te zien in Theater aan het Spui. Meer informatie: www.stella.nl. Reserveren: (070) 346 52 72.

Advertenties

Zomaar van de fiets gelazerd

Lebbis met nieuw programma in Theater Diligentia

Aan Branding van Lebbis ging een opmerkelijke voorbereiding vooraf. Hij hield ‘unplugged’ voorstellingen voor de uiteindelijke ‘gepimpte’ versie die in de theaters is te zien. Na 20 jaren op het podium is hij nog altijd bereid ver te gaan: “Er is nog zoveel te doen, zoveel te vertellen.”

“Zomaar van de fiets gelazerd. Hersenschudding.” Hans Sibbel, alias Lebbis, voelde in mei vorig jaar zijn hoofd behoorlijk bonken. “En nog altijd heb ik er last van. Zo kan ik, bijvoorbeeld, nog steeds niet hardlopen. Levert nog steeds te veel hoofdpijn op. Het is niet duidelijk hoe lang je last blijft houden. Bij sommige mensen duurt die hoofdpijn het hele leven voort.” Een van de angstigste momenten doorstond hij toen hij een MRI-scan moest ondergaan. “Ik raakte geheel in paniek. Mijn hersenen konden het niet aan.”
Toch was het voorval ook een klein reddingsboeitje, noem het een anker: “In mijn nieuwe programma sta ik stil bij wat er in en met je gebeurt als je een hersenschudding oploopt. Sommige mensen die een hersenschudding oplopen horen opeens alles super goed, of kunnen ruiken of zien zoals ze nooit eerder hebben gedaan. Gevoelsorganen zijn daardoor volcontinu overprikkeld. Niet fijn.”
Hij vergelijkt de staat waarin iemand die een hersenschudding heeft met het blikveld van een cabaretier: “Het is als verliefd zijn. Je vernauwt je blik, je focust op een specifiek deel van het leven.” Het kostte hem dan ook meer of andere moeite dan anders om tot een nieuw programma te komen. “Ik doe niet aan try-outs. Maar deze keer was het de bedoeling als voorbereiding op de theatertournee dat ik een reeks stand up-comedy-achtige voorstellingen zou doen, ‘unplugged’-versies, in Toomler, het Amsterdamse honk van stand-uppers. Ik moest in het begin weliswaar erg opletten om niet met te veel hoofdpijn van het podium te stappen, maar in essentie heeft die aanpak me gebracht wat ik ervan wilde. Het mooie is namelijk dat je in de setting van een stand-up show meer kunt uitproberen dan in een reguliere theatervoorstelling. Zo kun je meer spelen met de opbouw en de spanningsboog. En daar lering uit trekken.”

Op de vraag of we nu opeens na 20 jaar een geheel andere Lebbis te zien krijgen dan voorheen, antwoordt hij subtiel: “Mensen krijgen in Branding een andere kant van me te zien.” Misschien moeten bezoekers wat meer moeite doen dan anders, wat meer doorzetten. Daar staat dan tegenover dat ik voor mijn gevoel dieper ga, dat een onderlaag wordt aangeboord. Zoiets deed Shakespeare in zijn stukken ook. Die gaan over liefde of over macht, maar ondertussen sneed hij een maatschappelijk vraagstuk aan. Ik maak nu al 20 jaar cabaretvoorstellingen met ongelooflijk veel plezier. En er is nog zoveel te doen. Er is nog zoveel te vertellen. Al 20 jaar lang gooi ik de beuk erin. Tegen de domheid, de laksheid, de liefdeloosheid. Geen idee of het geholpen heeft, maar ik popel om het weer te proberen. Met nieuwe energie, nieuwe inzichten, nieuwe hoop. Maar vergis je niet: nog steeds zijn er in mijn voorstelling grappen te horen over Libië en, bijvoorbeeld, zingende ADO-voetballers die luidkeels op joden jagen.”

Branding van Lebbis is te zien in Theater Diligentia op za 2 april. Meer informatie: www.lebbis.nl. Reserveren: www.theater-diligentia.nl of telefonisch (070) 3610540.

Mensen die leven alsof ze niet leefden

Ro Theater speelt opnieuw een ‘Loher’

Twaalf personages zoeken naar de zin van hun leven maar verdwalen in de absurditeit ervan. In de zwarte komedie Dieven geven twaalf verloren zielen zich bloot. Regisseur Alize Zandwijk: “Er zijn verschillende kleine epicentra in het stuk, niet één heel grote.”

Wolven
“Wolven staan voor iets moois, ze symboliseren de ongetemde en ongerepte natuur. In Dieven beweert Linda een wolf gezien te hebben. Voor haar is een wolf een zinnebeeld voor de Hof van Eden, voor hoop op de toekomst, want ze wil graag het kuuroord waar ze werkt ombouwen tot een kuuroord. Maar wolven zijn ook een symbool voor angst, en specifiek in dit stuk verbeelden ze terrorisme.”

Kartonnen dozen
“De speelvloer is bezaaid met tientallen opengewerkte kartonnen dozen die als honingraten in een bijenkorf – een  leefomgeving waar het krioelt van het leven – tegen elkaar aan liggen. De dozen kun je zien als de eenvormige, geblokte flatgebouwen of huizen. En een doos is als een kluis, nét groot genoeg voor het opbergen van de essentiële en meest waardevolle persoonlijke bezittingen. Uiteindelijk is een doos een kist, een laatste rustplaats.”

Tomason
“Verschillende personages in Dieven noemen zich Tomason, een naam die is gebaseerd op kunstwerken van de Japanse kunstenaar Genpei Akasegawa . Een ‘Thomasson’ staat in zijn werk voor een op het oog zinloos, doelloos voorwerp. Het schijnt dat wij mensen altijd een doel moeten hebben in ons leven, ook al is het een verborgen doel. In de voorstelling verbeeldt een Tomason de angst die opkomt als een personage inziet dat het leven doelloos lijkt, als dat bijvoorbeeld niet gericht is op werk, op liefde of op de zorg voor een kind. En toch is het leven er, ook als we niets doen en we geen plan hebben.”
“Er is nog een uitleg. Als van een deur alleen nog de scharnieren bestaan, kun je zeggen dat die hun doel hebben verloren, maar ook dat ze daarvan bevrijd zijn. Betekenis ontstaat pas als iemand een betekenis aan iets geeft. Aan een scharnier zonder deur kan je nog altijd een jas ophangen of een waslijn vastknopen.”

43 jaar
“Ira Davidoff wacht al 43 jaar lang in een hotelkamer op de terugkomst van haar man, die als vermist geldt. Ira begrijpt wat dat betekent. Zij zegt: ‘Oké, ik heb mijn leven vergooid, ik heb niets gedaan en niet gehandeld. En dat deed ik uit het verkeerde motief, namelijk uit angst. Ik wilde het leven als iets vanzelfsprekends zien, en dat is me niet gelukt.’ En toch is Ira niet bitter, zelfs na 43 jaar wachten. Een periode waarvan de politieagent in het stuk zegt: ‘Dat is mijn hele leven’.”

Dieven
“In Dieven willen mensen ontsnappen aan hun eigen leven, mensen die leven alsof ze niet leefden. Die zich door hun eigen leven heen stelen, voorzichtig, klein en schuw, alsof niets daarvan hen toekomt, alsof ze geen recht hadden zich erin te bevinden. Alsof ze dieven waren. De machteloosheid van echt willen leven en er toch buiten blijven staan is de simpele gedachte van Dieven, maar daar zit een diep levensgevoel onder.”

Loher
“Zij is een fantastisch schrijfster, groots in het beschrijven van het huidige tijdsbeeld. Het mededogen voor mensen die een beter leven willen, die dromen van iets maar daar niet aan toekomen en eigenlijk niet weten waarom, is typerend voor het werk van Dea Loher. Eigenlijk heeft Dea Loher met Dieven een soort Drie Zusters van Tsjechov geschreven. Die zussen willen naar Moskou, maar gaan nooit.”

Dieven van Ro Theater is op di 15 maart in de Koninklijke Schouwburg. Meer informatie: www.rotheater.nl. Reserveren: 0900-3456789.

Geen sprookje en geen Disney

Toneelgroep Oostpool speelt Een kleine zeemeermin voor volwassenen

‘Ver in zee is het water blauw als de blaadjes van de mooiste korenbloem en helder als het zuiverste glas. En daar in de diepte wonen de zeemensen.’ Het zijn de beginregels van een beroemd sprookje, dat van Hans Christian Andersens Een kleine zeemeermin. Toneelgroep Oostpool maakte er een theatervoorstelling van. ‘Geen sprookje, geen Disney, niet voor kinderen,’ haast regisseur Marcus Azzini zich te zeggen over de sinistere, bijna exuberante versie die hij van het sprookje maakte bij het in  Arnhem gevestigde gezelschap.

Toeval of niet, het is dit seizoen de tweede keer dat een verdichtsel uit het tijdvak van de romantiek onderwerp is voor een volwassenenvoorstelling: eerder bracht het Noord Nederlands Toneel Alice in Wonderland uit. “M’n zoontje is net vier geworden.” Azzini verklaart de keuze voor Andersens ijselijke sprookje graag uit de liefde voor zijn manneke. Azzini: “Ik lees veel voor, korte verhaaltjes en sprookjes als Sneeuwwitje bijvoorbeeld. Waarom ouders dat doen? Om de fantasie van kinderen te ontwikkelen natuurlijk, en ze ondertussen alvast voor te bereiden op de werkelijkheid. Ook volwassenen hebben fantasie nodig, iets wat beter is dan de werkelijkheid, niet alleen om die aan te kunnen, maar ook om te durven geloven in het scheppen van een betere wereld. Verbeelding is de voeding van het leven. Door kunst kun je op een andere plek belanden.”

Een kleine zeemeermin is volgens Azzini een bijzondere vertelling. Azzini: “Sprookjes gaan altijd over mensen die in een fantasiewereld terecht komen of met magie in aanraking komen. Andersen draait dat om. De kleine zeemeermin, een fantasiewezen, wil juist mens worden. Ze wil pijn en verdriet ervaren. Ze wil zelfs haar mythische wereld opgeven. Terwijl wij mensen naar de fantasiewereld op zoek zijn, juist om pijn en verdriet even te vergeten. Wat is er zo bijzonder aan ons, mensen, dat de zeemeermin alles achter wil laten om te zijn zoals wij?” Voor Andersen was het antwoord daarop zonneklaar: dat is hun onsterfelijke ziel. Van zeemeer-mensen blijft er niets over dan schuim op zee, ondanks hun driehonderd jaar lange levens.  “Wat ik mooi vind aan het verhaal is dat Andersen grimmig durft te zijn, want de zeemeermin leeft niet lang en gelukkig – sterker: ze gaat dood.”

Azzini wijst op het belang van het werk van Andersen: “Met zijn sprookjes en verhalen leverde Andersen op intelligente wijze kritiek op zijn eigen tijd, waarbij vooral de hogere sociale klassen en de aristocratie het moesten ontgelden. Denk maar aan De nieuwe kleren van de keizer, De prinses op de erwt of het hartverscheurende Het meisje met de zwavelstokjes. En al doet de zeemeermin in uiterlijk opzicht geenszins voor de aardse mensen onder, niemand – ook de prins niet – ziet haar als een gelijke, zodat het sprookje ook over ‘anders-zijn’ en sociale uitsluiting gaat.”

Marcus Azzini zet vele disciplines en kunstenaars in, waaronder modeontwerper Mattijs van Bergen, terwijl de acteurs vooral lichamelijk en muzikaal te werk gaan, vanaf de staart naar beneden en weer omhoog. Een kleine zeemeermin is dan ook geen voorstelling voor kinderen. “Ik wil het verhaal niet simpelweg navertellen. De voorstelling is nu bijna als een performance, kinderen zouden dat niet begrijpen. Ik zou trouwens niet eens een versie voor kinderen wíllen maken. Aan kinderen biedt het voorleesboek juist de perfecte gelegenheid om de fantasie de vrije loop te laten gaan.”

Een kleine zeemeermin van Toneelgroep Oostpool is op do 17 en vr 18 maart te zien in Theater aan het Spui. Reserveren: (070) 346 52 72. Meer informatie op www.toneelgroepoostpool.nl.