Varen op het kompas van het welbegrepen eigenbelang

De Haagse raadzaal als de huiskamer van hardwerkende Nederlanders

Zijn we nog bereid een bijdrage te leveren aan de samenleving? De Leidse theatergroep de Veenfabriek maakt er vier voorstellingen over. Het eerste deel van de reeks speelt zich af in raadzalen en bestaat uit tegenover elkaar staande dialogen waarin twee echtparen de problemen en kansen bespreken die Nederland hen biedt.

‘Het geld dat ik teveel heb, komt een ander natuurlijk tekort’, meende Zij tot voor kort over de economie. Hij: ‘De piramide moet een top hebben. […] Ieder van ons vaart op het kompas van het welbegrepen eigenbelang.’ Voor het beleggende stel geldt dat het geld inmiddels in grote stromen bij ze binnenroeit. Het zijn twee van de personages uit BANG, een voorstelling van De Veenfabriek over gevoelens van angst en onbehagen die al langere tijd de samenleving binnensluipen.

Nederland staat wereldwijd in de top van sterkste economieën. En nooit eerder is Nederland zo multicultureel geweest. Maar de vanzelfsprekende zelfverzekerdheid, openheid en betrokkenheid hebben bij de spreekwoordelijke Henk en Ingrid plaats gemaakt voor vertwijfeling, afsluiting en afzijdigheid. Nederland en de Nederlanders lijken te zijn doorgeschoten. Internationale waardering voor het unieke Hollandse model van tolerantie is omgeslagen in verbazing. De zwart-witverhoudingen tussen verschillende bevolkingsgroepen, de harde toon van het politieke en maatschappelijke debat en een toenemende aanhang van populistische politieke partijen zijn voor iedereen waarneembaar en voelbaar.

De setting van de voorstelling is die van gemeenteraadzalen van verschillende steden, waaronder die van Den Haag. Het is niet voor het eerst dat de raadzaal van het Haagse IJspaleis als theaterpodium dient – voor zover je de reguliere raadsvergaderingen die zich er afspelen al niet als theatervoorstellingen beschouwt – maar die keuze is in dit geval ijzersterk, want het is het officiële geijkte brandpunt van wat er op straat, thuis en elders tussen mensen gebeurt. Een strijdperk waar padvinderlijke wethouders doorgaans hun gelijk halen. Voor de voorstelling BANG verleent de Leidse theatergroep Veenfabriek aan die vaak wat abstract aandoende raadzaaltjes in het land de intimiteit van een huiskamer. Dat doet de groep door er twee bejaarden, twee miljonairs en twee hardwerkende Nederlanders de problemen en kansen te laten bespreken die de Nederlandse gemeenschap hen biedt. Het zijn veeleisende dubbelrollen, gespeeld door Reinout Bussemaker en Lizzy Timmers.

In de voorstelling zien we de bijna-stripfiguren Ben en Ina. Ze lijken model te staan voor het duo angst en onbegrip, een duo dat bij een smaldeel in de Nederlandse samenleving snel aan terrein wint. Dit deel van de tekst, geschreven door Gerardjan Rijnders, laat de oudjes van dagen zich vol verbetenheid opwinden over hun kleinkereltjes Pjotr en Iwan, die van hun moeder niet meer bij hen op visite mogen, en waarvan de zeven jaar oude Iwan bij de psychiater loopt omdat hij niet tegen zijn verlies kan. Ook zelf ziet het tweetal het niet altijd meer scherp. Zo fietst Ina naar het naburige Kinderdijk om aldaar haar boodschappen te doen, ‘omdat de caissières van de super hier hoofddoekjes dragen, en van wie toch iedereen weet dat die thuis mishandeld en verkracht worden.’

Geloven wij – ik, jij, u – nog in zo’n samenleving? Dat is precies de vraag die de Leidse (muziek)theatergroep zichzelf en ons stelt, en ze wijdt er dit seizoen onder de noemer Geloof – Ongeloof vier verschillende producties aan, waarvan BANG, onder regie van Paul Koek, de eerste is. Geloven Bussemaker en Timmers zelf eigenlijk in de samenleving, in verbinding? “Heel erg”, antwoordt Bussemaker. “Verschrikkelijk trouwens als je dat niet meer doet. Maar ik moet bekennen dat met alles wat je vaak aan negativiteit om je heen ziet en hoort, het niet altijd gemakkelijk is om te geloven. Maar als je niet langer gelooft in de mensen om je heen, wat moet je dan? Ik merk wel dat tegenwoordig vaak snelle conclusies worden getrokken. Sneller dan vroeger. Maar dat is wat mij betreft uiteindelijk een goede manier om allerlei dwarse matschappelijke zaken aan de kaak te kunnen stellen”. Lizzy Timmers: “Door deze voorstelling ben ik in aanraking gekomen met een politiek die het leven van burgers heel direct raakt. Ik ben gecharmeerd geraakt door de zorgvuldigheid van het gemeentepolitieke debat, en mijn geloof in het systeem zoals we dat in Nederland hebben is gegroeid”.

Bussemaker en Timmers zijn beiden kind aan huis bij de Veenfabriek. Zo speelden zij er vorig seizoen onder meer in een intense Medea, en ook bij de volgende afleveringen van de serie Geloof – Ongeloof zijn ze betrokken.  Inspiratie voor de reeks ‘geloofs’voorstellingen putten Bussemaker, Timmers en regisseur Paul Koek onder meer uit een Leidse gespreksserie, een Denktank, van Universiteit Leiden, waarin twaalf kunstenaars en wetenschappers publieke debatten met elkaar voeren. Het zijn volgens het duo waardevolle ‘zoektochten naar het interdisciplinaire in de actuele kunsten’. Timmers: “Er zijn niet meteen letterlijke teksten uit de discussies in deze voorstelling beland, maar voor de komende afleveringen kan dat wel degelijk het geval zijn. We zijn net begonnen aan een nieuwe voorstelling in de reeks Geloof – Ongeloof, deze keer met regisseur Eric de Vroedt, en ik merk dat we inspiratie putten uit gedachtewisselingen die in dat platform op zijn gekomen.”

BANG door de Veenfabriek op ma 21, di 22 november en ma 12, di 13 december in de raadzaal van Den Haag. Toegangskaarten via Theater aan het Spui: (070) 346 5272. Meer informatie: www.veenfabriek.nl en www.theateraanhetspui.nl.

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s