‘‘Steptext’ is een van de zwaarste balletten’

Eerste soliste Igone de Jongh over Balanchine en Forsythe

In juni danst Het Nationale Ballet een programma waarin werk van George Balanchine en William Forsythe centraal staat. ‘Je moet de beschikking hebben over een behoorlijk ontwikkeld gevoel voor muzikaliteit’, aldus Igone de Jongh, eerste soliste bij het gezelschap

“Mooi is het geworden, hè”, antwoordt een opgetogen klinkende Igone de Jongh. “Maar weet je wat nou het vreemde is,” werpt de Nederlandse eerste soliste van het gezelschap op, terwijl ze daarbij heel even maar genoegzaam terugblikt op haar hoogstaande verrichtingen in Two variations for two couples van choreograaf Hans van Manen, “dat is dat je terwijl je aan een nieuw ballet aan het repeteren bent, in wezen niet goed doorhebt wat de waarde er van zal zijn. En je hebt er natuurlijk ook nog geen weet van dat het ballet waar je zo intensief samen aan werkt, zo’n goede ontvangst ten deel zal vallen. Dat dit nieuwe werk van Hans vrijwel eensluidend door iedereen zo enorm positief is ontvangen, dat is werkelijk enorm fijn om te horen.”

Igone de Jongh, een van de prima ballerina’s van het jubilerende gezelschap, en al jaren de muze bij uitstek van vaste choreograaf Hans van Manen, heeft ultradrukke tijden achter zich. Zo danste ze in het cadeauprogramma Present/ s in Van Manens nieuwe creatie, maar was ze ook prominent te zien in day 4, de nieuwe choreografie die getrouweling David Dawson voor het gezelschap maakte. Tijd om van het succes te kunnen genieten of zelfs rustig op adem te komen is er niet bij: de ‘Residenties’ in Brabant en Limburg wachten. En daarin is haar aandeel wederom groot, met een Hans van Manen-programma en de herneming van Het Zwanenmeer. Bovendien gaat meteen daaropvolgend Giselle op herhaling. Daarenbuiten is ze nog moeder van zoon Hugo – het jonge kereltje is inmiddels 2 – en heeft ze een rol als echtgenote te vervullen, want ze is getrouwd met tweede solist Mathieu Gremillet. Toch kijkt Igone met veel plezier uit naar de juni-voorstelling, waarin ze zal dansen in het ‘Holland Festival-programma’ Bill & Mr. B. dat Het Nationale Ballet in de van oudsher prestigieuze festiviteitenmaand uitbrengt. Het is gewijd aan twee prominente choreografen: neoclassicist George Balanchine en ‘revisor’ William Forsythe. Waar de eerstgenoemde het klassieke ballet alras veranderde in een abstracte kunstvorm en er dynamiek en scherpte aan toevoegde, deed de tweede daar op zijn beurt een schep bovenop door de klassieke-ballettechniek en -logica volledig op zijn kop én naar zijn hand te zetten.

De invloed van Balanchine is vérstrekkend en tot op de dag van vandaag erg invloedrijk: zo zijn de momenteel wereldwijd veelgevraagde topchoreografen Hans van Manen en Christopher Wheeldon – van de laatste brengt het gezelschap in december een spiksplinternieuwe productie van Cinderella uit – erkende en fervente aanhangers van zijn werk. In het verleden parafraseerde Van Manen daarbij meer dan eens een gevleugelde uitspraak van Balanchine: ‘Een ballet voor één danser is een solo, een ballet voor twee dansers een verhouding.’ Het Nationale Ballet is in Europa overigens, vrijwel ex aequo met het Parijse balletgezelschap van de Opera, de company met de meeste werken van de oude meester op het repertoire.

“In werken van Balanchine is de klassieke ballettechniek natuurlijk heel sterk aanwezig,” zegt de soliste op de vraag wat zijn werk zo typisch maakt, “want daar werd hij als Rus en danser immers mee grootgebracht in Rusland. Balanchine maakte er daarna in de Verenigde Staten vervolgens ‘neoklassieke’ dans van. Bijvoorbeeld door de dansers in bijna extreme mate met de heupen te laten draaien. Ook worden in zijn choreografieën de benen vaak een stuk hoger ‘gelift’ dan in het ‘normale’ klassieke ballet. En het tempo dat in Balanchines werk aan de dag moet worden gelegd, ligt veel hoger. Dat komt onder meer doordat vrijwel alle werken door hem gecreëerd zijn voor de dansers van ‘zijn’ New York City Ballet. Daar moest vrijwel alles en altijd al sneller dan snel worden gedanst.”

Maar er zijn meer aspecten die het dansen van een ‘Balanchine’ tot een pittige opgave maken. “Vrijwel elk ballet van ‘Mr. B.’, zoals hij in de wandelgangen altijd werd genoemd, is niet alleen in technisch maar ook in muzikaal opzicht pittig. Als je zijn balletten overtuigend wil kunnen dansen moet je namelijk de beschikking hebben over een behoorlijk ontwikkeld gevoel voor muzikaliteit. Het verrassende is trouwens dat zijn werken niet alleen van solisten het uiterste van hun kunnen vragen, maar ook van dansers uit het corps de ballet.”

Binnenstebuiten
Ook het werk van de in Amerika geboren maar veelal in Europa actieve choreograaf William Forsythe is, in de kern, een ode aan de pure, abstracte dans. Igone: “Maar Forsythe gaat een stap verder door de ballettechniek zoals dat heet resoluut te ‘deconstrueren’. Door deze op te rekken tot spectaculaire, ultramoderne vormen. Bij hem is werkelijk pas voor pas extreem te noemen, voor zowel de benen als de armen, en bij hem is het parool: hoe hoger, hoe beter. Als je een choreografie van Bill danst is het zaak om vooraf elke regel die je kent weg te gooien, ook al is de basis van zijn werk gegrondvest op de klassieke ballettechniek.”

Evenals het werk van Balanchine is in fysiek opzicht ook dat van ‘Bill’ als zwaar te kwalificeren. “Steptext is een van de zwaarste balletten die ik heb gedanst. Maar het zijn allebei blessuregevoelige choreografen, hoor. Balanchine omdat je op spitzen staat terwijl er erg snel gedanst moet worden. Bill omdat alles dus extreem is. Het typische is trouwens dat niet alleen iedere choreograaf maar zelfs elk ballet een ‘eigen’ blessureprobleem met zich meebrengt. Gelukkig heb ik zelf tot nu toe niet veel blessureleed ondervonden. Het is een kwestie van de spieren soepeler dan soepel houden. Voor dit programma komt het in mijn geval neer op veel en veel meer rekken dan gebruikelijk, ja, vooral meer rekken.”

Verschenen in het magazine voor Vrienden van Het Nationale Ballet.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s