Ik koop dus ik besta

Tragikomisch Boiling Frog door Toneelgroep Oostpool

Boiling Frog gaat over de verwoestende kracht van de economie en de verslavende onvrede die dat bij ons aanwakkert. Een tragikomisch stuk over taal, de Verlichting, misvormde familiebanden en het raadsel waarom een kikker in langzaam opkokend water verstijft. Humor, wreedheid, gekte en fantasie.

Boiling Frog schetst het krankzinnige verhaal van de gestreste familie familie Berkema, al 264 jaar de trotse bezitters van een gigantische tegelfabriek en om die reden een vermogende dynastie. Het is een samenleving in het klein, oud kapitaal staat er tegenover nieuwe idealen. Evenals de veelbesproken ‘zakelijke‘ voorstelling De Prooi van het Nationale Toneel is Boiling Frog een stuk over het heiligdom van de economie, die de wereld van vandaag allesomvattend gegijzeld houdt. In de loop der decennia is de kerk als instituut vervangen door een abstract begrip: de economie. Zonder dat we het beseffen is de economie tot een heilige graal geworden, zo wordt ons in het stuk voorgehouden. Maar waar De Prooi de keiharde zakelijke kant in driedelig gestreept grijs laat zien, toont de humoristische tragikomedie Boiling Frog op een meer sappige manier de gevolgen die ons kunnen treffen. Sinds het overlijden van vader Berkema staat Adrienne, de oudste zus, aan het hoofd van het bedrijf en zwaait met strenge hand de scepter. Het personeel kent z’n plaats, haar man François beperkt zich tot kleiduifschieten en gerommel op de beurs. Boiling Frog doet in de verte ook stiekempjes denken aan Tsjechovs meesterwerk De Kersentuin. Zo wordt in Boiling Frog het imperium van de Doetinchemse patriciërsfamilie te gronde gericht door weerbarstige economische tegenspoed, zij het deze keer afkomstig uit China.

Ik koop, dus ik besta. “Ook ikzelf val regelmatig ten prooi aan koopverslaving, zoals ons dat allemaal weleens overkomt”, antwoordt actrice Maria Kraakman. Zij neemt de rol van Anna voor haar rekening. “Bladen en de commercie conditioneren ons bijna ongemerkt: Met Pasen krijgen we ineens zin in paaseitjes en er horen hyacinten bij. Tijdens de premièreweek van Boiling Frog ging ik regelmatig de stad in op jacht naar een nieuwe jurk, speciaal voor de première. Daarmee illustreerden ik perfect maar bijna onbewust van mezelf, wat tekstschrijver Peter de Graef zo mooi tussen de regels door in zijn stuk verwoordt: We ontlenen onze identiteit aan hoe we onszelf vormgeven omdat we het geld daartoe hebben. Nog eentje dan: Ik had laatst een mooie rugzak gezien. Maar ik had er al een. Toch hield ik mezelf al te graag voor dat ik een lente- in plaats van een winterrugzak nodig had. Je kan altijd doorredeneren tot je een excuus gevonden hebt, daar gaat het stuk ook over”.

Anna is de dienstmeid van de Berkema’s, de virtuele Doetinchemse regentenfamilie. “Maar Anna is veel meer dan dat: ze heeft filosofie gestudeerd en is er achter gekomen dat in het leven eigenlijk niks de moeite loont. Daarom is ze als dienstmeid gaan werken. Ze zegt heel wijze en verstandige dingen maar is een vat vol tegenstrijdigheden die ‘woont’ in een geleende werkelijkheid. Helaas is haar realiteit dat ze zich afhankelijk maakt van iedere man die aan haar voorbijtrekt”.

“Ik heb erg moeten zoeken naar de juiste toon, want De Graef haalt hoe dan ook veel overhoop. Hij laat Anna soms zinnen zeggen die wijs klinken maar die op het toneel al snel ‘bedoelerig’ lijken. De kunst is een tegenkleur te zoeken zodat Anna’s woorden meer betekenis krijgen. Als je de teksten letterlijk neemt heb je maar weinig te spelen. Juist daarom laat De Graef haar in het stuk overdreven veel huilen”. Boiling Frog wordt omschreven als een zwarte komedie. “Mee eens’, zegt de winnares van de Theo d‘Or 2010 voor de beste vrouwelijke hoofdrol in Orlando en een Gouden Kalf voor haar aandeel in de Nederlandse film Guernsey in 2005.

“Er valt heel wat te schuddebuiken in Boiling Frog, maar het einde is doodernstig. Het is zoals Anna het zelf zegt: Alles went. En ik denk dat die uitspraak waar is. Verklarend: “Toen ik die prijzen won kreeg ik op een enkele avond opeens 160 sms’jes. Die aandachtsbom is leuk. Maar daarna voelde ik me leeg. Misschien is dat maar goed ook, want dan kun je daarna in ieder geval beginnen vanaf een zeker nulpunt. En dat is nodig.”

Boiling Frog van Toneelgroep Oostpool is op wo 24en do 25 april te zien in Theater aan het Spui. Meer informatie op http://www.toneelgroepoostpool.nl en http://www.theateraanhetspui.nl. Telefonisch reserveren: (070) 346 52 72.

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s