De wet der verandering

Susanne Kennedy regisseert Ibsens Kleine Eyolf bij NT

Het Nationale Toneel brengt Kleine Eyolf, de klassieker van de Noorse toneelschrijver en dichter Henrik Ibsen, de man die ook topstukken schreef als Nora, Hedda Gabler, Spoken en Bouwmeester Solness.

In Kleine Eyolf (1894) wordt volgens Susanne Kennedy een van de laatste maatschappelijke taboes ter sprake gebracht: “Een moeder die haar kind niet wil, die althans van mening is dat haar kind haar in de weg zit omdat het hinderlijk tussen haar en haar geliefde man in staat”. De kleine Eyolf is gehandicapt, als baby viel hij tijdens een vrijpartij van zijn vader Alfred Allmers en moeder Rita van de tafel. Na die vreselijke gebeurtenis zocht Alfred zijn toevlucht in de wetenschap en de literatuur. Na een zelfverkozen eenzame bergtocht heeft hij besloten zich volledig toe te wijden aan zijn plichten als zorgzame vader. Zijn vrouw Rita staat hem dit niet toe: zij wil haar man helemaal voor zich alleen. Als donderslag bij heldere hemel verdrinkt plots de kleine Eyolf. De loodzware gebeurtenis zet een aantal markante veranderingen in de verhoudingen tussen de personages in beweging. Typisch Ibsen eigenlijk: Een superieur tobben over het leven, speciaal over de tegenstelling tussen werkelijkheid en droom, natuur en geest, leven en roeping. Uit het inzicht in eigen schuld groeit het verlangen naar en nieuw leven, zonder enig spoor van egoïsme.

Kleine Eyolf is in Ibsens stuk een jongen met een lichamelijk beperking, een knulletje dat op krukken door het leven moet. Kennedy heeft er een jongen met een verstandelijke beperking van gemaakt, gespeeld door Frans Meere van Eskalibur, het Haagse theatergezelschap van dansers, acteurs en theatermakers met een verstandelijke beperking. “Als tegenwicht tegen de doorgaans gezonde, goed uitziende profacteurs. Zo heb ik met medewerking van enkele amateurs de voorstelling Het Verjaardagsfeest gemaakt. Volgens haar is Ibsens stuk – bij haar gespeeld door een topcast, met in de gelederen onder meer Marlies Heuer, winnares van de Theo d’Or in 1998 voor haar rol in Ibsens Hedda Gabler – bevolkt met personages ‘die als eilanden drijven in een universum zonder God, voortgestuwd door de onderstroom van hun verborgen verlangens’. En ze voegt eraan toe: “Welbeschouwd gaat elk goed stuk daarover”. En juist de aloude vertaling uit 1917 van J. Clant van der Mijll-Piepers verschaft haar het pathos waar ze naar op zoek was. “De taal is archaïsch, niet-alledaags. Dat past perfect de tekstprojecties die ik in de voorstelling wil tonen. Het zijn uitspraken van Nietzsche. Juist daardoor wordt de voorstelling bombastisch van toon, precies de onheilspellende toonaard waar ik naar op zoek ben”.

Met haar grensverleggende, tikkeltje eigenwijze, vaak onthutsend en tegelijkertijd sinistere, soms ronduit verontrustende voorstellingen verwierf Susanne Kennedy binnen korte tijd een unieke plek binnen het Nederlandse theater – en inmiddels ook in het buitenland. Bij het Nationale Toneel kreeg zij de afgelopen jaren de ruimte. Dat resulteerde in baanbrekende producties als Over Dieren, Het Verjaardagsfeest, Emilia Galotti, niet te vergeten, en onlangs De Bittere Tranen van Petra von Kant. Kennedy neemt met deze voorstelling afscheid als vaste regisseur bij het gezelschap want ze maakt de overstap naar Toneelgroep Amsterdam, NT’s grote hoofdstedelijke broer. Haar nieuwe producties blijven Den Haag als een van de halteplaatsen aandoen. Dat klinkt geruststellend. Toch zou ik de kans te baat nemen, want dit stuk is bijna drie weken lang in Den Haag te zien. Geniaal talent kun je niet genoeg koesteren.

Kleine Eyolf door Nationale Toneel is van dinsdag 1 tot en met zaterdag 19 mei te zien in het NT-gebouw. Meer informatie: www.nationaletoneel.nl. Telefonisch kaarten reserveren: 0900-3456789.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s