De taal van Truze

Truze Lodder neemt afscheid van De Nationale Opera

“Wagner, daar kon ik niet omheen. Dat zou ik vroeger niet gedacht hebben, maar door bij De Nederlandse Opera te werken heb ik Wagner leren kennen, en door de kwaliteit waarmee Hartmut Haenchen mij dat heeft doen kennen, heb ik me er ook in verdiept, en heb ik heel veel in muziek leren zien, waardoor het horen nog mooier wordt.” Zinnen die klinken als een klok. Het is een kenmerkende volzin uit het spoorboekje van Truze, uitgesproken tijdens het programma Het Klassieke Hart van … op Radio 4.

Truze spreekt graag, vlot en veel. Ze is dan bij voorkeur wat formeel van toon. Niet omdat die aard haar meest natuurlijke stijl is, maar eerder in de overtuiging dat ze op die manier correct en uiterst nauwkeurig kan, wil en moet zijn in haar constateringen en beschrijvingen en – net zo belangrijk – in principe niets en niemand tekort wil doen, ongenoemd of onbenoemd wil laten, voor het hoofd wil stoten of zich verplicht voelt ter zake doende details te moeten melden. Dat leidt vaak tot uitvoerige en goed opgebouwde betogen op, maar ook toelichtingen en antwoorden op vragen waarbij ze op enig moment soms ook erg uit kan varen. Ze is dan vrijwel onstuitbaar in haar woordenvloed. Maar ook op die moment en zal ze haar geliefde taaltechnisch hoogstandjes steeds uitspreken in blakende, vrijwel volmaakte volzinnen, die ze voorziet van tal van uitbreidende bijzinnen, en zonder daarbij om de minste haperingen verlegen te zitten.

Taalgevoel is een gave. En zij is daarin volgens velen een natuurtalent bij uitstek. Ze heeft die begaafdheid tot in een perfectionistische graad weten te ontwikkelen. Ze is steeds op zoek naar de juiste formulering, de juiste toon. Een dergelijk streven naar perfectie typeert haar ook als persoon.

Truze kan, als was ze een beroepspolitica, bogen op een schier oneindig palet aan beleefdheidsformules die ze zonder de geringste moeite aan elkaar weet te rijgen. Ze weet daarbij vaak vrijwel niet van wijken en blijft vrijwel onverzettelijk aan het woord te blijven. Geen speld tussen te krijgen. Weliswaar bedient ze zich zo nu en dan van stopwoordjes en -zinnetjes, dat is onvermijdelijk als je dag in dag uit op hoog niveau en urenlang gesprekken moet voeren. Ze leveren haar vooral enige bedenktijd op. ‘Uit een oogpunt van’, zegt ze dan, ‘In vervolg op’, ‘In redelijkheid’, of ‘Passend binnen kaders’. Per saldo (ook zo een) is haar taal er vooral een van kleur, heel veel kleur, daar waar haar taalgebruik doorspekt is van emoties en passie.

Maar passie verliest stilaan aan belang nu kunstinstellingen bedrijven zijn geworden. Met passie alleen kan nu niemand een museum of een opera runnen. ‘Soms denk ik: iemand met een opleiding filosofie, of Nederlands, of wat dan ook, kan het ook’, zei ze eens in een interview in de Volkskrant. ‘Maar je moet wel wat van financiën weten, want financiën zijn steeds belangrijker geworden.’ Aan de andere kant: ‘Als wij keurig gerund zouden zijn, maar inhoudelijk oninteressant, dan moeten we worden opgeheven, vind ik.’

Ze werkt sinds 1988 samen met Audi. ‘Pierre en ik zijn zeer geprivilegieerd dat we elkaar hebben gevonden’, meldt ze in hetzelfde interview. Een kort zinnetje dat als een pareltje blinkt van charme. Varend op de toppen van haar intuitie spreekt ze als in notenschrift met zicht- en hoorbare passie voor theater en muziek. Met haar woorden werpt ze haar toehoorder in heldere zinnen steeds een hengel toe waarmee ze hem of haar naar zich toe haalt. Als Truze spreekt komt als het ware bladmuziek tot leven, als ze spreekt klinkt een partituur die ten uitvoer wordt gebracht.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s