Een apocalyptische liefde

Johanna ter Steege in Oerol-hit Hiroshima mon amour

Een versmeltend orgasme: het is feitelijk een kernexplosie in het klein. Het zijn ook precies die twee elementen die schrijfster Marguerite Duras en filmmaker Alain Resnais in de oorspronkelijk als documentaire bedoelde film Hiroshima mon amour vermengde. In die onderscheiden rolprent uit 1959 zijn zwart-witbeelden van twee innig verstrengelde lichamen versneden met schokkerige camerabeelden van een zich op typische wijze voortplantende paddenstoelwolk te zien, zoals die zich na een kernexplosies vormen, maar ook met apocalyptische beelden van Hiroshima, net nadat daar Litte Boy door de B-29 bommenwerper Enola Gay was neergekomen. 10.000 graden Celsius. 78.000 mensen kwamen in de eerste negen seconden om. Lijkt op: Pompei. Door gevolgen van de radioactieve straling liep het dodental uiteindelijk op tot ongeveer 140.000 aan het  eind van 1945. Resnais en Duras stelde er een liefdesgeschiedenis tegenover, die van een naamloze Française, een actrice die net na de gebeurtenis voor filmopnamen in de Japanse plaats is en, terwijl er Atomic Tours plaatsvinden, een verhouding aangaat met een naamloze Japanse architect. What’s in a profession. ‘Wie had ooit gedacht dat deze stad pasklaar gemaakt zou zijn voor de liefde? Wie had ooit gedacht dat jij pasklaar gemaakt zou zijn voor mijn lichaam? Alles is langzaam, plotseling. Alles is zacht.’

“De close-ups van de huid van die twee mensen, de mechanisch geregistreerde beelden van de verwoeste Japanse stad en de flashbacks op gebeurtenissen in het Franse dorp Nevers ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. En natuurlijk Emmanuele Riva, die in Resnais’ film de rol van actrice speelde”, antwoordt Johanna ter Steege, die in de gelijknamige Nederlandse toneelvoorstelling de rol van actrice voor haar rekening neemt, op de vraag wat zij van de film in haar herinnering meedraagt. Maar de toneelversie verschilt van de film. “Van de dialoog hebben we, dat wil zeggen: regisseur Karina Kroft en ik, een monoloog gemaakt. Maar ik spreek ook enkele scènes van de man uit, evenals regieaanwijzingen, zodat als het ware één grote wolk van herinnering beklijft”.

In Duras’ werk gaan liefde en dood hand in hand. Zo ook in Hiroshima mon amour. Ter Steege: “Het is in de kern een verhaal over verlies, over leven en over overleven. Een van de vragen die zich opdringt is of het verlies van de Duitser dat ‘haar’ overkwam, minder erg zou zijn dan het verlies van duizenden inwoners van Hiroshima. En die vraag tekent zich des te scherper af in het tegenlicht dat het politieke inneemt tegenover het persoonlijke”.

De voorstelling was in 2011 een doorslaand succes op Oerol. Nu is dan de versie voor theaterzalen in de maak. “Daarginds hadden we een sfeervolle manege van veertig bij twintig meter en bakken zand tot onze beschikking. Het is nu zaak een manier te vinden om die omgeving over te brengen naar de vaste setting van een theaterzaal en de voorstelling opnieuw tot zijn recht te laten komen. Dat is nog even zoeken, een zandbak kunnen we in ieder geval niet maken”. Vervolgens: “De uitdaging in dit stuk is voor mij om het altijd zuiver op de graat te kunnen spelen, om soms vertellend, dan weer overtuigend emotioneel te kunnen zijn. Zuiver blijven in het moment. Het is zeker geen appeltje-eitje”.

Ter Steege speelt momenteel ook in Lilet Never Happened, een film over kinderprostitutie die onlangs in première ging. Daarin speelt zij de rol van een sociaal werkster. “Ik heb geen voorkeur, film of toneel: het is me even lief. Wel heb ik het toneel een tijdlang gemist. Bij het toneel is er meer tijd om te zoeken, om te experimenteren, en zo jezelf opnieuw uit te vinden. In films word je vaak gecast om wat al bekend van je is, dus dat beeld, type of personage, daar moet je aan beantwoorden en herhalen, vooral omdat er meestal geen tijd voor uitprobeersels voorhanden is. Het fijne van toneel is bovendien dat een regisseur naar je kijkt en omkijkt. Dat is bij het maken van een film wel eens anders, daar ben je vaker op jezelf aangewezen.”

Hiroshima mon amour door Johanna ter Steege is op dinsdag 29 en woensdag 30 januari 2013 te zien in Theater aan het Spui. Meer informatie: www.viarudolphi.nl en www.theateraanhetspui.nl. Telefonisch reserveren: (070) 346 52 72. Lilet Never Happened in het Filmhuis Den Haag. Meer informatie: www.liletneverhappened.org en www.filmhuisdenhaag.nl.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s