Vergeten dat het leven zinloos is

Becketts ‘Wachten op Godot’ door Toneelgroep Oostpool

Wie Godot is? Het antwoord op deze vraag is even zinloos als de vraag naar de zin van het leven zelf. Oostpool herneemt een briljante versie van het meestgespeelde toneelstuk van de moderne tijd.

Bij tout toneelminnend Den Haag staat nog altijd op het netvlies gebrand hoe tien jaar geleden het gouden komieke variétéduo Mini & Maxi bij het Nationale Toneel op virtuoze wijze de mannen-met-de-bolhoeden Vladimir (‘Didi’) en Estragon (‘Gogo’) speelden in Samuel Becketts heilig verklaarde en wereldwijd meestgespeelde moderne toneelstuk Wachten op Godot (1953). Maar niet alleen dáárdoor heeft Den Haag ‘iets’ met de Iers/Franse schrijver; al eerder, nu zo’n twintig jaar geleden, was alhier het allereerste Beckett Festival ter wereld. De zaadjes die toen werden uitgestrooid over de stad blijken tot ontwikkeling te zijn gekomen, want voor Beckett bestaat hier ter stede altijd gerede belangstelling.
Becketts meesterwerk werd dik drie jaar terug al eens door Toneelgroep Oostpool uitgebracht, en het was toen in Theater aan het Spui te zien. Het stuk wordt momenteel in een ietwat gewijzigde versie hernomen en gespeeld in schouwburgen. Indertijd speelde Sanne den Hartogh een onnavolgbare vertolking van Estragon, en aan die rol geeft hij nu opnieuw reliëf: “Ik was destijds niet zo heel bekend met het werk. Inmiddels kan ik zeggen dat ik het eervol vind dat ik tot de wereld van Beckett ben mogen toetreden. Het is werkelijk een kunstwerk, en een stuk waar iedereen weleens van gehoord heeft:  twee prutsende mannen die bij een bladerloze boom de tijd doden en, alsof hun leven ervan afhangt, aldoor blijven wachten op iemand met wie, als puntje bij paaltje komt, ze niet eens bekend lijken te zijn”, vertelt een enthousiaste Den Hartogh. “Achter die ogenschijnlijk simpele constructie gaat echter heel wat aan grote concepten schuil. Dat wil zeggen: voor zover je die er zelf in wil zien of leggen. Want het briljante ervan is juist dat Beckett zonder loodzware, abstracte of ingewikkelde poeha het leven blootlegt en daarbij de lachers vaak luidkeels op zijn hand heeft”.

Over de vraag wie Beckett met Godot bedoelde te duiden bestaan heel wat theorieën. Volgens sommige gelovigen is het niemand minder dan god, volgens marxisten is het de kapitalist, volgens freudianen staat Godot voor verlatingsangst, terwijl Zen-adepten er op wijzen dat niet wachten op Godot ook een vorm van wachten is. Tja. Den Hartogh: “Ooit stuurde iemand Beckett een lijst toe van honderd mogelijkheden. Of hij de goede wilde aankruisen. Beckett antwoordde bemoedigend dat een goed begin was gemaakt … Kijk, eigenlijk is het wat mij betreft niet zo interessant wie of wat hij is. Vladmir en Estragon veronderstellen dat Godot verlossing en zingeving betekent, de zin van het bestaan ís. Maar zin is er niet. Pas als ze hieraan voorbijgaan, zodra ze vergeten dat het leven zinloos is, dán pas bemerken ze dat het leven zin heeft.”

Beckett lardeerde zijn stuk vol dwingende regie-eisen. Toch is er volgens Den Hartogh genoeg kleur te geven aan Estragon: “Je moet wel uiterst geconcentreerd in je rol blijven en op te knippen in los van elkaar staande ‘blokjes’. Het vergt zo een voortdurend schakelen. Estragon is een gevoelsmens, leeft bij het moment, en is kort van geheugen. Zo vergeet hij vaak dat ze op Godot aan het wachten zijn. Vladimir is juist iemand die leeft met z’n hoofd, hij wil aldoor begrijpen”.

In de hernieuwde versie van regisseur Erik Whien voor Toneelgroep Oostpool worden de rollen van Pozzo en Lucky door andere acteurs gespeeld, en zal de voorstelling nu in de meeste gevallen omkaderd zijn door een lijst, zoals die van de Koninklijke Schouwburg. “Eigenlijk past dat preciezer bij het stuk. Zo laat Beckett Vladimir en Estragon op een bepaald moment uitkijken over een knekelveld. Dat zijn dan de hoofden van de kijkers in de zaal. In kleinere zalen, met vaak een oplopende tribune, mist zo’n detail doorgaans zijn uitwerking.”

Wachten op Godot door Toneelgroep Oostpool is op vrijdag 12 april te zien in de Koninklijke Schouwburg. Meer informatie: www.toneelgroepoostpool.nl en www.ks.nl. Telefonisch kaarten reserveren: 0900-3456789.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s