’n Zachte glimlach van begrip en sympathie

‘De Kersentuin’ met Louis d’Or-winnaar Hein van der Heijden

De laatste regieaanwijzing luidt: “We horen ver weg een geluid, zomaar uit de lucht, als van een snaar die springt, het geluid sterft weg, treurig. Het wordt stil en vanuit de tuin klinken alleen nog bijlslagen waarmee de bomen geveld worden.”

Zijn stukken veroverden het publiek pas nadat er een juiste interpretatie voor was gevonden. Zo maakte regisseur Stanislavski op de première in 1903 van De Kersentuin een melodrama, terwijl Tsjechov het zelf allereerst als een komedie in vier bedrijven beschouwde. “Het volgende stuk dat ik schrijf zal beslist grappig zijn, heel grappig zelfs, tenminste in opzet. Geen drama maar hier en daar zelfs een klucht”, zo tekende de meestgelezen en meestgespeelde toneelschrijver na Shakespeare op in een van zijn brieven.
Mona Lisa. Een zachte glimlach van begrip en sympathie. Dat is ook wat het werk van Tsjechov veelal opwekt. Tsjechovs manier van toneelschrijven was in zijn tijd werkelijk origineel en nieuw. Zijn stukken bouwde hij niet op een intrige met climax en ontknoping, maar de personages leven er naast elkaar, reageren op elkaar, zonder dat het tot een echt conflict komt. De aandacht is allereerst gericht op het zielenleven van de hoofdpersonen.

Een sfeer van overgevoeligheid en krachteloosheid domineert het hele stuk. Elk personage lijdt onder zijn eigen tekortkomingen en verdiept zich in zijn meest intieme dromen en ervaringen. Het decor en de muzikale achtergrond dragen aanzienlijk bij tot het scheppen van de melancholische, getemperde sfeer. Gevoelsrelaties die te pas en te onpas opkomen lopen meestal op niets uit en brengen alleen maar ontgoochelingen en verdriet met zich mee.

Het verhaal? Een arm geworden weduwe, Ranevskaja, keert met haar dochter vanuit het mondaine Parijs van het fin-de-siecle noodgedwongen terug naar haar schitterende landgoed, een warande waarvan ze zich ze nu evenwel gedwongen ziet die te verkopen. Ze treft daar haar broer Gajev, een zonderling en nietsdoener. Twee personen verzetten zich tegen de willoosheid van dit duo: de rijkgeworden boer Lopachin die arglistig het boomrijke domein opkoopt, en een jonge student. Ranevskaja en Gajev treuren om het onafwendbare verlies en de verkaveling van hun domein,waarop een prachtige kersentuin, en overwegen allerlei middelen om deze te redden, maar aan een actief en nuttig leven denken ze ondertussen in het geheel niet.

Tsjechov was geneeskundig arts van beroep. Zijn vak zou hij zijn leven lang blijven uitoefenen, naast zijn schrijverschap. De intieme omgang die een arts met patiënten heeft levert, voor wie daar gevoelig voor is, een grote rijkdom aan bijzondere ervaringen op. Een arts leert het leven van alledag kennen, van binnenuit en vanbinnen. Geen beroepsgroep kent zo’n precaire, intieme omgang, fysiek én geestelijk, dan met naaste familieleden. Een arts spreekt zijn patiënten, raakt ze aan, ruikt ze… en als het moet snijdt hij in ze. Een goede arts observeert en luistert, een arts redt sommigen van hen leven… soms.

In deze Kersentuin treedt een sterrencast aan, van wie Hein van der Heijden speciale vermelding behoeft. Vorig jaar kreeg hij de Louis d’Or voor zijn hoofdrol in Tsjechovs Oom Wanja en als Vincent in Vincent en Theo. Nu treft hij in Gerardjan Rijnders dezelfde regisseur als in eerdere producties uit een Tsjechov-trilogie rond Oom Wanja en De Meeuw. Ook dit seizoen is Van der Heijden top: hij werd genomineerd voor zijn rol in Mighty Society 10.

De Kersentuin van Hummelinck Stuurman Theaterproducties is te zien op maandag 6 mei 2013 in de Koninklijke Schouwburg. Meer informatie: www.tsjechov3.nl en www.ks.nl. Telefonisch reserveren: 0900-3456789.

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s