Een politiek reisverslag op toneel

Nationale Toneel vergaapt zich aan Perscentrum Nieuwspoort

De rekenschap die het Nationale Toneel zich van zijn eigen keuze geeft om zich te verheffen tot stadsgezelschap, krijgt stilaan contouren. Daar wordt nu de voorstelling Nieuwspoort aan toegevoegd. Nieuwspoort-regisseur Casper Vandeputte: “De aanspreekvorm van ‘nationale’ schept verplichtingen”.

Onderzoeksjournalistiek? Theater! Waar kranten en zelfs omroepen het verzuimen of nog maar mondjesmaat mensen en middelen vrijspelen voor doorwrochte analyses of reportages, is de laatste tijd het theater uitgegroeid tot de plek bij uitstek voor het gewaardeerde journalistieke handwerk. Het levert in de beslotenheid van het verlichte theaterkwadrant vaak fascinerende, door de actualiteit ingegeven, geëngageerde beschouwingen op, veelal gemaakt door een generatie van nieuwe, jonge theatermakers. Een greep: Marjolein van Heemstra, De Warme Winkel, Ilay den Boer, Sadettin Kırmızıyüz, Wunderbaum en een voorstelling als Vermogen door de ‘oudgedienden’ van Mugmetdegroudentand, die binnenkort in Theater aan het Spui te zien is. En niet te vergeten natuurlijk de theaterhit De Prooi die nog vers in het geheugen ligt en het inmiddels tot tv-serie heeft geschopt, al ligt daar juist wél gedegen onderzoeksjournalistiek aan ten grondslag van auteur/journalist Jeroen Smit. Het NT doet na De Prooi een extra duit in de nu landelijk aardig gevulde zak die ‘journalistiek theater’ heet, want Casper Vandeputte, de huidige talentvolle regisseur bij NT, plus enkele ‘fresh arrivals’, zeg maar: jonge acteurs, kreeg bij het NT van Perscentrum Nieuwspoort verleden maand de mogelijkheid zich onder te dompelen in de politieke (schijn)bewegingen van alledag die zich aan het Haagse Binnenhof en Perscentrum Nieuwspoort voordoen. Die locaties zijn slechts op een steenworp afstand gelegen van de repetitielokalen van deze toneelgroep, die tot een van de grote van het land behoort. Pikant ook, want als kunstinstelling nog maar kortgeleden politiek op de korrel genomen door dezelfde onberekenbare politiek, toen het zich onder het dedain van staatssecretaris Halbe Zijlstra opeens moest zien te legitimeren. En dat maakte de spanning tussen politiek en toneel, ergo tussen Vandeputte cum suis en de politici, juist nu erg voelbaar.

De politiek op het podium. Ze kunnen allebei niet zonder conflict en actie, en spelen zich en public af. Een groot verschil is echter de rol van dat podium. In de theaterwereld hebben zich daarover grote conflicten voorgedaan. Of het nou om Brecht ging, of de Actie Tomaat die zich eind jaren ‘60 richtte tegen de tot elitaire kunst leidende overheidsbemoeienis richtte, dan wel de discussie om wijktheaters te behouden: De maatschappelijke rol van het podium moet telkens weer worden bevochten.

“We werden benoemd tot Nieuwspoortrapporteur 2013”, vertelt Vandeputte enthousiast, die als tv-kijker een Nieuwsuur- en Buitenhof-adept blijkt te zijn, “zoals eerder journalist Joris Luyendijk en Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer”. Maar de aanleiding om in te gaan op het maken van Nieuwspoort ligt voor Vandeputte nog ver daarvoor. “Mijn opa was in België een bekend senator. Op mijn achtste hield ik op school een spreekbeurt over politiek. En de laatste verkiezingstijd in Nederland heb ik en detail gevolgd vanwege de bezuinigingen die de kunsten net daarvoor te slikken hadden gekregen. Bovendien groeide ik in Utrecht op met het toneel van de Paardenkathedraal, toentertijd het stadsgezelschap daar, en waren erg aanwezig. Vanaf het moment dat ik bij het NT neerstreek ging het binnenin me borrelen en vroeg ik me af op welke manier ik inhoud kon geven aan de zelfverkozen bepaling van de groep om stadsgezelschap te zijn. En toen kregen we dus opeens toegang tot sociëteit Nieuwspoort en het gebouw van de Tweede Kamer. We mochten vrijelijk op onderzoek uit”.

Het was, volgens Vandeputte, bijzonder de deuren te mogen openen, zelfs opzienbarend om speechschrijvers te ontmoeten. “Zoals die van Alexander Pechtold bijvoorbeeld”. Maar ondertussen moeten al die indrukken in de wandelgangen, opgedane, vertrouwelijke gesprekken met politici en hun woordvoerders aan de bar in Perscentrum Nieuwspoort, al die speeches en vertogen wel in een heus theaterstuk uitmonden. “Toen we instapten wisten we niet waartoe dit avontuur zou leiden. Nog steeds is het moeilijk kiezen uit de berg aan gegevens en voorvallen waar we theatraal wat mee willen doen. Maar de contouren zijn er. Het wordt een voorstelling die gaat lijken op een reisverslag, zoals je over een bezoek aan een ver land, op bezoek bij vrienden, wilt vertellen”, zegt Vandeputte, die recentelijk met Speeldrift successen oogstte. “Zie het als een getuigenis, op journalistieke, maar persoonlijke wijze”. Vol bravoure neemt hij de term New New Journalism in de mond. Naar New Journalism, de soort journalistiek met literaire trekjes dat grondleggers Tom Wolfe en Truman Capote eind zestiger jaren introduceerden. Wolfe gebruikte niet uitsluitend feiten, quotes en andere journalistieke technieken: door feiten op te schrijven als was het fictie bleek een verhaal opeens meer tot de verbeelding te spreken.

Vandeputte heeft door Nieuwspoort een vergroot respect opgedaan voor het beroep van politicus en de politiek. “Lantaarnpalen of kunst?!?”, roept Vandeputte uit. En dan, volleerd: “Dat is de vraag niet. De vraag luidt: hoeveel kunst en hoeveel lantaarnpalen? Lantaarnpalen heb je nodig om veilig naar het theater te kunnen”. Geleerd op de mediatraining die ze aangeboden kregen. “Toen bleek dat ik binnen de kortste tijd was vastgeluld”, stelt Vandeputte onthutst vast. “Terwijl ik dacht dat ik als regisseur de boel toch aardig op de rails had. En politici worden dus ook xo aan de tand gevoeld. Nee”, zo besluit Vandeputte, “mijn beeld van de politiek is absoluut ten goede bijgesteld”.

Nieuwspoort door het Nationale Toneel is van woensdag 20 tot en met zaterdag 23 november 2013 te zien in het NT Gebouw, Meer informatie op http://www.nationaletoneel.nl. Telefonisch kaarten bestellen via 0900-3456789.

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s