‘Janmaat is een wegbereider geweest’

Hollandse Luchten I: Hoe ver mag je gaan?

Na Somedaymyprincewill.com – een interactieve theaterbruiloft geïnspireerd op het huwelijk van zijn zus met haar verloofde uit Istanbul, maakt theatermaker Sadettin Kirmiziyüz samen met ‘theatraal reporter’ Marjolijn van Heemstra Hollandse Luchten I: Jeremia, een voorstelling over de wankele ophaalbrug die vrijheid van meningsuiting scheidt van aperte schoffering. Wie zijn de moderne Jeremia’s? En wat moeten we met hun azijnzurig geweeklaag? Luisteren of negeren?

‘Geen gezeik, iedereen rijk’. De Tegenpartij was een fictieve, op de Centrum Partij (CP) gelijkende, Nederlandse politieke partij, opgericht door F. Jacobse en Tedje van Es, twee Haagse ‘vrije jongens’, die werden gespeeld door Kees van Kooten en Wim de Bie. De Tegenpartij was ‘De Partij voor alle Nederlanders die niet meer tegen Nederland kenne’. Terwijl Van Kooten en De Bie politieke partijen zoals de toenmalige Centrumpartij van Hans Janmaat aan de kaak wilden stellen, werd de Tegenpartij ongekend populair. Tot hun schrik bemerkten ze dat hun ‘vrijage’ nota bene door diezelfde Centrumpartij ‘rechts ingehaald’ was. De Tegenpartij werd uiteindelijk ontbonden doordat Jacobse en Van Es op 10 mei 1981, vlak voor de verkiezingen, op het Binnenhof tijdens een in scene gezette couppoging werden neergeschoten. Saillant: Hans Janmaat nam tijdens zijn toenmalige verkiezingscampagne slogans en punten uit het zogeheten verkiezingsprogramma van De Tegenpartij over. Het CP-partijblad bracht op de voorpagina van een van de edities zelfs een compliment aan Van Kooten en De Bie.

Volgens links Nederland was hij de verpersoonlijking van racisme, volgens anderen een ziener en profeet. In de jaren tachtig werd ex-politcologie student en import-Hagenaar Hans Janmaat in de pers strategisch doodgezwegen door het indertijd en masse links georienteerde journaille. Toen hij zei de multiculturele samenleving te willen afschaffen werd hij daar later rechtskundig voor veroordeeld. Een politiek proces à la Wilders in 2012. “Inmiddels kijkt niemand meer van zulke uitspraken op. Op het internet slaan Nederlandse ‘reaguurders’ als het even kan in volstrekte anonimiteit, en vooral onder het mom van vrijheid van meningsuiting, elkaar flink om de oren. En ook in de politiek is het bon ton om domweg te zeggen wat in je opkomt of zonder aarzelen letterlijk te zeggen waar het op staat”, zo vertelt acteur en theatermaker Sadettin Kirmiziyüz. Deze theatermaker met twee paspoorten laat in zijn werk een eigen geluid horen in het Nederlandse theater. Zijn ervaringen als migrantenkind vormen de basis voor theatraal onderzoek naar grote actuele thema’s. Sadettin Kirmizyuz maakt samen met Marjolijn Heemstra onder de titel Hollandse Luchten I: Jeremia dezer dagen een voorstelling, die later moet uitmonden in een drieluik, over de vraag of er grenzen gesteld moeten aan het grondrecht dat vrijheid van meningsuiting heet.

In de ‘vertelling’ die de voorstelling beoogt te zijn, knoopt het tweetal theatermakers Janmaat aan Jeremia (ca. 645 tot ca. 587 v.Chr.), de profeet die vooral wordt herinnerd als een fel criticus van de politiek-religieuze verhoudingen in het koninkrijk Juda. Ook zijn profetieën werden niet altijd enthousiast ontvangen door de heersende kringen. Vervolgens doken Sadettin en Marjolijn in de geschiedenis van het Vrije Woord in Nederland en stuitten toen al gauw op dé Jeremia van onze generatie: Hans Janmaat (1934-2002), de door ‘links’ verguisde leider van de Centrum Partij en Centrum Democraten.

“Janmaat blijkt een wegbereider te zijn geweest”, stelt Sadettin Kirmiziyüz. Toch is Janmaat voor hem niet louter een dankbaar object voor een raamvertelling, want in de voorstelling verschijnt de in 2002 overleden politicus ook op het toneel. “We gaan hem niet precies naspelen, ingeleefd en al. Maar we zetten wel een bril op als we hem citeren”.

Hollandse Luchten I: Jeremia is te zien in Theater aan het Spui op woensdag 19 februari 2014. Meer informatie op www.troubleman.nl en www.theateraanhetspui.nl. Telefonisch reserveren: 070 346 52 71.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s