Een les in leven

‘Stoner’ van John Williams op toneel

Ursul de Geer regisseert Stoner, over een boerenknul die uitblinkt in onopvallendheid. Flitsen van een doorworsteld leven met een inkijkje in het hoofd van een doorsnee man die poëet blijkt. Driehonderd pagina’s aan levensbeschrijving teruggebracht tot ruim tweeënhalf uur op toneel.

‘Over de liefde moet je niet nadenken, de liefde moet je elke dag opnieuw uitvinden’, zegt prille geliefde Katharina tegen William. ‘Jij hebt me dat geleerd’, antwoordt deze.

Het boek Stoner was een ongelooflijke hit in Nederland. Vanuit de schappen en tafels in de weinige boekhandels die Nederland nog rijk is staarde de foto en profil van het verweerde, oude hoofd van de man met kenmerkende grijze baard langs je heen, de ogen halfgesloten. In 1965 werd de roman, van John Williams uitgebracht en in 2006, kennelijk op goed geluk, weer opnieuw. Maar pas in 2012 een grote hit. ‘Als u een boek wilt lezen dat uw leven gaat veranderen, lees dan Stoner’, liet Arnon Grunberg weten in de Volkskrant. Het bijzondere ervan zit hem niet alleen in het feit dat het verhaal erg mooi is opgetekend maar ook dat het een verhaal is over een weinig opzienbarend leven van een weinig opzienbarende man. Een op het oog tikkeltje kleurloze man die gevechten levert zoals u en ik zogezegd. Het raakte vele harten. Ook dat van theaterregisseur Ursul de Geer (De Aanslag, Haar naam was Sarah): ‘Stoner is ontroerend, heeft prachtige dialogen en bevat heftige conflicten. Al tijdens het lezen wist ik: dit wil ik graag op het toneel.’ Dankzij De Geer beleeft Stoner als toneelversie dezer dagen haar wereldpremière in Nederland.

Williams (1922-1994) werd met het succes wereldwijd herontdekt als schrijver van een uniek en hartverscheurend genre. Met een diepe psychologie en een door melancholie getemperd realisme vertelt Williams het verhaal van doorsnee-man Stoner, zoon van een arme boerenfamilie, die in het Amerika rond de jaren twintig de boerderij van zijn ouders kon redden met kennis over de nieuwste technieken, zo was hun gedachte. Maar William raakte bevangen door een sonnet van Shakespeare en verruilde landbouwkunde voor een studie Engels. De boerenzoon werd literatuurprofessor en bleek een groot talent en schopte het tot universitair docent. Daar ging Stoner echter gebukt onder de intriges van een doortrapte collega. Hij doorstond een ongelukkig huwelijk, zag zijn dochter aan de drank gaan, vond geluk in een onmogelijke relatie met een studente, maar werd vlak voor zijn pensioen ziek en stierf, een beetje als een verlaten koning zonder koninkrijk. Gelukkig was er te midden van dit alles steeds het contact met zijn zachtaardige kind in zijn studeerkamer terwijl hij daar aan het werk was. En toen in die stille, tedere uren ontdekte hij dat zijn dochter Grace altijd een centrale plek in zijn leven innam. Totdat hij moest toezien dat zij met succes uit elkaar gedreven werden.

Volgens Ursul de Geer is Stoner allereerst een verhaal over een man die het leven accepteert zoals het komt, die zich verzoent met de wereld. Een les in leven, noemt De Geer het, vol aangrijpende conflicten en vertederende scènes, maar waarin desondanks de liefde cruciaal is. De Geer: ‘Behalve een ongelukkig huwelijk beleeft hij ook een verzengende liefde met een studente. Maar hij moet van die liefde afstand doen. En dat is pijnlijk en hard, maar wonderschoon. Stoner is een ode aan de liefde’.

Stoner door Bos Theaterproducties is op 9 januari 2015 te zien in de Koninklijke Schouwburg. Meer informatie op ks.nl of bostheaterproducties.nl. Telefonisch kaarten reserveren: 0900-3456789.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s