Een choreografie van illusies

Festival rond kunstenaar Peter Verhelst

Een spervuur van woorden, zinnen, vergelijkingen, fragmenten, beelden, scènes en associaties. Peter Verhelst is, no doubt, de man bij wie vele aspecten van de hedendaagse kunst tot een daverend maar muisstil hoogtepunt samenkomen. Theater aan het Spui stelt hem en zijn kunst centraal.

Een festival dat beeldende kunst, toneel, film, muziek en literatuur verenigt – dat komt vaker voor. Dat het zich rond één persoon centreert die bovendien in blakende, nee: opperste staat van leven en welzijn verkeert – dat is het unieke van Verhelst XL ‘- En nooit komt een eind aan ons verlangen’.

Hoewel het in Verhelst XL in alle elegantie veeleer om zijn werk draait dan zijn persoon, natuurlijk, is de vijfdaagse kunstmanifestatie een niet mis te verstane noch te onderschatten ode aan de Vlaamse kunstenaar. Een man die de binnenkant van zijn schedel graag met waarheden behangt, wiens werk de uitwerking kan hebben alsof je een zwarte rivier inloopt, of je opeens van hitte druipend omklemt. “Ik heb eerst m’n dokter maar eens gebeld”, grapt Verhelst door de handsfree in zijn voortrazend automobiel. Dat mobiel is in alle ernst symbolisch voor het festival, want Verhelst overkwam een tijd geleden een auto-ongeval. En sindsdien zijn die drie seconden uit zijn leven zoek. Foetsie. Een minuscuul maar betekenisvol klein gat in zijn geheugen. “En dat wil ik opvullen. Met kunst die je aan den lijve doet ondervinden wat schoonheid is, die tot nadenken stemt, contemplatie teweegbrengt”.

“Geen gemakkelijke kunst”, zo is Cees Debets van het organiserende Theater aan het Spui zich bewust en meteen ook de eerste om toe te geven, “maar zo fascinerend tot uiting gebracht dat het je doet opstijgen, weet mee te nemen naar een andere wereld, hoe bespiegelend van aard die bij Verhelst tegelijkertijd ook kan zijn.” Verhelst spreekt zelf over ‘stof tot nadenken’: “Nadenken is een lust. Kunst helpt om na te kunnen denken.”

Verhelst. Op zoek. Naar niet-alledaagse schoonheid. Naar eerbiedwaardige stilte ook. In de grote zaal van Theater aan het Spui richt hij daarom met beeldend kunstenaars Johan Tahon en Maud Bekeart een, om met Verhelst te spreken, ‘ontroostbaar troostende’ installatie in, die tijdens het festival doorlopend tussen 10.00 en 18.00 uur te bezoeken is. Eigenlijk een stilteplek. “Zomaar, middenin de stad. Een plek om te kunnen ademen, waar je kunt zitten of juist door een zuiverend parcours af te leggen symbolische een berg kunt oprichten door een rite te ondergaan, als ode aan schoonheid. Zulke serene plekken zijn tegenwoordig bijna onvindbaar”, zo licht Verhelst toe. Beeldende kunst is bepalend voor zijn kunstenaarschap, het beginpunt. “Een manier van ademen, ben er van kindsbeen mee opgegroeid”. Hij verwijst naar De Madonna met kind, ook bekend als de Brugse Madonna, een marmeren beeldhouwwerk van Michelangelo van Maria met het kind Jezus dat bewaard wordt in de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Brugge. “De herinnering aan die ‘fysieke verschijning’, die bewaar ik als schat in mij”. En dat naspeuren van een schat, in Verhelsts universum ‘verlangen’ geheten, is een terugkerend onderwerp in zijn veelomvattende werk. Uit De geschiedenis van een berg: ‘De schat die er niet is. Of die er misschien wel is, maar nooit zal worden gevonden en herkend. En het verdriet dat zoiets veroorzaakt. Uiteindelijk drong het tot me door dat die schat wel bestond en dat die mij had aangeraakt. Opdat ik altijd zou zoeken.’ Verhelst: “Verlangen is de brandstof van het leven. Wat ons samenhoudt. Een klein houtskoolroodgloeiend bergje op de berg. Dat is wat er van ons overblijft”.

Ervaringskunstwerken, dát zijn het vooral. Die kwalificatie gaat op voor zijn literaire werk maar ook voor zijn theaterteksten en -regies. Op zijn Verhelsts: “Het lichaam is een wonderlijke machine”. Zoals het uit 2013 daterende onderhuids zinderende Africa van NTGent, gespeeld door Oscar Van Rompay, waar vele bezoekers met mij volkomen bevangen en totaal ontwapend uit te voorschijn kwamen. Of Moby Dick, dat hij bij Veenfabriek maakte, en waarin hij Kapitein Ahab de beroemde walvis laat najagen. Ook hierin een zoekspel naar verlangen, maar dan naar de destructieve variant ervan.

In Verhelst XL is wat theater betreft de Nederlandse première van zijn nieuwe voorstelling Hotel Malaria te zien, een voorstelling als een film, vol flashbacks, ijldromen en onbestemde geluiden van one-man-band formatie Kreng, gespeeld door de immer vileine Bert Luppes en een breekbare Lien Wildemeersch. Ook muziek is een constante in het werk van de reeds veelvuldig bekroonde kunstenaar. In Verhelst XL is daarom het filmconcert Arcanum geprogrammeerd. Daarin worden ‘soundscapes’ van Kreng vermengd met ‘visuals’ van het Vlaamse theatergezelschap Abattoir Fermé. Onderdeel van Verhelst XL is ook de presentatie van zijn nieuwe roman De kunst van het crashen. Die wordt ingebed in een talkshow, met live muzikale begeleiding van de Veenfabriek, over zijn dichtbundel Wij totale vlam.

Verhelst XL in Theater aan het Spui van 3 t/m 7 maart 2015. Meer informatie op theateraanhetspui.nl. Telefonisch reserveren: (070) 346 52 72.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s