Revue comes home

Rijswijk ademt Buziau

Buziau. De theaterkunst in Rijswijk is onlosmakelijk met hem verbonden. Toon Hermans leerde van hem de kneepjes van het vak.

Op YouTube staat een filmpje van het befaamde Polygoon-journaal dat ‘onze nationale komiek’ eert met zijn 70e verjaardag. Aandoenlijk en in huiselijke sfeer laat hij zich de felicitaties welgevallen. We zien hem visite ontvangen, een sigaretje roken, genieterig aan een kopje thee nippen, en dammen. ‘De grootste dammer onder artiesten’, becommentarieert Polygoon-stem Philip Bloemendal, ‘en de grootste artiest onder dammers.’

‘Vroeger hadden we het goed, maar nu hebben we het beter… ’t Is te hopen dat we het weer goed krijgen…’ De legendarische grootmeester van de lach werd in 1942 opgepakt en overgebracht naar ‘het herenhotel’ in Haaren (NB). Aanvankelijk doorzagen de Duitsers zijn woordgrapjes niet, wordt gezegd. Op een keer verscheen hij met een enorm portret op het podium, ‘gekregen van oom Herman. Maar nou weet ik niet wat ik ermee moet doen. Ophangen of tegen de muur zetten?’ Waarmee hij verwees naar Luftwaffeleider Herman Göring. Anderen vertellen dat hij portretten van Hitler en Mussolini het podium op sleepte.

Niemand aan wie de patriottische heldenrol vaker werd toegeschreven dan Nederlands grootste en meest populaire revuekunstenaar Johan Buziau, schrijft Lou de Jong in deel 5b van ‘Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog’. Men vertelde elkaar: Buziau komt op als schoenlapper met een mand vol schoenen. Hij graait in de mand en laat een aantal schoenen zien, waarbij hij zegt: ‘Ja mensen, je hebt ze met rechte neuzen, je hebt ze met kromme neuzen, maar er is maar één ding waar het op aan komt: het binnenwerk.’ De Jong doet de verzetsverhalen rond Buziau grotendeels af als vertelsels, verzinsels. Waarom? Buziau zou er de man niet naar zijn geweest om verzet te plegen, zo liet historicus De Jong naderhand uit de mond van zijn weduwe optekenen.

Levensverhaal
In vele steden is er een Buziaustraat, in Rijswijk een Buziaulaan. Multitalent. Clown, circus- en revueartiest, acrobaat, cabaretier. De Nederlandse Charlie Chaplin. Maar vooral een internationale ster, met name rond de jaren dertig en de eerste oorlogsjaren – totdat hij, volgens de verhalen, werd opgepakt. Witgeschminckt gelaat, zelfgeknutselde neus of mombakkes op, bolhoeddragend. Bewegend beeld van ‘Buus’, die door zijn ouders ‘Jopie’ werd genoemd, is er nauwelijks, bang als hij was dat verspreiding hem bezoekers zou kunnen kosten. En zo viel vergetelheid hem daarna ten deel. Tot nu. Ruud Kuper revue-voorvechter Karel ‘Mini’ de Rooij wist te strikken om het levensverhaal van Buziau theatraal gezicht te geven, die op zijn beurt Fred Florusse (Don Quishocking) overhaalde om het script te schrijven. En ziedaar de geboorte van de musicalrevue ‘BUZIAU’.

Bijna letterlijk schoof Buziau bij hem ‘in beeld’, struikelde zowat over hem. Bij zijn aantreden in 2009 als directeur van de ‘Rijswijkse’ stuitte directeur Ruud Kuper in ‘zijn’ foyer op een borstbeeld dat toen nog een beetje weggemoffeld was. Wiens portret het was? Niemand die het hem kon vertellen. En dus ging hij op onderzoek uit, naar de maker Jitse Bakker. Atelierbezoek wees uit dat de beeldhouwer de beeltenis van de komiek Johan Buziau had vereeuwigd ten gevolge van de opening in 1991, toen er een Buziau Restaurant was. Kuper dook daarna verder in Buziau (1877-1958), zoon van een muzikantengezin. Tot Kupers verbazing bleek hij niet alleen Hermans’ grote inspirator – en vervolgens via de lijn Wim Sonneveld, Wim Kan ook van Freek de Jonge en Youp van ‘t Hek – maar ook een internationaal fenomeen, met… lange tijd Rijswijk als woonplaats, dáár zijn laatste adem uitblies. En dan nu, wat jaartjes verderop, is er de grootscheepse musicalrevue rond Buziau, met een lenige, watervlugge hoofdrol van Olaf Malmberg.

Tegelijkertijd wordt zo vijftig jaar aan officiële Rijswijkse theatergeschiedenis in de buurgemeente van Den Haag luister bijgezet.

Buziau en Den Haag
Er zijn buiten De Rooij nog wat Haagse lijntjes. Buziau werd in Den Haag geboren. En het was het Scala Paleis in de Wagenstraat waar hij zijn grote triomfen vierde. De rol van verteller in dit spektakel wordt gespeeld door een Hagenaar: Max Douw. De zanger, muzikant en liedjesschrijver, onder meer bekend als Alfred Jodocus Kwak in de musical Vader, rijgt Buziau’s levensloop aaneen en zingt in flashbacks enkele liedjes.

‘BUZIAU’ is: je laten onderdompelen in de sfeer van de jaren dertig, uitpakken met een avondje variété, van onderwaterballet tot cancan, met live muziek door een twintigkoppige bigband. Buziau brengt straks 100 man op het podium, net als Rijswijkers van alle rangen en standen in de zaal bijeen. Zo geeft het lijsttoneel van de Rijswijkse Schouwburg meteen ook een dwarsdoorsnede te zien van het talent dat Rijswijk rijk is, van jong tot oud.

Kick
Het eerbetoon aan Buziau wordt kracht bijgezet middels de uitgave van een boek en een tentoonstelling in Museum Rijswijk. ‘Breed gedragen’ noemt Kuper, die komend voorjaar terugtreedt als directeur van het theater van het jaar 2015 zijn initiatief. ‘De kick is voor mij dat Buziau stukje bij beetje zijn faam terug wint. Het brengt behoorlijk wat teweeg hoor, het maakt wat los. Niet alleen hier in Rijswijk trouwens.’

‘BUZIAU’ is van dinsdag 18 tot en met zondag 23 oktober te zien in de Rijswijkse Schouwburg. Telefonisch tickets bestellen: (070) 336 0 336. Meer informatie: rijswijkseschouwburg.nl.

kader:
Verteller Max Douw
“Als Toon Hermans-fan wist ik dat die zijn carrière begonnen was met het imiteren van Johan Buziau,” zegt kleinkunstenaar Max Douw. “Buziau is een clown van on-Nederlandse allure, goed in woordspelingen, zijn timing, hoe hij stiltes kon laten spreken, daar leer ik van. En hij is de grondlegger van de conference. Er is nauwelijks bewegend beeld van hem, maar er zijn wel foto’s en er bestaan geluidsfragmenten uit zijn shows.’ Is hij dichter bij Buziau gekomen? ‘Het is vreemd, want van zijn leven is niet heel veel bekend, hij heeft voor mij wat van een schim, hij blijft ongrijpbaar. Voor mij voelt het alsof ik de vader van Toon Hermans heb leren kennen.”
Binnenkort brengt Douw (33) de CD Gekkenhuis uit, met persoonlijke liedjes uit de periode dat hij ‘tegen muren opliep’. “Het zijn liedjes over uitersten in mijn gevoelsleven, toen ik balanceerde op een zekere grens. Op dat album kijk ik met een derde oog naar mezelf.”

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s