De luiken moeten open

Debuuteditie driedaags China Festival

Afhaalchinees. Sinds jaar en dag een begrip, zelfs in taalbijbel Van Dale gebeiteld. Nederlanders zijn wát blij met Chinezen, zo wijzen onderzoeken uit.

Niet enkel door de spreekwoordelijk overvloedige maaltijdporties, maar, zegt organisator Melvin Chang, “ook omdat Nederlanders ‘geen last’ van ze ervaren.”

Er bestond vuurwerk in China lang voordat het als buskruit alhier knallend zijn intrede deed. De gemiddelde Chinees, zegt Wikipedia, kent ongeveer 4.000 karakters uit zijn hoofd, kom daar maar eens om met onze 26 Latijnse alfabetletters. Net zoals hun ouders dat zelf in eerdere tijden deden, volgen derde en vierde generatie Chinezen in Den Haag particuliere Chinese taalles, veelal op de zaterdagnamiddag. En ze doen dat vol overgave, zo laat de nieuwe documentaire ‘Voorbij Chinatown’ zien die socioloog Boudie Rijkschroeff speciaal maakte voor het aanstaande en allereerste China Festival in Den Haag, dat een mix belooft te worden van oude en nieuwe Chinese cultuur.

Den Haag heeft, zoals vele steden, een heus ‘Chinatown’. De in 2009 in origineel Chinees steen te Shanghai uitgehouwen toegangspoorten en de rode lampionnen markeren het gebied in de Haagse binnenstad. De viering van Chinees Nieuwjaar in Den Haag is landelijk toonaangevend. “En dat proberen we met dit festival ook te bereiken,” zegt Melvin Chang, organisator van het China Festival. Chang is van Kantonese (Guanghzou, Zuid-China) afkomst: “De ‘jiaxiang’ [afkomst]  speelt in de Chinese cultuur een zeer belangrijke rol. Ook al ben je al generaties in Nederland: de afkomst is doorslaggevend. Maar de wereldwijde diaspora van Chinezen heeft zijn sporen getrokken: “Velen hebben Indonesisch, Surinaams of Maleis bloed door de aderen stromen.”

Hip
Het moderne verhaal van de gemeenschap Chinezen in Nederland begint rond de jaren twintig van de vorige eeuw toen nomadische zeelieden hun kampement opsloegen in onder meer Rotterdam (Katendrecht), Amsterdam en Den Haag. Eenmaal gesetteld, verspreidden ze zich over de rest van Nederland. Melvin Chang, organisator van het China Festival, schetst een beeld van de nu 15.000 ‘Chinezen’ in Den Haag. Van oudsher zijn het ondernemers.

Chang: “Dat is uit noodzaak geboren. De schoorsteen moest immers roken.” In Den Haag was in 1933 Het Verre Oosten het eerste Chinese restaurant, gevestigd aan de Laan van Meerdervoort nummer 50. Hijzelf runt restaurant Lung Fung, tegenover Station HS, ‘zoals vele ‘Chinezen’ boven de vijfentwintig nog altijd in de horeca werkzaam zijn,’ vertelt Chang in afspreekplek het Chinese sushi- en grillrestaurant Shizo van zijn broer. “Tot op de dag van vandaag zijn Chinese restaurants familiebedrijven, al brokkelt dat langzamerhand af.”

In snelle pennenstreken schetst hij een ‘moderne’ tegenkant : “Kinderen van de jongste generatie Chinezen in Den Haag gaan het liefst uit eten in Koreaanse restaurants. Want dat is hip. Op tv en via internet kijken ze naar Koreaanse soaps. Waarom dat zo is? Het uiterlijk van Koreaanse vrouwen komt hun verfijnder voor. Bij onze jongste generatie is het kennelijk uiterlijk vertoon dat de klok slaat.”

Kung Fu
Toch reikt hij de jonge generatie graag de hand. “Het festivalprogramma is samen met jonge Chinese Nederlanders tot stand gebracht, en zíj hebben de website in elkaar gestoken. ‘This is not a Kung Fu festival,’ opent die uitdagend.

“De Chinese gemeenschap, wij, willen graag de luiken openen. Als groep zijn we te lang op onszelf gebleven. Voor autochtone Nederlanders zijn we een gesloten bolwerk geweest. Het is tijd om uit de spreekwoordelijke schulp te kruipen, de muur om ons heen af te breken. De tijd is gekomen om ons verhaal te vertellen, het gesprek aan te gaan over afkomst, over onze kunst en cultuur, onze gebruiken en onze normen en waarden. Hoe? Door generaties Nederlandse Chinezen en andere Nederlanders samen te brengen met een film- en theaterprogramma. Filmhuis Den Haag en Theater aan het Spui worden daartoe omgetoverd tot een ‘ontmoetingsplaats’.”

Het programma vermeldt naast het genoemde filmdocument ‘Voorbij Chinatown’ ook ‘De keuze van mijn vader’ en de speelfilms ‘The kid from the Big Apple’ en ‘Lilting’. Het theateraandeel wordt geleverd door de Shenzhen Arts Group met ‘Happy Spring Festival: China Impression’. De show bevat oude en nieuwe Chinese kunstvormen, waaronder Chinese opera, dans, zang, muziek, martial arts en acrobatiek. Ook kun je bij ze de kunst van het ‘Face-changing’, gezichtsverandering, gewaarworden, waarbij maskers razend snel worden gewisseld, een truc die naar verluidt zelfs in China zeldzaam aan het worden is.

De bekendste Chinese onderneming in Den Haag? Chang, peinzend: Huawei? Supermarktketen Oriëntal dan soms? Hij moet breeduit lachen om het antwoord: ADO Den Haag natuurlijk!

China Festival. Van donderdag 22 tot en met zaterdag 24 februari 2018. Meer informatie: chinafestival.nl.

Advertenties

‘King Lear’ hier en nu

Hetpaleis & Het Zuidelijk Toneel spelen met Shakespeare

In De Gelaarsde Kat liet een molenaar zijn drie zoons alleen de molen, een ezel en een kat na. Shakespeares King Lear heeft welbeschouwd wel wat weg van dat sprook.

Stokoud, ziekelijk en weduwnaar. Lear besluit dat de tijd gekomen is om zijn koninkrijk te gaan verdelen. Kanshebbers zijn uitsluitend zijn drie dochters. Hij daagt ze uit te bewijzen wie het meeste van hem houdt. Maar de jongste weigert. Dat komt haar duur te staan. Het maakt Lear ziedend, verbant haar uit zijn rijk. De twee overgebleven dochters en hun respectievelijke echtgenoten zijn in de sas. Maar Lear laat zo de geest uit de fles: zijn rijk kreunt, een jonge generatie pruttelt tegen, stelt de oude idealen van het rijk in kwestie. Wanneer zelfs zijn twee dochters zich tegen de idealen van zijn rijk keren ziet de doodzieke Lear dit als verraad en als een persoonlijke aanval.

En opeens is het buigen of barsten voor Lear én voor zijn rijk. Het spookt in zijn hoofd.

In de verwarrende tijden van anno 1605, zien de Vlaamse theatergroep Hetpaleis en Het Zuidelijk Toneel (Tilburg) parallellen met een langzaam uiteenvallend Europa. Regisseur Simon De Vos (o.a. Romeo en Julia) beziet King Lear als een politiek steekspel. In zijn ogen is Shakespeares tragedie ook een hedendaagse spookvertelling over de Europese Unie.

En dus wordt Vos’ versie bevolkt door kantoortijgers die ostentatief een mobieltje aan het oor gekluisterd houden.  Lear die tartend alvast een afbeelding van een opgedeeld Europa op zijn rug heeft laten tatoeëren en confectiepakken, aktetassen en stapels dossiers. Stemronde op stemronde. De Brusselse besluitvormingsmachinerie in een notendop.

King Lear in het hier en nu, tien acteurs op het toneel. Onder hen de ‘Haagse’ gebroeders Schellingerhout, Kaspar en Krisjan. Zo’n vijftien jaar geleden deelden zij voor het laatst gebroederlijk het theaterpodium, in King Arthur, toen bij Theaterschool Rabarber. Krisjan speelt Edgar, de zoon van ‘zuiverman’ Gloucester, de hoogste diplomaat van het rijk en Lears speechschrijver. “Leuke rol, met meer kleur en diepgang dan ik in eerste instantie dacht. Filosofiestudent Edgar is naïef en ambitieus, maar wordt kapotgemaakt. Toch vindt hij ruimte om een volwassen filosoof te worden.”

In deze ‘Lear’ zijn sommige personages gemodelleerd naar stromingen of figuren die in het huidige Europa-debat naar voren zijn getreden. “En Edgar vertoont trekjes van de Duitse filosofe Ulrike Guérot. Voor haar is vernieuwing cruciaal. Zij ziet voor Europa alleen een toekomst weggelegd als het zich opdeelt in cultuurregio’s.”

Kaspar geeft karakter aan Gloucesters onechte zoon Edmund. “Een smeerlap en een nihilist die aan de poten zaagt van alles en iedereen die op zijn weg komt. Een fijne rol om te spelen want er zitten vele menselijke trekjes aan hem. Wel was ik vooraf wat zenuwachtig, want ik maak gewoonlijk muziektheater. Maar dit is toneel, opeens had ik niets meer om me achter te kunnen verschuilen.”

“Hoe het is om samen te spelen, en dan nog ook als broers?” vraagt Krisjan vlak voor aanvang voorstelling in Leeuwarden. “Vreselijk natuurlijk!” Kaspar lacht hardop met hem mee: “Twee handjes op één buik!”

Vraagstuk Europa
“Europa doet me minder dan ik zou willen,”vertelt Krisjan. “Dat is een kwestie van opvoeding. Je moet je kinderen ‘Europeaan’ laat voelen. Zo’n opvoeding heb ik niet gehad. Maar een verenigd Europa is belangrijk voor onze economie,  en voor onze positie in de wereld. En niet in de laatste plaats om conflicten binnen Europa te vermijden. Pro Europa dus.”

Kaspar: “Ook ik vind ‘Europa’ een positief verhaal. Natuurlijk is het systeem een moloch, vaak traag en stroperig. Maar het concept Europa biedt waarborgen, bijvoorbeeld rond sociale zekerheid en een zekere kwaliteit van leven. Ik snap niet zo goed waar separatisten op uit zijn.”

Van ‘Brussel’ naar Den Haag: “Sinds kort woon ik er weer,” zegt Krisjan. “Na zes jaar Amsterdam vond ik het daar te duur worden. Ben nu blij toe.” Kaspar, sinds 2008 Antwerpenaar:  “Klopt, al werk ik geregeld in Den Haag, onlangs nog bij Firma MES.

Momenteel werk ik bij Het Nationale Theater met theatermaker Sadettin Kirmizyüz als geluidsontwerper en acteur aan Metropolis, een modern vierluik over de stad. Hopelijk kan ik, mocht het nodig blijken, straks bij Krisjan aankloppen mochten  de repetities uitlopen. Wie weet mag ik dan op zijn bank neerploffen.”

Hetpaleis / Het Zuidelijk Toneel: King Lear. Woensdag 7 februari 2018 in de Koninklijke Schouwburg. Meer informatie: hnt.nl en hzt.nl.

Fascinatie voor het circusleven

Kattenkwaad op zijn ‘Ashtons’

Kamferspiritus. Het wondermiddel helpt blaren voorkomen en eelt te kweken. Als geen anderen kennen dansers het goedje, maar variétéartiest Joost Spijkers net zo. “Ik moest voor ‘Enfants Terribles’ een van de acts aan de turnringen ophalen,” vertelt het lid van de Ashton Brothers.

“Als je niet genoeg eelt opbouwt loopje onvermijdelijke brandplekken op.” Teneinde zich in geoliede vorm en conditie te houden doet Spijkers daarom het nodige aan krachttraining. “Voor bijvoorbeeld die ‘Aerial hoop’ dus, legt hij uit.

Het aloude circus is hip. De circustent mag dan vrijwel uit het straatbeeld zijn verdwenen, maar toch zeker niet uit het hart, dierenactivisten ten spijt. Dezer dagen kunnen we ons nochtans laven aan het mensenhanden-circus. Met ‘Enfants Terribles’ betonen de Ashton Brothers eer aan het aloude publieke vermaak van het circus, maar dan vaak met een absurdistische inslag verlevendigd. “We zijn behept met een romantische fascinatie voor het circusleven. Met de Ashtons willen we graag de achterkant van het circus en van het circusbestaan laten zien,” zegt Spijkers. “Zo hoorden we laatst uit de eerste hand van een man en een vrouw die een trapezeact deden. De vrouw was ten val gekomen. Nu doet haar dochter de act in haar plaats, terwijl zíj nu met ingehouden adem op de tribune toekijkt. Ja, the show must go on. Dat soort verhalen.”

De best bewaarde geheimen van circusfamilies over de hele wereld werden eeuwenlang zorgvuldig van generatie op generatie doorgegeven. Tot nu dan, want ze zijn ten prooi gevallen aan de handen van de grootste kinderen die de Nederlandse theaterwereld rijk is: de Ashton Brothers. Zeggen ze zelf. Ze doopten de gevaarlijkste acts, de vreemdste trucs en de meest hilarische nummers om tot een bonte mix van muziek, acrobatiek en regelrechte tovenarij, zulks ook al volgens de Ashtons zelf.
Het mooie is evenwel dat dit geen loos nepnieuws is, maar dat het klopt. Uit eigen waarneming maar ook getuige de recensies. Met ‘Enfants Terribles’, hun laatste show, rijgen ze dan ook wereldwijd succes aan succes, zoals zij in hun voorstelling nummer na nummer aaneensmeden.

Wereldwijd een doorslaand succes, en binnenkort opnieuw in Den Haag. Ruim 240 keer al gespeeld. “De kunst van het vak is om de herhaling fris te houden, voor onszelf en voor het publiek. Geen metaalmoeheid toestaan. Ikzelf merk dat er zelfs laagjes bijkomen naarmate we de show vaker spelen. Vakmanschap is dat, mooi om te merken. Maar ook dan is maar één op de tien shows werkelijk perfect. Als ik heb gemeend dat het die ene avond op en top was, kan het zijn dat mijn collega’s er totaal anders over denken.”

Deze zomer tuigen ze opnieuw hun landgoed Ashtonia op, in Slot Zeist. “Deze keer uitgebreid met verschillende internationale topacts, verklapt Spijkers alvast. “Een feest. We lijken net kinderen die niet willen opgroeien. We zijn en blijven kleine Peter Pannetjes!”

Ashton Brothers: ‘Enfants Terribles’. Vrijdag 9 februari 2018 in de Koninklijke Schouwburg; dinsdag 20 februari in de Rijswijkse Schouwburg. Meer informatie op ashtonbrothers.nl.