Opstand der dieren

Branoul jubileert met Animal Farm

Literair theater Branoul bestaat dertig jaar en viert dit met de jubileumvoorstelling Animal Farm van George Orwell. “Geen opzetneuzen,” zegt jubilaris Bob Schwarze.

Dit verhaal begint 12 millennia geleden, in de vruchtbare sikkel van het Midden-Oosten. Met de Sumeriërs ontstond daar de wieg van de eerste beschaving ter wereld. Sindsdien volgen (r)evoluties elkaar wereldwijd op, van koninkrijk, aristocratie, plutocratie en parlementaire democratie tot dictatuur; en van monarchie, oligarchie en (volks)republiek tot eenpartijstaat. Nochtans slechts een greep uit wat het menselijk vernuft zoal heeft voortgebracht aan denkbare samenlevingspatronen.

Van hieruit is het de stap maar klein naar de moderne tijd, naar de totalitaire samenleving van Animal Farm. George Orwell schreef zijn satire op het communisme van de USSR onder alleenheerser Stalin op basis van observaties van stalinistische communisten tijdens de Spaanse Burgeroorlog, waar hij aan republikeinse kant meevocht. Na Animal Farm’had hij de smaak te pakken want kwam hij met zijn beroemde dystopische toekomstroman 1984.

In eerste instantie was Animal’ Farm door uitgevers geweigerd vanwege ‘het beledigen van een bevriend staatshoofd.’ Kom daar, vijfenzeventig jaar later, nog maar eens om in turbulente ‘Skripal-tijden’.

In Orwells vertelling komen dieren vol menselijke trekjes in opstand tegen het ‘dier-onterende’ regime dat de mens hem oplegt. Op een dag nemen ze de macht over. Onder de boerderijdieren zijn het de varkens die er door hun intelligentie de doctrine van het Animalisme introduceren, en slagen er met hun Varkenheerschappij een Luilekkerland voor zichzelf te vestigen. De getrouwe maar naïeve stalbewoners eindigen zo gewoon weer zoals ze begonnen: als sloeberende, onderdrukte proletariërs.

Huisleverancier van Branoul, schrijver Manon Barthels bewerkte de raamvertelling en regisseert zelf de productie. Ze laat een voor Branoul uniek aantal van liefst vijf acteurs aantreden, gezang aanheffen (de koorzang ‘Beasts of England’) en een vernuftig videodecor optrekken dat de hele achterwand van het podium beslaat. Het idee voor een productie rond ‘Animal Farm’ kwam bij haar op toen ze op tv de inauguratie van Trump gade sloeg en meende door diens varkensoogjes de kijkers van Stalin te zien. Toen ze daarna voor een benefietgelegenheid van Branoul in de Koninklijke Schouwburg de rede van het varken Snowball uit ‘Animal Farm’ bewerkte tot een voordracht, viel het kwartje echt.

“Het is moeilijker geworden om vastomlijnde personen op Orwells dierenfiguren te plakken,” zegt Bob Schwarze, “Vooral jongeren herkennen in de dierenkarikaturen niet meer de door Orwell bedoelde personen. Lenin, Marx, Trotski, Stalin?

Die namen zeggen hun vaak niets,” zegt hij. En dus dan maar immorele toezichthouders, graaiende bankdirecteuren, steile zorgbestuurders en roeptoeterende politici op de vloer? “Geen maskers, geen opzetneuzen en geen band van elastiek over het hoofd,” lacht Bob Schwarze. “Hebben we geprobeerd, maar dat werkt niet. Het onderliggende verhaal van Orwell is en blijft van zichzelf al een krachtig gegeven, hoe dan ook. De mens is nu eenmaal een diersoort. We maken een voorstelling tussen spel en vertelling in.”

Dertig
Branoul grijpt de vertelling rond de collectivistische dierenboerderij aan voor een uitbundige viering rond haar dertigjarige bestaan. In 1987 werd het opgericht op initiatief van theatermaker en acteur Rein Edzard, die begin vorig jaar kwam te overlijden. Hij wilde een eigen podium voor zijn theatrale vorm van literaire teksten. Sinds 2005 staat Schwarze er aan het roer. Dertien jaar aan stormen heeft hij doorstaan, een terugkerend gevecht voor overleving. “Maar we hebben de stijgende lijn te pakken. Vorig jaar hebben we extra subsidiegeld gekregen voor het aanpakken van een aantal structurele problemen. We kunnen daarom nu vooruit plannen. We gaan er komen.”

Branoul Producties: Animal Farm. Tot en met vrijdag 11 mei 2018. Meer informatie: branoul.nl.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s