Shah zijn in Nederland

Shah Tabibi (28) vertelt met Shah of Holland het verhaal van zijn leven. “Met één been in Afghanistan en op zoek naar een blauwe ogen.”

Shah Tabibi was vier; we schrijven het jaar 1994. Oorlogsgebied. Het waren zijn ouders die hem samen met zijn oudere en jongere broer vanuit Afghanistan meenamen naar Nederland. Op de vlucht, en daarbij hun bezittingen achterlatend, uit vrees voor, toen ook al, de oprukkende Taliban.

Het AZC in Amersfoort was hun vluchtheuvel. “Een plek vol ‘aliens’,” diept Tabibi uit zijn geheugen op. “Er waren daar mensen met gouden haren en een wit gelaat, met een rood oog op het voorhoofd, er waren donkere wezens.” Na anderhalf jaar verhuisden ze naar Voorburg. “Ik beschouw het als mijn geboorteplaats,” zegt hij.

Aan de overlevingstocht bewaart hij geen levende herinnering; aan het Afghanistan van toen evenmin. Hij leerde het land kennen door de ogen van zijn ouders, twee ooms, door hun overleveringen, door boeken te lezen en onderzoek op internet. “Het lukte, hoe jong ik ook was, een reconstructie te maken van wat Afghanistan moet zijn.”

Zoetjesaan ontdekte hij dat zijn Voorburgse kameraadjes ander speelgoed hadden dan hij, dat er buitenshuis andere regels golden dan thuis, en dat de ouders van zijn kameraadjes het financieel vaak beter hadden. Toen kwam ‘nine eleven’ opeens uit de lucht vallen. “Ik was elf, kreeg sindsdien ‘grapjes’ te verduren rond Bin Laden. Pijnlijk voor mij, voor ons, want Bin Laden was een Arabier, dus géén Afghaan.”

Effect: “Plotseling had iedereen allerlei gedachten over mij, bekeken en bejegenden mensen me anders, stelden vragen over mijn achtergrond. Maar veel mensen weten niet eens dat de ideologie van de Taliban in Afghanistan is geïmporteerd, goeddeels vanuit Pakistan.”

Drempel
Een jongen met een been in twee uiterste werelden. “Mijn ouders hebben begrip voor afwijkende normen en waarden, mij werden geen beperkingen opgelegd, al was het thuis met één voet over de drempel Afghaans grondgebied.” Hij ging op zoek naar blauwe ogen, en blonde haren. Hij zocht verbinding. “Ik wilde weten hoe het leven van buiten de deur en dat ik niet goed kende, er in werkelijkheid uitzag.”

Toen in 2014 een migrantenstroom richting Europa op gang kwam voelde hij zich, na 20 jaar, opeens zelf weer vluchteling. “Ik werd met de neus op de feiten gedrukt. Europa reageerde met onbegrip, kon zich slecht inleven. Waarom slaat iemand op de vlucht? Je kunt dat alleen begrijpen als je het zelf hebt meegemaakt. Ik moest opnieuw mijn identiteit bepalen.”

Divers
Shah of Holland is niet enkel een theatraal, muzikaal en soms poëtisch getint ‘vluchtelingenverhaal’. “Ik ben uit op verbinding, wil begrip voor verschillende leefwerelden kweken en vooroordelen doorbreken. Niet door hard te schreeuwen, maar juist door zachtjes praten.” Hij verwijst naar zijn cultureel erg diverse vriendenkring, ‘echt een regenboog’, zegt hij. Die kring staat model voor wie hij graag met ‘Shah of Holland’ wil bereiken.

“Ik ervaar mijn biculturele achtergrond als pure rijkdom. Afghanistan kent een rijke cultuurhistorie die tot duizenden jaren terug gaat. Een van de oudste manuscripten uit de Perzische regio gaat over mensenrechten. Dat alles maakt me trots. Aan de andere kant: er is daar nu geen individualiteit mogelijk, alles draait om collectiviteit en sociale controle.

Maar ik heb er wel veel warmte ondervonden, word er niet nagekeken, zoals hier soms gebeurt. In Nederland baal ik van de kilheid, van het über-individualisme en van de onverschilligheid tegenover de ander. Maar hier heb je wel vrijheid van meningsuiting en vrijheid van denken. En de diversiteit van hier is bijzonder. Daar gaat ‘Shah of Holland’ ook over: hoe dit alles mij heeft gevormd.”

Theaterschool
Als volwassene wordt hij dagelijks wakker in een land van vrede. Met twee bachelors (maatschappelijk werk en psychologie), een master gezondheidspsychologie en een los-vaste verbintenis als docent ‘Social work & education’ op de Haagse Hogeschool op zak, leidt Tabibi na negen jaren studentenjaren een leven dat contouren krijgt. Net is hij terug uit Georgië van een sociaal-cultureel project met Culture Clash 4 U.

Als hij de kans krijgt wil hij ooit een theaterschool van de grond tillen in Afghanistan, al dateert het laatste bezoek aan zijn geboorteland alweer van dik tien jaar geleden. “Ik weet plekken in Afghanistan waar dat zou kunnen.”

Shah Tabibi: Shah of Holland’. Regie: Shah Tabibi & Raphael Rodan. Muzikanten: Niek Hoevenaars & Rik Strengers. Artistieke regie: Anat Ratzabi. Op dinsdag 9 oktober in Den Haag (Zaal 3, Engelstalig) en op vrijdag 19 oktober in Rotterdam (Studio De Bakkerij, Nederlandstalig).

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s