Krasjes op de ziel

Theatermaker Sadettin Kirmiziyüz zoekt zichzelf

‘Citizen K.’ is een ontroerend, humoristisch en kritisch portret over verhuld racisme en over de rol die identiteit anno 2019 in ons leven speelt.

Tussen wal en schip. Maar met wal noch schip in zicht. Sadettin Kirmiziyüz, theatermaker en acteur met twee paspoorten – zo heeft hij het zelf op zijn website gezet – schetst met ‘Citizen K.’ een pakkend, nee, aangrijpend evenbeeld. Allereerst van zichzelf en zijn omgeving, maar via die omweg ook van u en mij. Waarom houdt de één krampachtig vast aan zijn identiteit en is de ander bereid zich moeiteloos aan te passen?  Dat is een van de vragen boven ‘Citizen K.’, de tweede voorstelling in een reeks van vier die Sadettins vehikel Trouble Man in samenwerking met Het Nationale Theater maakt over leven in de grote stad.

Voor deze voorstelling heeft hij zich omringd met vertrouwelingen die hij leerde kennen op de toneelschool in Maastricht en met wie hij al vaker samenwerkte, onder wie de Haagse acteur en muzikant Kaspar Schellingerhout. De laatste is in ‘Citizen K.’ de belichaming en vertolking van het weerbarstige en soms schizofrene stemmetje in het binnenste van Sadettin. “De machinaties in zijn bovenkamer,” , zo legt Schellingerhout uit. Die maakt hij hoorbaar middels muziek, eigen composities en ‘soundscapes ’.

Schellingerhout: “Deze voorstelling is echt een eyeopener voor me. Ik ben thuis en op school, de Eerste Montessorischool en het Dalton, opgevoed naar een ideaal, zonder problemen of vragen met betrekking tot identiteit. Want in de nabije toekomst zouden die zijn getackeld.”

Nu, op zijn 36ste, ziet hij in dat hij een ‘white privilege’ heeft genoten terwijl mensen met een diverse culturele achtergrond vaak zonder reden op een zijspoor terecht kwamen. “Ik heb er in het verleden nooit zo over na hoeven denken. Best wel decadent eigenlijk. De belofte van toen is niet uitgekomen. Er is echt iets aan de hand.”

Actueel
In de voorstellingen van Sadettin Kirmiziyüz zijn diens eigen persoonlijke ervaringen steeds de grondslag voor een theatraal en journalistiek-documentair onderzoek naar actuele thema’s die spelen rond de multiculturele samenleving.

Zich thuis voelen is voor Kirmiziyüz zoiets als een vis die naar adem hapt op het droge. Nederlander is hij, zeker – hij eet op gezette tijden boerenkool – maar toch met een zeker Turks voorkomen. Is hem niet aan te wrijven, helpt geen moedertje lief aan, ook al zou hij willen. Onontkoombaar en onuitwisbaar wurgt die culturele achtergrond zijn levenspad en – ergens tussen hoop en vrees – straks misschien ook wel dat van zijn nu 4-jarige zoontje.

Met ‘Citizen K.’ tekende hij in ruwweg 250 betekenisvolle momenten, noem het krasjes op de ziel, op wat hem zoals is overkomen, en nummerde deze. Puntsgewijs dist hij in de voorstelling zijn levensverhaal op, van zijn vroegste jeugd tot aan de dag van vandaag. Zo rijst een ontluisterend beeld op van wat deze ‘Burger K.’ zijns ondanks gedurende 37 jaar over zich uitgestort kreeg.

Zoals de uitspraak ‘lekker creatief met Turk’ die hem ooit ten deel viel, of toen hij in Turkije voor ‘kaaskop’ werd uitgemaakt. Over angstvisioenen die hij van zijn ouders opgespeld kreeg maar onwaar bleken, zoals de hem aangezegde bliksem als hij het waagde ook maar één druppel bier te proeven. Er waren ook misverstanden die soms gênant waren of zo voelden, bijvoorbeeld toen bij hem doordrong dat de bedoelde Jezus in ‘Jesus Christ Superstar’ toch echt geen figuur met een cape was.

Censuur
Hoe kan het toch dat Nederland, een land dat jarenlang vooruitliep op het gebied van acceptatie en tolerantie, zo uit elkaar lijken te zijn gevallen in elkaar bestrijdende groepen?, zo vraagt Sadettin zich vertwijfeld af. Nederland is, zo lijkt het, tot op het bot verdeeld. En dat vindt zijn weerslag in de actuele politiek, met partijen die zich polariserend profileren, die zich een sterke identiteit aanmeten en elkaar bestrijden aan de hand van afkomst, religie of langs scheidslijnen die lijken te lopen tussen wit(ter) en zwart(er).

Schellingerhout kan zich voorstellen dat als je voortdurend in een minderheidspositie wordt geduwd, dat tot zelfcensuur kan leiden: “In mijn huidige woonplaats Antwerpen ben ik in zekere zin ook een buitenlander. Soms houd ik er mijn mond, omdat ik vermoed dat ze me zien als ‘dieën Ollander.’”

Trouble Man & Het Nationale Theater, ‘Citizen K.’, t/m met vrijdag 12 april, 20.15 uur, Theater aan het Spui. Première op zaterdag 6 april. Terug aldaar vanaf dinsdag 28 mei. Meer informatie: www.hnt.nl

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s