‘Winternachten’ belooft ‘literaire detox’

Festivaleditie 2021 geheel online

‘Winternachten’ brengt tot en met zondag elke avond een programma in de vorm van een online ‘livestream’. Al is de vorm anders, ‘Winternachten’ staat nog altijd voor stevig maatschappelijk en cultureel debat.

‘Winternachten’ presenteert de 26ste editie. Het internationale literatuurfestival doet dat middels een online variant, uitmondend in een ‘slow festival’ en in twee afzonderlijke delen. “Medio september zagen we ‘zusterfestivals’ om ons heen worstelen met hun gebruikelijke formule en werd er zelfs een aantal afgelast. Daar hebben we lering uit getrokken,” licht Ellen Walraven de keuze voor online toe.

Sinds februari is zij directeur van de organiserende instelling Writers Unlimited, als opvolger van Ton van de Langkruis. Haar team van redactieleden en programmamakers toog eind september aan het werk om verschillende scenario’s voor ‘Winternachten’ te ontwikkelen. “Aanvankelijk hadden we een programma voor ogen dat zich tussen zaal en ‘online’ zou afspelen; en als alternatief een programma dat zich geheel en al online zou afspelen. Al snel realiseerden we dat het compromis tussen zaal en online een slap aftreksel zou worden, daarom zijn we alle pijlen op ‘online’ gaan richten, een festival dus dat zich volledig online zou afspelen.”

Zijzelf en haar team hebben zich daardoor een heel nieuw vakgebied eigen moeten maken, zo vat Walraven de aldoor doorlopend veranderde werkelijkheid van ‘corona’ samen. “We hebben een televisieregisseur in de arm genomen. Hij legt ons uit wat de wetten zijn. Gaandeweg leer je zo de taal die daar bij komt kijken. We gaan er iets bijzonders van maken, iets dat nog nooit gedaan is, en dat we zelf ook tof vinden.”

Die keuze leverde al snel een tegenkant op, aldus Walraven. “Als we zulke ‘streaming-avondjes’ van pakweg zeven uur in de avond tot middernacht aan den lijve ondergingen, bleek ons dat een bezoekers het niet trekken, doordat vanachter het beeldscherm al snel vermoeidheid optreedt en je vierkante ogen krijgt. Daarom hebben we gekoerst op de duur van een compacte vijf kwartier per avond. Tal van andere programmaonderdelen die we hebben bedacht, gaan we in delen uitsmeren tot aan het begin van de lente. Het idee is dat die inhoudelijk met het eerste deel verbonden zijn. Die zenden we online uit – maar hopelijk kunnen tussentijds de theater- en bibliotheekdeuren weer open. In ieder geval rekken we zo het festival dus een eindje op.”

Thematisch
‘Het is aan ons’, prijkt in een soort van handgeschreven belettering voorgedrukt op het festivalaffiche. “Toen ik vorig jaar februari aantrad, lag dit idee er al. De ‘tagline’ is opgekomen uit een interview dat radioprogramma Kunststof had met schrijver, filosoof, kunstenaar en singer-songwriter Eva Meijer. Zij beweerde dat er een mate van collectief moet zijn als je iets aan deze wereld wil veranderen. Dat statement maakte bij onze redactie en de programmamakers veel los. Er ontstonden vervolgvragen die we in dit festival aan de hand van uiteenlopende thema’s met schrijvers, dichters, woordkunstenaars, performers, journalisten van over de hele wereld gaan onderzoeken en bespreken.”

Elke ‘Winternachten’ festival-avond heeft een andere invalshoek. De programmalijnen heten ‘#Back to Earth’ (rond klimaat en verbeelding), ‘#The Future is Female’ (feminisme), ‘#Soulcare’ (rust en verbondenheid) en ‘#Still We Rise’ (activisme).

“Ik houd ervan als mensen heel bevlogen vanuit hun eigen ervaring vertellen. Wat ik deze ‘Winternachten’ anders probeer te doen dan voorheen, is dat redacteuren nu programmamakers zijn. Zij mogen zelf hun eigen thema-avond van a tot z vormgeven, van inhoud en gespreksgasten tot decor, aankleding en draaiboek. Het festival is daardoor wat ‘thematischer’, meer maatschappelijk van karakter geworden. Bijkomend voordeel is dat de uitgezette themalijnen dit voorjaar en in de nabije toekomst uitgebouwd kunnen worden, en ook dat het publiek aangehaakt kan blijven.”

Uitgelicht
De thema-avond ‘Soulcare’ verwijst naar de beweging rond Black Lives Matter. “We willen tegenbeelden laten zien”, licht Walraven het programma uit. “We zien aldoor beelden van zwarte mensen die strijden, in staat van opstand zijn, van hun pijn en ‘struggle’. Maar wij willen de zachte kant en harmonie tonen. Als het ware literaire beelden van het leven ná de revolutie.”

Dat gebeurt onder meer in een programmaonderdeel rond de Zuid-Afrikaanse dichter en performer Koleka Putuma. “Zij vraagt zich af waarom ze niet mag schrijven over hoe fijn het thuis aan tafel was, maar dat het voortdurend over emancipatie en strijd moet gaan.”

Wandelhoofd
Welgeteld vijf keer. “Ik ben nog maar vijf keer op ons kantoor geweest,” blikt Walraven terug op het voorbije corona-jaar 2020. “Ik heb me voorgenomen om, zodra het kan, Den Haag veel beter te leren kennen, bijvoorbeeld door stadswandelingen te ondernemen en ontmoetingen op te zetten – in de hoop dat de wereld straks weer wat opener is. Ik wil de stad gaan belopen en snappen hoe zij denkt en voelt. Het is voor mij ook een zoektocht naar hoe je een festival dieper kunt laten wortelen. Als je ver wil reiken als internationaal festival, dan moet je diep wortelen, als een eik met takken die zich ver uitstrekken.”

kader
Tsitsi Dangerembga krijgt PEN Award 2021
Op het openingsprogramma van ‘Winternachten 2021’, woensdagavond, wordt / is de PEN Award for Freedom of Expression uitgereikt. De Zimbabwaanse auteur Tsitsi Dangarembga krijgt deze onderscheiding voor haar strijd voor vrijheid van meningsuiting.

Dangarembga is romanschrijver, dichter, filmmaker en toneelschrijver. Haar roman ‘This Mournable Body’ stond op de shortlist voor de Booker Prize 2019. Ze is naast toegewijd activiste ook oprichter van PEN Zimbabwe.

Writers Unlimited, ‘Winternachten’ 2021, tot en met zondag 17 januari 2021, 20.30-21.45 uur. Met o.a. Salena Godden, Koleka Putuma, Samanta Schweblin, Arnon Grunberg, Annemarie Estor, Vamba Sherif, Eva Meijer, Radna Fabias, Raoul de Jong en Jens Meijen. Meer informatie: www.writersunlimited.nl

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s