Arbeidsvitaminen voor media- en cultuurfans

20 jaar radio Kunststof met Jellie Brouwer

Het veelgeprezen radioprogramma Kunststof viert eind maart zijn twintigjarig bestaan. De Haagse Jellie Brouwer was er vanaf het eerste uur bij. “Ik heb zo’n tweeduizend live interviews van een uur gedaan.”

De opzet ontketende bijkans een paleisrevolutie in het Hilversumse: Iedere werkdag een ononderbroken cultuur-uur over muziek, literatuur, media, podiumkunsten en architectuur. Jellie Brouwer had al heel wat programma’s gepresenteerd, onder meer bij Omroep West, toen ze aan de wieg stond van een toentertijd nieuw programmaconcept.

“Aanvankelijk kon niemand zich daar iets bij voorstellen,” vertelt ‘Kunststof-anchor’ Brouwer in het ‘Radiohuis’ op het Mediapark Hilversum. “Ook nog eens met één enkele studiogast. En dat in het bolwerk van nieuws en sport! Kon dat wel?, zo vroegen omroepbazen zich af. Niemand had vertrouwen in het ‘format’.”

Hoe onverwacht ook, is ‘Kunststof’, en cultuur in het kielzog, op NPO Radio 1 uitgegroeid tot een instituut, stelt Brouwer met blijdschap vast. Sterker: Kunststof vond navolging. Het programma heeft niet enkel onder vakgenoten school gemaakt, maar is ook geliefd bij luisteraars en niet in de laatste plaats de studiogasten. De laatsten vonden in het programma een oase waarin zij samen met de luisteraar kunnen ademen.

De doorwrochte interviews zijn beroemd, evenals programmaonderdelen zoals de ‘tegeltjeswijsheid’ ter afsluiting van het programma, en de vaste openingszet waarmee naar een saillant detail uit het leven van de studiogast wordt gehengeld – meestal opvallende dingen uit het leven van de studiogast.

“Soms zijn die intiem,” zegt Brouwer, “en dat is altijd spannend, voor beide partijen, want je zit dan wel meteen vol in het gesprek en in het leven van de gast. Het is al 20 jaar dé manier om de luisteraar gekluisterd te houden. Daarmee doen we ons best de luisteraar ons cultuur-uur in te trekken.”

Studiogasten schuiven wát graag aan bij ‘Kunststof’, van BN’er en gevierde naam tot pril, opkomend Nederlands talent. Want er is gratis ‘airplay’, op zichzelf al fijn genoeg. Nog fijner welhaast is dat hun de gelegenheid is vergund te kunnen uitpraten in een goedgezinde, goedlachse doch zeker niet kritiekloze omgeving.

Als klap op de vuurpijl is er daarbovenop het voorrecht aan de tand gevoeld te worden door de ‘fine fleur’ van het interviewgenre in Nederland. Naast Jellie Brouwer zijn dat voor ‘Kunststof’ momenteel Gijs Groenteman, Antoinnette Scheulderman, Elisabeth van Nimwegen en Frénk van der Linden. Legendarisch waren de gloedvolle inleidingen van Joost Prinsen.

Vele duizenden gasten zijn in de weldaad van de Kunststof-studio onthaald. Sommigen groeiden gaandeweg uit tot ‘huisvrienden’. Uit haar eigen, ontzagwekkende ‘repertoire’ steekt, althans van de meest recente, het gesprek met rapper Boef er bovenuit. “Dat vond ik bijzonder omdat het een jongen is die het niet gewend is om een uur lang en in alle rust aandacht te krijgen. Hij komt uit een andere wereld, praat in soundbytes, en daarom was dit leuk en spannend.”

Het gesprek is, zoals vele, op internet ‘terug te luisteren’. Voor de liefhebber is dat een goudmijn. Zeker zo’n tweeduizend keren heeft Brouwer een gast aan de studiotafel gehad, berekent ze voor de vuist weg.

Ontginnen
Een interview van een uur vergt veel voorbereidingstijd. “Als een schrijver te gast is, dan lees ik het boek waar het om draait, bij een maker zie ik graag vooraf de documentaire, het tv-programma of de voorstelling. Onze redactie bestaat uit zes mensen. Dat is een enorme luxe. Ze doen minutieuze naspeuringen en spreken met personen die de gast omringen.

”Al dat researchwerk mondt uit in stapels achtergrondinformatie. Daarvan maak ik voor mezelf een handzame opzet,” legt ze haar werkwijze uit, en daarna dompelt ze zich onder in de gegevensstroom, hult ze zich als een acteur in de huid van zijn personage.“Vlak voor de uitzending lees ik alles nog een keer door, zodat ik niet live naar A-viertjes hoef te kijken.”

Pijnpunt
Het programma kan nog altijd bogen op een grote schare vaste luisteraars, ondanks opgekomen concurrerende formules en het verschijnsel ‘podcast’. De wijzigingen in de eigen formule zijn desondanks beperkt gebleven.

Brouwer: “In de beginjaren hadden we vaak live muziek, was er een reportage en een recensie. Maar we hebben het steeds leger en kaler gemaakt. ”

Wel wordt Kunststof tegenwoordig tussen 19.30 en 20.30 uur uitgezonden. Het radiojournaal van 20.00 uur verdeelt de uitzending nu in twee delen. “Dat is jammer, maar ‘Kunststof’ blíjft een geweldig programma om te maken.”

Voor nu kan haar eigen tegeltjeswijsheid niet uitblijven. Dat is: ‘Verbeeld je maar (n)iets’. Tweezijdig aforisme. “Het ‘niets’ slaat op het leven dat zó afgelopen kan zijn; het ‘iets’ is appelleert aan de radio als medium van de verbeelding.

‘Kunststof’, NPO Radio 1, iedere maandag t/m donderdag, 19.30-20.30 uur.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s