De Sjaak zijn

Op sekssafari met Sjaak Bral

Sex met Sjaak. Een swinging swinger. Wie wil dat nou (niet)? Waar onderbroekenlol eindigt begint  Bral. Hoogste tijd voor een hot date.

De Haagse cabaretier Sjaak Bral liet zichzelf, zijn jongeheer plus entourage wekenlang, beurt na beurt, van top tot teen en tot op de laatste draad ontkleed, geheel vrijwillig onderdompelen en verwennen. Resultaat? Een orgastisch genoegen. Op tournee langs lustoorden zoals darkrooms, kinky gangbangs, SM-kamers en gogo-bars. Nu ook in de theaterzaal. Tja. Sex sells.

Te oordelen naar dat afgetrainde koppie van je en het parelende zweet op je voorhoofd ben je onderweg aardig wat klotekilootjes kwijtgeraakt. Hoeveel ‘trainingsavondjes ’ heb je alles bij elkaar ‘ondergaan’?
‘Er zijn aardig wat sessies geweest om dit lichaam gereed te krijgen en te houden. Vergeet ook niet dat ik een personal trainer heb die altijd al hielp om wat calorietjes te verbranden. Je kan er alles van vinden, maar seks is de beste en leukste manier om af te vallen, da’s wetenschappelijk bewezen. Een uur joggen is 600 calorieën. Met een orgasme nadoen – niet eens het echte werk – verbrand je algauw 160 calorieen! En dat duurt maar 19 seconden. Tel uit je winst. Met een keer of vijf per dag ‘faken’ verbrand je al snel meer energie dan een pizza ansjovis. In die zin is het zeker goed voor lijf en leden.

Als je het in aantallen hebt: ik heb zo’n 15 tot 20 dingen gedaan die ik normaal niet zou doen. Ik bedoel: ik was nooit eerder door een meesteres afgerost. Ik ben al een jaar of vier, vijf bezig om deze voorstelling te maken. Je moet er de tijd voor nemen. Het was dus een intensieve, uitgebreide voorbereidingsperiode. Seks is het lekkerste dat er is. Als ze ooit iets uitvinden dat lekkerder is… blijf ik het er gewoon bij doen. Seks is te leuk om te laten liggen.’

Maar je bent er wel bij gáán liggen?!
‘Ha! Kijk, ik heb iets nieuws gedaan. We weten wat participerende journalistiek is. Maar dit is participerend cabaret! Ik durf te stellen dat ik de uitvinder van het genre ben. Alle gekheid op een stokje: er bestaat voor mij een innerlijke noodzaak om dit te doen, zoals bij al mij voorstellingen trouwens. In dit geval is dat: wat je nog niet hebt meegemaakt, dat wil je beléven, en daar moet je je lijfelijk geheel in storten. Ik ga niet bij een parenclub aan de zijkant toekijken, dan doe ik gewoon mee.’

Je lekkerste ervaring?
‘Een thuisfeestje. Het is een aanrader om met gelijkgestemde zielen in een groot bed te belanden.’

En de ervaring waar je broek spontaan van afzakte?
‘Ik had meer verwacht van de ‘gangbang’ die ik in een seksclub meemaakte.Het leek me spannend met al die mannen op een rij. Het waren trouwens vrouwen die het lekker vinden om met meerdere mannen te seksen, het zijn zeker geen hoeren. Maar toen ik me in zo’n rij van betalende mannen terugvond, was ik toch blij dat ik een bivakmuts op had. Ik ben er niet echt aan mijn trekken gekomen. Elders wel hoor.’

Wist je vrouw ervan?
‘Die is volledig op de hoogte. Ik deel alles met haar. Ze vindt het allemaal prachtig.’

Wat bracht jou tot dit ‘empirische’ onderzoek?
‘Ik irriteer me aan de Nieuwe Preutsheid van nu. Onder de douche is het tegenwoordig normaal om je onderbroek aan te houden. Pubers hebben op steeds latere leeftijd seks, en later dan wij, en die seks is ook nog eens minder van kwaliteit. Ze zitten kennelijk liever eindeloos op hun mobiel te staren dan dat ze aan elkaar zitten te plukken.

Ik vind seks de kern van het mens-zijn, een oerkracht. Niemand is geboren zonder dat er seks aan te pas is gekomen, we komen er allemaal vandaan. Seks mag omgeven zijn door schaamte, maar is toch het ware leven. Ik ben een fervent beoefenaar van seks, altijd geweest en, het klinkt misschien wat pedant, ik heb verschillende vrouwen bevrijd.

Wat een vrouw goed maakt in bed? Dat is een man die goed is in bed! Deze voorstelling is wat mij betreft vooral een pleidooi voor emancipatie van de vrouw, de man mag wel eens een stapje terug doen. Het is tijd voor feministische seks! We moeten op gelijk speelveld komen, en wereldwijd. En ga nou als man niet teveel aan de Tarzan en al die viagra-dingen hangen.’

Heel iets anders dan de oudejaarsconferences die we zo goed van je kennen, of de revueachtige musicals die je in Den Haag maakt.
‘Zo houd je het spannend voor jezelf! En dat is meteen ook precies de kern van seks. Ook qua schrijven is dit zo leuk om te doen. Alleen: Je kan niet opeens een jaar lang alleen met seks bezig zijn, niet op deze manier. Dus je moet het allemaal spreiden en langzaam opbouwen. Ik ben met de voorbereidingen op dit programma al een paar jaar bezig en ben er zelfs voor in Berlijn geweest.’

Vast opgegroeid met Turks Fruit?
‘Dat was smullen, klopt. Maar daarvóór hadden we al De Stille Kracht, met de naakte borsten van Pleuni Touw! Ik kan me ook nog iets herinneren van pornoboekjes die ik vond in de bosjes. Dat zijn mijn eerste porno-ervaringen geweest, rond mijn dertiende. Ook waren er de prikkelende previews in de bioscoop waar mijn vader mij en mijn broer mee naartoe nam. Rode konen. Mijn pa heeft dat nooit geweten,want hij ging al voor aanvang van de hoofdvoorstelling weg. Het oeverloze gestuntel dat je wel in pornofilmpjes ziet heeft me evenwel nooit kunnen raken.’

Wat zijn de nieuwste ontwikkelingen en trends in sexland?
‘Er is een inhaalslag van de vrouw gaande. En er wordt in het circuit veel drugs, met name GHB, gebruikt. Ik heb niks met drugs; het is juist de realiteit die me tot een hoger bewustzijnsniveau brengt. Als iemand aan de ‘wappies’, zo heet dat, gaat dan ben ik dus meteen vertrokken. Bovendien kan ik niet presteren als ik ‘kasje om’ ben, niemand kan dat trouwens. Veel jongeren gebruiken GHB voor hebt bereiken van totale ontspanning in dat drukke leven van ze – terwijl seks van zichzelf  geestverruimend genoeg is! Seks is ook tien keer sterker dan valium, dat is onderzocht. Seks is goed voor de mens. Maar niet het allerbelangrijkste in het bestaan, want een maandje zonder seks kan best, maar van niet poepen ga je dood. Seks is misschien niet alles, maar zonder seks is alles niks.’

Nog een geheimtip?
‘Mijn ervaring is: probeer je grenzen verleggen. Uitstellen is waar het om gaat. En ga met seks zover je kan en wil. En eroverheen. Seks moet je doen. Niet lullen maar poetsen. Als de harten van jouw en je partner écht verbonden zijn dan kom je er over seks-met-anderen-erbij ook wel uit.’

Kader
Marcel van der Heijden (Den Haag, 1963) gaat door het leven als Sjaak Bral. Hij verwierf bekendheid door interviews in het televisieprogramma RUR en in het radioprogramma van Frits Spits.

In 1995 begon hij met stand-upcomedy. Sinds 1996 maakt Bral ieder jaar een oudejaarsconference. Maar hij maakt ook regelmatig solo theatervoorstellingen, zoals in 2016 Blonde Dolly, over de nooit opgehelderde moord op de gelijknamige Haagse prostituee. In dat jaar maakte hij ook De Vloek op Scheveningen, een opera voor het Residentie Orkest in het Zuiderstrandtheater.

Bral was van 2001 tot en met 2004 ook panellid in het tv-consumentenprogramma Ook dat nog. Momenteel presenteert hij op Radio West elke werkdag tussen de middag het programma Broodje Bral.

Advertenties

Carnivale 2018 metershoog de lucht in

“Glühwein,” antwoordt Anne van der Zwaard van Carnivale.

“Zodra ik de overheersende kruidnagelgeur ervan weer opsnuif dan weet ik dat het begonnen is.” Van der Zwaard is samen met Joris Hentenaar bedenker en drijvende kracht achter het jaarlijkse Carnivale-feest.

De zevende editie staat op stapel. Het winterfeest draait om het samenbrengen van mensen in een setting van magie, betovering en verwondering. Daartoe wordt het Huijgenspark omgetoverd tot een soort van open vaudeville-dorp waar rariteiten, populair-wetenschappelijke acts en bizarre bezienswaardigheden door en over elkaar heen buitelen. Iets wat je het midden zou noemen van wat je ziet op een circus en een kermis – maar dan honderd jaar in de tijd terug.

Carnivale voorziet graag in de inwendige mens. Naast de drankorgels die in twee horecatenten staan opgesteld, is er straks volop winterse kost, van stamppot tot Dikke Patatten en Smouteballen. “Dat zijn kleine oliebolletjes. Ik ben er dol op.”

Maar de meest calorierijke hoofdschotel is en blijft toch het programma. “We hebben dit jaar een paar hele grote nieuwe acts,” verklapt Van der Zwaard. “De hoofdact is geheel spiksplinternieuw: de ‘Rocket Man’, bedacht en uitgevoerd door de man die voorheen bij ons ‘De Man van Twee Miljoen Volt’ deed. Nu wordt hij meters de lucht ingeschoten. Ik ben benieuwd hoe dat af gaat lopen. Er komt een fakir over uit Barcelona. Die gaat vurige dingen doen met klinkende zwaarden en glimmende haken, niet geschikt voor de weke maag,” waarschuwt ze alvast. Hij doet een show van drie kwartier, dat is lang voor Carnivale-begrippen. “In de namiddag is er een versie waar de hele familie naartoe kan.”

Een andere grootheid die Carnivale heeft weten te strikken voor editie 2018 is Oliver Zimmerman. “Hij is koordloper. Hij gaat grote hoogten bezweren door dwars over het Huijgenspark een oversteek te maken. Dat wordt hopen en bidden dat hij niet zal vallen,” lacht van der Zwaard. “Dit jaar is overigens De Steile Wand voor het laatst, want rijder Henny Kroeze gaat met pensioen. Het wordt letterlijk zijn slot-act, zijn allerlaatste, hier op de Carnivale. Met hem sluiten we ook zelf de editie 2018 af.”

Muziek
“Zelf ben ik dol op straatmuzikanten, ” zegt Van der Zwaard. “Al treden hier de meesten in een van de tenten op. The Balcony Players moet je horen en Street Beat Empire. Ook The Small Time Crooks zijn dit jaar van de partij, een ‘Haags’ begrip, maar ze hebben ook daarbuiten veel fans. Ook Sarina’s Blues zou ik niet missen. Zo nu en dan worden optredens opgeluisterd of afgewisseld door spannende danseressen.”

Parlando
Als eind december het park wederom in vuur en vlam gaat fungeert levende legende Fritz Parlando wederom als directeur en gastheer. “De bende van de Carnivale staat onder zijn denkbeeldige leiding, hij slaat met zijn grote maar warme knoesten om alles en iedereen heen en houdt alles gezellig bijeen. Dit is de derde editie dat hij bij ons is. Hij leidt ook het boksgala. Daar wordt ouderwets gebokst met als omheining van dat ruwe, rafelige touw en met talkpoeder dat je om de oren vliegt. Het zijn echte boksers, maar met een twist. Soms belandt spontaan een mafkees uit het publiek en met een grote bek binnen de touwen, maar die wordt dan wel op z’n nummer gezet.”

Vrijwillig
“Daar ben ik nog het meest trots op,” glimt Anne van der Zwaard. Natuurlijk is ze als een pauw zo trots op het programma – dat wederom als een huis staat – maar de belangeloze inzet en deelname van een leger aan vrijwilligers aan het welslagen van Carnivale, dat maakt haar pas echt blij. “Dat de hele buurt jaar in jaar uit meedoet is fantastisch.” Maandagavond had ze de eerste bijeenkomst met ‘haar’ ploeg. Honderdvijftig man op dit kluitje samengepakt,” wijst ze naar Café De Overkant vanuit het PvdA-honk van de afdeling Den Haag waar tijdelijk de ‘headquarters’ van Carnivale gevestigd zijn. “Straks zijn dat er wel zo’n 180.”

Glühwhein dus, hectoliters. Het is het favoriete drankje van de jaarlijks doorgaans meer dan tienduizend Carnivale-bezoekers. Om hoeveel het in totaal van het kruidnageldrankje gaat tijdens de vier dwaze dagen, hangt af van de buitentemperatuur, vertelt ze. “Grappig is dat. Zodra het minder koud is lopen de speciaalbiertjes het best.”

Carnivale. Van donderdag 27 tot en met zondag 30 december 2018. Meer informatie: carnivale.nl.

Paradijsvogel in polderland

Sven Ratzke brengt jubileumshow It’s Wunderbar

Sven Ratzke is waarlijk een fenomeen. In zijn nieuwe show It’s Wunderbar kijkt hij terug op parels uit zijn repertoire. Dat gaat van Bowie tot Brecht en van Shaffy tot Lou Reed, uit een periode van de bijna 20 jaar dat hij als prof op de bühne staat. Maar hij verrast zijn publiek ook met nieuwe ontdekkingen.

“Het is heel organisch gegaan,” blikt Ratzke terug op zijn geboorte als podiumbeest, “eigenlijk heel ‘naturel’. Ik ben opgegroeid in een commune, een hippieachtige omgeving met alleen volwassenen om me heen. Als kind wilde ik ze steeds vermaken. Het was dus snel duidelijk dat ik het podium op zou gaan, al was toen nog niet duidelijk in welke vorm: acteur of maker. Maar ik heb nooit iemand thuis tussen de schuifdeuren nageblèrd, ik ben niet met een zelfgebouwde microfoon Madonna na gaan doen of zo, ik heb geen idolen. Ik ben een ‘verzamelaar’, vergelijkbaar met Bowie, die ook alles gebruikte wat hij tegenkwam. Die verzameling van invloeden vormt voor mij steeds een puzzel waarin alles samenkomt.”

Zijn ‘doorbraak’ vond plaats op theaterfestival Boulevard in Den Bosch, in een tentje voor een hooguit 15-koppig publiek. Hij beschouwt het als het beginpunt van zijn podiumcarrière. In It’s Wunderbar vertelt hij daar over. Ratzke: “Iedereen dacht: Wat is dit voor freak? Ik kreeg toen ook al snel het label van androgyniteit opgelegd. Met dat label drijf ik overigens graag de spot.”

Het jaar voordien was hij al op de Boulevard te vinden, vertelt hij. “Met een muziektheatergroep die een voorstelling deed in een roze woonwagen waar twintig mensen in pasten. Ik stond er mensen à la Parade naar binnen te praten. Toen zij zeiden dat ze dat leuker vonden dan wat er in de woonwagen gebeurde, werd ik natuurlijk ontslagen.”

In It’s Wunderbar heeft de beurtelings in Berlijn en Amsterdam woonachtige Ratzke naar eigen inzicht ‘ijkpunten’ bij elkaar gehaald uit zijn muziekcatalogus. “Er zit onder meer een nummer bij uit mijn eerste show dat ik zeventien jaar niet meer heb gezongen, en ‘Deutsches Sex Appeal’, een ode met een knipoog aan de Duitser. Ook trekken Brecht, Falco, Prince en Bowie voorbij. Het is een soort achtbaan. Je krijgt heel veel kleuren te zien en te horen. En er zitten verhalen in uit eerdere voorstellingen, zoals ontmoetingen die ik had met Hildegard Knef en mijn ontmoeting met Rudi Carrell.” Nog het meest van alles voelt hij zich een verhalenverteller, beweegt hij zich “ergens tussen fantasie en realiteit”.

Plannen te over. Vol energie zet hij zijn koers van de voorbije jaren voort. Voor de komende jaren staat een herhaling van het roject met sopraan Claron McFadden op stapel en komt hij met een vervolg op de eerste Bowie-voorstelling. “Dat wordt een intiem programma waarin ik zijn songs zing en word daarbij op de vleugel begeleid door Christiaan Pabst.” Ook gaat hij een grote musical maken.

Is hij ondertussen niet rijp voor de Koninklijke Schouwburg of het Zuiderstrandtheater? “Nou,” zegt de Nijmegenaar van geboorte, “ik ben verknocht aan De Nieuwe Regentes. Het is een bijzonder theater op een bijzondere locatie, een buurttheater, maar aan de andere kant zijn er ook programma’s die landelijk van betekenis zijn. Ik vind het er zo ontzettend leuk.”

It’s Wunderbar van Sven Ratzke is op vrijdag 14 december 2018 te zien in theater De Nieuwe Regentes. Meer informatie: denieuweregentes.nl.

Luchtbrug van cabaret

Diligentia en Het Nationale Theater samen op het lachende pad

Fudge XL is de weerslag van een nieuwe verbinding op cultureel gebied in Den Haag. Diligentia en Het Nationale Theater werken er samen op het gebied van cabaret.

In het programma Fudge presenteert theatercombinatie Diligentia-PePijn vier keer per jaar een selectie met artiesten uit de op stapel staande cabaretvoorstellingen, zie het als een soort van tweemaandelijkse mini-Uitmarkt. Het gaat om ‘previews’, steeds met drie artiesten die later in het seizoen avondvullend optreden. Het geheel wordt bijeengehouden door een doorgaans goedgemutste, per aflevering wisselende ‘Master of Ceremonies’ die het luchtig aan elkaar praat.

Fudge XL is een nieuwe loot aan de Fudge-boom. Noem het een vertrouwd concept in een nieuw jasje.

Lucien Kembel, directeur van Diligentia: “Deze editie knopen we Diligentia symbolisch aan Het Nationale Theater. Al langer hebben we onderling positief contact. Met Fudge XL gaan we de cabaretverbinding die er tussen ons bestaat, fysiek tastbaarder maken. In de pauze wandelen we daarom met zo’n 500 man aan publiek vanuit Diligentia over het schelpenpad van Lange Voorhout naar de Koninklijke Schouwburg, een van de locaties van Het Nationale Theater, aan het Korte Voorhout. Door op deze manier het Lange Voorhout cultureel te ‘verkorten’ willen we de instellingen en bedrijven er dichter bij elkaar brengen. Zie het als een eerste gezamenlijke, zichtbare bijdrage aan onze invulling van het Museumkwartier.”

Dat stadskwartier werd internationale aspiraties toegedicht, maar liep averij op toen bleek dat voorheen de Amerikaanse ambassade door het nieuwe gemeentebestuur een commerciële in plaats van een culturele bestemming kreeg opgelegd. “Jammer,” reageert Kembel, “maar daar hebben we geen regie op. Het gooit echter voor ons geen roet in het eten.”

Hij noemt voor de vuist weg mogelijke dwarsverbanden die in het verschiet liggen. Noem het een ‘vergezicht’. “We willen graag samenwerken met het nabijgelegen Escher Museum. Hoe? Jan Beuving is wetenschapper maar ook cabaretier. Dat zou een mooie cross-over kunnen opleveren.”

Of denk aan de Kloosterkerk, ‘bij ons tegenover’. Kembel:: “Daar klinkt vaak klassieke concertmuziek, terwijl wij Mozart ooit binnen hebben gehad. Het zou mooi zijn om met de Kloosterkerk een programma te maken met Tijl Beckand als presentator, ik noem maar iemand. Toekomstmuziek, inderdaad. Maar het zijn wel voorbeelden van de manier waarop we meer inhoud willen geven aan wat we doen. Denk aan ons zomerprogramma Summer of Laughs. Daarmee hebben we de voorbije zomer cabaret in het Zuiderparktheater geprogrammeerd, ingegeven door de wens om meer zichtbaarheid in de stad, maar ook omdat het reguliere theaterleven in die periode vaak nog luw is.”

Programma
In de eerste Fudge XL kun je in Diligentia cabaretier en singer-songwriter Peter van Rooijen zien. In 2012 won hij het Amsterdams Kleinkunst Festival. Millennial Anne Neuteboom vertolkt het schier ongebreidelde positivisme van haar generatie. Vlaming Bert Gabriels debiteert filosofische spitsvondigheden verpakt in hilarische situaties en recht-voor-z’n-raap-comedy.

Na de pauze treden in de Koninklijke Schouwburg Kiki Schippers op, voormalig winnaar van de Publieks- en Persoonlijkheidsprijs van Cameretten; Rayen Panday, voormalig rechtenstudent en al jarenlang als stand-up comedian door het leven gaand; en is een optreden uit de cabareteske musical / kerstfilm ‘Everybody Happy’ te zien. Kembel: ‘De avond wordt aan elkaar gepraat door cabaretière Berit Companjen, ook bekend van Badaboom en Comedyhuis.

Fudge XL is op zaterdag 29 september 2018 te zien bij Diligentia en Het Nationale Theater / Koninklijke Schouwburg. Tickets en meer informatie: Diligentia-Pepijn.nl.

Humor als steekwapen

Diligentia en PePijn in 2018-2019

De complexe maatschappij relativeren, zelfs aanscherpen met de kracht van humor. Die ambitie koestert theatercombinatie Diligentia / PePijn.

Natuurlijk: het is ‘vanouds’ en zo ook in seizoen 2018-2019 lachen geblazen in Diligentia en PePijn, want nog altijd bij uitstek hét podium in Den Haag voor cabaret en verre omstreken. Zo heeft de theatercombinatie de zomervakantietijd pas zojuist afgesloten ‘on stage’ met de ‘Summer of Laugh’: schaterprogramma’s in eigen huis maar ook aan het strand en in de openlucht van het Zuiderparktheater.

“Nee, we geven geen papieren brochure meer uit. Online kan iedereen 24 uur per dag bij ons terecht,” legt woordvoerder Mariette van Solingen uit. “We kunnen daardoor nu ook onze programmering eventueel bijsturen aan de hand van actuele ontwikkelingen of vraag uit het publiek.”

Diligentia-PePijn maakt volgens Van Solingen een heuse ‘groeispurt’ door. “De oplevende economie helpt, maar vooral onze programmering werkt. De sporadische concurrentie van de Koninklijke Schouwburg en nu en dan het Zuiderstrandtheater op cabaretgebied zien we niet als problematisch. Sterker: we werken met ze samen, stellen ons publiek geregeld op de hoogte van hun cabaretaanbod.”

Op het programma van Diligentia / PePijn staan toppers (Youp, Pieter Derks, Vrijdag & Sandifort, Micha, Marc-Marie, Dolf, Lubach, Lebbis, Purper, Van Muiswinkel, Kroos, de Breij) zij aan zij naast local heroes (Bral, Règahs, Marco Lopes en Berit Companjen ) en talenten (Patrick Laureij, Alex Ploeg, Patrick Nederkoorn).

Er is volop kleinkunst (Yentl & de Boer, Matroesjka). En er zijn eigen producties die worden voortgezet, succesformules zoals de PePijn Comedy Club, Podium PeP en ‘Diligentia Specials’ zoals Fudge en Future Generation. Voor dauwtrappers is er om half acht in de morgenstond maandelijks de wekker van de Start-Up Comedy. Vanzelfsprekend zijn er ook de finalistentournees van de cabaretconcoursen uit den lande die er neerstrijken.

Aan die formules wordt dit seizoen een nieuwe formule toegevoegd: die van de Silent Comedy. Van Solingen: “Bezoekers krijgen een koptelefoon op en kiezen een eigen kanaal. Je weet niet of je buur of partner hetzelfde hoort als jij. Zodra je de koptelefoon op hebt leef je in een andere wereld.”

“Persoonlijk kijk ik uit naar PrinsjesdagCabaret, op en top politiek cabaret met Pieter Derks en Dolf Jansen. Zij fileren de Miljoenennota op z’n Wim Kans.”

Ook de uitreiking van de jaarlijkse cabaretprijzen heeft een vaste plek gekregen in Diligentia. “Die voor het beste theaterprogramma van het seizoen, de Poelifinario, krijgt vanaf dit seizoen een nieuwe opzet. Er zijn voortaan drie categorieën: kleinkunst, entertainment en engagement. De Neerlands Hoop voor de meest veelbelovende artiest  is gebleven. Daar zie ik bijvoorbeeld Rundfunk en Kiki Schippers nog ver komen. Zelf hou ik erg van Lenette van Dongen en van Micha – komt-ie wel echt opdraven? – Wertheim.”

Diligentia en PePijn trekken trouwens meer uit de kast dan het gebruikelijke lach-of-ik-schiet-werk. Zo is er kamermuziek, zo’n zes tot acht concerten per seizoen. En natuurwetenschappelijke lezingen. En kijk niet raar op als Paul van Vliet opeens PePijn aandoet.

Diligentia-pepijn.nl

‘De politiek is zelf cabaret geworden’

Pieter Derks, presentator en ambassadeur van ‘PrinsjesCabaret 2018’

Bij de opening van het parlementaire jaar hoort inmiddels het PrinsjesCabaret. Dit jaar doet cabaretier en columnist Pieter Derks voor het eerst dienst als presentator en ambassadeur.

‘Prinsjesdag’ zoals wij dat nu kennen vond voor het eerst plaats op 2 mei 1814. De benaming ‘Prinsjesdag’ werd al in de 17e en 18e eeuw gebruikt voor de viering van de verjaardagen van de Prinsen van Oranje. Na het Tweede Stadhouderloze Tijdperk en de geboorte van Willem V op 8 maart 1748 werd door patriotten zijn verjaardag aangegrepen voor demonstraties van Oranjegezindheid. De traditie van het ‘PrinsjesCabaret’ is beduidend jonger: de komende editie is de zesde van een reeks die in 2012 werd ingezet.

“Hoe luidt die dresscode voor Kamerleden dan?,” antwoordt Pieter Derks op de vraag of hij zich als presentator van ‘PrinsjesCabaret’ in Diligentia ook aan het officiële kledingvoorschrift gaat houden. “Jacquet?” Dan, lachend: “Daar bedank ik feestelijk voor. Als cabaretier moet je trouwens een beetje tegen de gevestigde orde ingaan. Ik zet ook al geen hoedje op. Ik heb geen hoed en laat er voor deze gelegenheid zeker niet eentje speciaal maken.” Zijn favoriete Prinsjesdag-moment? “De Troonrede. Toch altijd een plechtig moment. En dan vooral die wat ongemakkelijke afsluiting met het feestelijk aangeheven ‘Leve de koning’.”

Als twaalfjarige luisterde hij in het ouderlijk huis vaak naar elpees met registraties van Oudejaarsconferences van de grondlegger van het genre, Wim Kan.”De meeste namen die voorbijkwamen kende ik natuurlijk niet,”zegt hij, “maar je voelde wel haarfijn de scherpte en de sfeer die eruit sprak. Daar hield ik erg van. En Wim Kan is op dit vlak een icoon natuurlijk, net als Freek de Jonge en Youp van ‘t Hek.”

Inmiddels heeft hij zelf ook een behoorlijke reputatie als politiek cabaretier gevestigd, onder meer door zijn puntige gesproken columns voor het radio 1 –programma De NieuwsBV als ‘De Druktemaker’. Ook tekende hij in 2013 in het theater voor ‘Een Oudejaars ’ en maakt hij de laatste jaren ‘De kortste Oudejaarsconference van Nederland.’ Daarin fileerde hij in een luttele vijf minuten een geheel jaar van politiek geklungel. “Het politieke bedrijf is zelf cabaret geworden, je moet tegenwoordig van goeden huize komen als je de beroepsgroep wilt overtreffen.”

Naast Derks blikken tijdens PrinsjesCabaret ook de cabaretiers Patrick Nederkoorn, Dolf Jansen en Nathalie Baartman terug op een druk jaar van politieke ontwikkelingen en houden voorstellingsbezoekers zo een spiegel voor van de bestuurders en volksvertegenwoordigers van ons land. “De ervaring wijst uit dat ieder van ons een andere bril draagt, dus dat bijt elkaar niet. Bij mij zullen sowieso Halbe Zijstra en Stef Blok paraderen. ”

In de beginperiode van zijn theatercarrière, nadat hij was afgestudeerd aan de Koningstheateracademie in Den Bosch, liet Derks de politiek links liggen. Pas de laatste jaren is hij er diep ingedoken, van de ontmoeting tussen Trump en Rutte, de dividendbelasting, Pechtold en het referendum Orgaandonorwet tot een ‘gevonden’ regeringsverklaring van Rutte III in een Indonesisch restaurant.

“Ik ben iemand die de politiek graag op de voet volgt, dat klopt. In mijn allereerste theaterprogramma’s heb ik me daar niet aan gewaagd. Wel schreef ik meteen al columns over politieke onderwerpen. Ik merk de laatste jaren dat politiek en theater voor mij steeds beter samengaan. Politiek is en blijft wat mij betreft een bron van inspiratie, maar ook van vermaak, frustratie en ergernis.”

PrinsjesCabaret is op zondag 16, maandag 17 en dinsdag 18 september 2018 te zien in Diligentia. Meer informatie en tickets op diligentia-pepijn.nl.

‘Toneel is en blijft hoofdmoot’

550 voorstellingen bij Het Nationale Theater in 2018-2019

Bij Het Nationale Theater zijn tot nu toe zo’n 550 voorstellingen geboekt, en zijn de theaterzalen 325 dagen geopend. Alles bij elkaar zijn er 187.000 stoelen te verkopen.

Verwacht er cabaret, familievoorstellingen en jeugdtheater;  er klinkt geregeld (pop)muziek en muziektheater, bij tijd en wijle is er moderne dans, allerhande festivals strijken er neer, en nu en dan zijn er ook ‘theatercolleges’. Met drie programmeurs en drie programmamakers in dienst, vijf zalen van groot tot klein en nog eens drie incidenteel in te zetten zalen tot de beschikking, is HNT van vele markten thuis.“Toch,” zegt programmeur Marijtje Pronk van Het Nationale Theater (HNT) “is toneel de hoofdmoot bij ons. Dat maakt 60 tot 65 procent van ons aanbod uit.” HNT als oord van het woord? Pronk: “Ja, het woord voert bij ons de boventoon.”

De bandbreedte is dus enorm, kan eigenlijk ook niet anders gezien de zalen waar HNT de scepter zwaait: twee in de Koninklijke Schouwburg en twee in Theater aan het Spui. En met Zaal 3 aan het De Constant Rebecqueplein is er dan nog een theaterzaal voor jong talent. Nog afgezien van de goed geoutilleerde repetitiestudio’s waar soms voorstellingen plaatsvinden.

Van vlakke vloer  tot vertrouwd lijsttoneel: de ideale zaal heeft HNT steeds voorradig, ongeacht maker, theatergroep of voorstellingsgenre. Programmeur Miel van Teijlingen: “Leidraad in de programmering is naast de eigen producties die we uitbrengen ook een aantal terugkerende festivals en de voorstellingen van theatergezelschappen die we van nabij volgen. Dat samen vormt het hart van ons programma. We letten daarbij graag op actuele sociaal-maatschappelijke thema’s,” zegt Miel van Teijlingen, die bij HNT met name de vlakkevloerzalen van Theater aan het Spui programmeert. “Maar nog belangrijker is de vraag voor wie je programmeert. Het publiek staat voorop.”

Bij HNT, stadsgezelschap en stadstheater in een en dezelfde hand, zijn in 2018-2019 alle toonaangevende toneelgezelschappen en -makers te gast. Van de grote, landelijk opererende toneelgezelschappen en vrije producenten tot uiteenlopende middelgrote en kleine initiatieven. “Wunderbaum”,  zegt Van Teijlingen, “echt een van mijn favorieten. Het collectief legt de maatschappij onder een vergrootglas en weet daar lichtvoetige theatervormen voor te vinden. Op sluwe wijze verrassen die, leiden er soms toe dat je je mening over het vraagstukken dat ze aandragen nogal eens zult bijstellen.” Dit seizoen komen ze langs met ‘De geschiedenis van mijn stijfheid’, een zoektocht naar wat de Nederlandse identiteit is. Hij houdt van de voorstellingen van performance-collectief Urland en kijkt uit naar de talenten-tak van De Warme Winkel met ‘De halve Ring’. “Trouwens” zegt Marijtje Pronk, “De Warme winkel komt ook langs in de KS, met ‘Gesualdo’, een samenwerking met het Nederlands Kamerkoor. Van Teijlingen breekt ondertussen een lans voor theatermaker Lies Pauwels. “Zij maakt een voorstelling met zeven psychisch kwetsbare jongeren, drie ‘fashion models’ en … een priester.”

Marijtje Pronk programmeert met name de KS-zalen. Ze tipt ‘Scènes uit een huwelijk’ van Internationaal Theater Amsterdam, opvolger van Toneelgroep Amsterdam. “Het publiek verplaatst zich per scène. Hierdoor maakt regisseur Ivo van Hove verleden, heden en toekomst van een liefdespaar tastbaar. Ook ‘Driving Miss Daisy’ heeft bij voorbaat haar hart gestolen. “Over een bijzondere vriendschap in de zuidelijke staten van Amerika  tussen de oudere weduwe Miss Daisy, gespeeld door Anne Wil Blankers, en haar chauffeur.”

Benieuwd is ze naar ‘King Lear’ van Toneelgroep Maastricht, “Shakespeare gespeeld door onder anderen Huub Stapel, Porgy Franssen en Wilfried de Jong.”
Van ‘Laatste paar dagen’ heeft ze al een eerste schets gezien. Esther Scheldwacht en Kees Hulst delen het podium in deze vertelling over een man op leeftijd die op de intensive care van een ziekenhuis belandt. “Esther schrijft na de monologen ‘De Sunshine Show’, ‘Op een Mooie Pinksterdag’ en ‘Helga Maria Baumgarten’ voor het eerst een dialoog.” Daria Bukvić tekent voor de regie. En dan is er ook nog ‘Vasalis. Altijd vandaag’ met Bram van der Vlugt en Nettie Blanken, zegt Pronk.

Ook in de bovenzaal van de KS, Het Paradijs, is er geregeld toptoneel, vertelt Pronk. “Jeroen De Man, vaste regisseur bij HNT, wilde graag dat onze acteurs elkaar ook buiten werktijd zien. Hij heeft toen ‘Studio Paradijs’ bedacht, een soort ‘De vloer op’. Iedere eerste maandag van de maand, alles in een informele setting.  “Het publiek kan na afloop vragen stellen,” zegt Pronk.

Iets nieuws: ‘De Alles Komt Goed Zondagmiddag Show’ met Peter Heerschop. Heerschop belooft van december tot en met medio mei met regelmaat ‘een zondagse vertaling van seks, drugs en rock ’n roll in geloof, hoop en liefde’ in de foyer van Theater aan het Spui.
Nog zo’n speciaal programma zijn de ‘… is HOT’ -avonden. Daarin legt HNT een koppeling met de staat van de dag en de eigen producties.

Naast toneel is ook strooigoed in de vorm van cabaret (onder anderen Tim Fransen, Youp, Freek, Brigitte Kaandorp, Claudia de Brey, Arjen Lubach en Rayen Panday), muziek en liedjesprogramma’s (Ellen ten Damme, Spinvis, Janne Schra, Raymond van het Groenewoud, Di-rect en Herman van Veen).

Voor jeugd en familie zijn er festival ‘De Betovering’ (najaar), een serie met theaterschool Rabarber en een ‘Monstermania’ met Meneer Monster (rond kerst) en ‘Lentekriebels’ (voorjaar). Ten slotte is HNT festival-spot. Voor Today’s Art, dat er terugkeert Afrovibes, Dag in de Branding, Crossing Border, Winternachten en uitlopers van CaDance.

Maar eerst is er de aftrap. In beginmaand september zijn er, net als vorige seizoen, topvoorstellingen bij elkaar gebracht, soms uit eigen vat, zoals ‘Boedlink’ (NTjong, 14+) en ‘The Nation’. Ook hebben de YoungGangsters in september een vast plekje in de buitenruimte van het Spuiplein veroverd. Dit jaar komen ze met ‘Disasterlicious’. Van Teijlingen: “Zij hebben een heel vette, spectaculaire en Amerikaanse, actiefilm-achtige stijl.”

hnt.nl