Things that make you go ‘huh’

Club Lourdes aan Zee blijkt een blijvertje. De nieuwe editie loopt wederom over van magie, familiecircus en muziek, gebracht in een intieme clubsetting. Zaterdag is de aftrap in de omgetoverde kerk op Scheveningen.

‘Fritz met een z’ speelde voor uitverkochte zalen zijn prijswinnende eenmansshow Let’s Go Dutch van  Nederland, Nieuw-Zeeland, Australië, USA en Canada, tot Schotland, Engeland, Bulgarije en Roemenië. Ook trad hij eens op in het beroemde Magic Castle in Hollywood. Dinsdag 22 oktober is hij te gast in Club Lourdes met de goochelaars van de Amsterdam Magic Show in zijn kielzog.

Goochelaar of magiër?
“In de volksmond ben ik goochelaar, maar zelf noem ik me magiër. Goochelaar, dat snappen mensen, een magiër is meer mythisch. Denk aan Harry Potter. Catweazle? Ja die ook, maar is van een andere generatie. Goochelen is een breed begrip. Ik vergelijk het altijd met muziek, met ook zoveel verschillende stromingen: rock, jazz, klassiek. Je hebt het illusionisme van Hans Klok, het kleine close-up goochelen, je hebt goochelen voor kinderen, gedachtelezers en goochelaars die historie interessant vinden. Zo zijn er verschillende genres.”

Is het een roeping?
“Jij vindt het goochelen niet zelf, nee, het goochelen vindt jou, zo wordt altijd gezegd. Het vak is in mijn geval een uit de hand gelopen hobby, maar nu al wel sinds twaalf jaar mijn werk.”

Hoe word je goochelaar?
“Ik ben met goochelen begonnen op de basisschool toen er in de bibliotheek twee goochelboeken stonden. Later in mijn studententijd ben ik bij een goochelclub gegaan. En je kan bij iemand in de leer gaan. In Assendelft is er bijvoorbeeld de Dutch School of Magic, de goochelschool van Ger Copper. Je krijgt daar van een leermeester basistechnieken aangereikt. Daarna is voornamelijk autodidactisch, veel thuis oefenen geblazen, doorontwikkelen en nieuwe acts bedenken. Maar er zijn ook goocheldagen, goochelwinkels, goochelfestivals, in binnen- en buitenland waar je naartoe zou kunnen gaan. Online kan je ook van alles vinden, maar ik ben van mening dat goochelen een live kunstvorm is. De omgeving en ambiance doen ertoe.”

Wat is jouw passie waar het om goochelen gaat?
“‘Stage magic,’ da’s live op het podium staan. Dat, in combinatie met ‘comedy magic’, da’s goochelen met veel humor gebracht. Ik maak ook praatjes bij de acts die ik opvoer. En ik ben gespecialiseerd in ‘close up magic’. Van heel dichtbij, centimeters vanaf de neus een ‘truc’ brengen.”

Mislukt het weleens?
“Jazeker. Maar meestal merkt het publiek dat niet. Ik ga van a naar b. De toeschouwers kennen de route ernaartoe niet. Zo heb ik in de loop van de tijd een voorraadkast met vluchtheuvels in mijn hoofd aangelegd, bumpers die ik kan inzetten als het even misgaat. Alleen een doorgewinterd kijker merkt het foutje op.”

Jouw lievelingsact uit eigen doos?
“Het liefste beoefen ik de kunst van het verhullen, dan kan ik echt laten zien wat ik met mijn handen kan. Er is een act met touwen waarin ik mijn vingervlugheid, mijn vakmanschap kan laten zien. In Club Lourdes breng ik comedy magic waar ik ook bij praat, een soort cabaret met improvisaties uitmondend in een goochelact waar ik het publiek bij betrek. Op het eind is er een handschaduw-act. Dat zie je in Nederland bijna niet meer. Iedereen heeft ooit weleens een hond of een konijntje gemaakt op de muur met behulp van een lamp. De kunst is het om het grappig te maken zonder dat het geforceerd overkomt.”

Jouw optreden maakt deel uit van de Amsterdam Magic Show?
“Klopt. Ik ben coproducer van de show. Wij treden maandelijks op in Boom Chicago! in Amsterdam en gaan nu voor het eerst naar buiten. We hebben de harde kern van medewerkers die meekomt, uitgebreid met twee prijswinnende gasten: Zippo Guo uit China, (3e prijs in de categorie Manipulatie op het Franse goochelkampioenschap) en Quintus, de paarse goochelaar. Hij was meerdere malen straatgoochelaar van het jaar.”

Verraad, verlies en broederschap

HNTjong met De Gebroeders Leeuwenhart present op festival De Betovering

Vrijdag [18 oktober] gaat De Betovering, het jaarlijkse internationale kunstfestival voor kinderen tot en met 12 jaar, weer voor dik een week in Den Haag los. HNTjong speelt op het festival de première van De Gebroeders Leeuwenhart, een familievoorstelling voor 8+ en ouder(s). 

Het jeugdtheatergezelschap van Den Haag speelt een bewerking van Astrid Lindgren’s prachtvertelling. In dit jeugdboek van de geestesmoeder van levensfilosofe Pippi Langkous ontmoeten de jonge broers Kruimel en Jonathan Leeuwenhart elkaar in het paradijselijke, sprookjesachtige Nangijala, een plek ver voorbij de sterren waar de tijd anders werkt dan hier. Toch is niet alles er zo mooi als het lijkt, want de wrede heerser Tengil houdt het land in zijn macht. Zijn vreselijkste wapen is de draak Katla. Kunnen de broers dit monster verslaan? Lindgren’s kinderboek werd in 1975 bekroond met een Zilveren Griffel.

In haar vertelsel over de broers is de laatste de jongste van de twee, en ernstig ziek. “Als er thuis plots brand uitbreekt en Jonathan dat niet overleeft, blijft Kruimel alleen over,” weet muzikant/acteur Viktor Griffioen. “Aan de hand van een fantasie die Jonathan hem verteld heeft, droomt Kruimel zijn eigen verhaal bij elkaar, totdat ook hij te overlijden komt,” legt hij de plot van het boek in zijn eigen woorden uit. “In dit stuk laten wij Jonathan en Kruimel dat als een toneelstuk beleven. Jonathan kiest daarvoor omdat hij zijn broer wil leren omgaan met diens angst voor de dood. Ze gaan dus niet dood, maar spelen dat wel.”

Viktor Griffioen tekent voor de muziek bij de voorstelling, waar nieuwe HNT-aanwinst Rick Paul van Mulligen de oudere broer speelt en Teun Luijkx de jonge. Griffioen: “Ik speel de dubbelrol van buurman die muzikant is en vaak bij de familie van de broers over de vloer komt.”

“De muziek die ik heb geschreven is niet al te letterlijk maar eerder poëtisch, en zonder dat die kinderachtig, expliciet of juist te vaag is. Voor mij was de uitdaging om daarbij Nederlandse teksten te schrijven. Voor muziek is dat een lompe taal, vind ik. Toch moet het ook weer geen rijmelarij worden. In de muziekteksten heb ik de grenzen opgezocht van wat je een kind kan voorschotelen. Er staat geen band op het podium, maar wel zingt iedereen van de cast een couplet en wordt er live muziek gemaakt met alleen gitaar en een voettrommel.”

“Mijn kinderen van 8 en 6 waren al aan het boek bezig nog voordat ik ermee op de proppen kwam,” lacht Griffioen. “Ik ben het boek nu voor de tweede keer met ze aan het lezen. Het is supermooi materiaal. Hier bij HNTjong stoeien we er wat mee. We willen er een voorstelling van maken die gaat over de kracht van verhalen vertellen en over de troost die je in een verhaal kunt vinden, geen lichte kost nee, maar dat vind ik er juist het mooie aan.”

HNTjong, De Gebroeders Leeuwenhart (8+), donderdag 17 en zaterdag 19 oktober 2019, en vrijdag 13 en zaterdag 14 december 2019, 19.30 uur, Theater aan het Spui. Meer informatie: www.hnt.nl

De Betovering, vrijdag 18 t/m zaterdag 26 oktober 2019. Meer informatie: www.debetovering.nl

Willie Wartaal opent Kinderboekenfestijn

Doorstart van Kinderboekenmarkt

Het Kinderboekenfestijn is de opvolger van de Kinderboekenmarkt. Zondag is het zover, tijdens de Kinderboekenweek.

Twee jaar geleden vernam Marko Fehres dat na 40 jaar en evenzoveel edities de traditionele Kinderboekenmarkt voor het laatst had plaatsgevonden. “Het ging toen – met een verhuizing naar Escamp – niet zo lekker met de Kinderboekenmarkt,” zegt Fehres. “Jammer dat ze daarna ook helemaal zijn gestopt. De ontlezing schrijdt voort, en we kennen allemaal het grote belang van lezen voor studie, loopbaan en de ontwikkeling van de eigen creativiteit. En lezen is nog eens plezierig ook.”

Hij voerde een gesprek met Hetty Looman van de Kinderboekenmarkt en vroeg haar of hij het concept mocht overnemen. Hij ondervond medestand en besloot daarop – geheel op eigen gezag – een opvolger uit de klei te trekken. Een doorstart was geboren. Zondagmiddag 13 oktober is het dan zover: het eerste Kinderboekenfestijn gaat van start. “Het is een nieuwe opzet, de Kinderboekenmarkt was altijd een uitgeversmarkt, bedoeld om boeken te verkopen. Ik heb er meer een schrijversmarkt van gemaakt.”

Aanvankelijk wilde hij het festijn houden in het Atrium in het stadhuis. Dat bleek te duur. “Maar met de Centrale Bibliotheek aan het Spui heb ik nu een mooie, laagdrempelige locatie gevonden. Van 11.00 tot 17.00 uur presenteert Maria Toko een gevarieerd programma dat zich met name afspeelt op de eerste verdieping van de Centrale Bibliotheek, bedoeld voor kinderen in de basisschoolleeftijd (en hun ouders). Fehres: “Willie Wartaal neemt de opening voor zijn rekening. Er is een schrijversmarkt waar je boeken kunt laten signeren en schrijvers die voorlezen en er zijn illustratoren die workshops geven. Ook zijn er workshops van het Kinderboekenmuseum, kinderopvang 2Samen en Clubhuis de Mussen. Er is voorzien in muziek en er zijn diverse theatervoorstellingen met onder anderen Gideon Samson en Milja Praagman, Martine Letterie, Vivianne den Hollander en Kindertheatergroep Kaboem! Ook is er de Talententent van Clubhuis de Mussen met drie optredens van kinderen die hun opwachting maken met dans, rap en op viool. Om 16.00 uur is er de Grote Annie MG Schmidt Quiz voor ouder en kind met mooie prijzen en de Takkie Trofee wisselbeker. De toegang is gratis.”

Wat hem drijft? “Ik ben zelf een aspirant-kinderboekenschrijver. Mijn eerste boek ‘De avonturen van Spim’ ligt al langere tijd op de plank. Ik heb altijd veel oog gehad voor kinderen, onder meer in mijn vorige functie als opbouwwerker. Ook heb ik erg geijverd voor bouwspeelplaatsen in Den Haag. En vroeger ging ik met mijn eigen kinderen altijd naar de Kinderboekenmarkt.”

Kinderboekenfestijn, zondag 13 oktober 2019, 11.00-17.00 uur, Centrale Bibliotheek. Meer informatie: www.kinderboekenfestijn.nl

Olympische Spelen van Den Haag

Cirque du Soleil strijkt neer op Malieveld

Olympische Spelen in… Den Haag!

Het circus is terug – van eigenlijk nooit helemáál weggeweest. Het zaagselhout, het zand van de piste en de getemde diereninbreng zijn dan wel passé maar inmiddels is dat alles ingeruild voor een meer artistiek aandoende versie van het genre:

In Den Haag houdt theater Korzo twee keer per jaar een festival dat ‘Cirque Mania’ is gedoopt, het Zuiderstrandtheater heeft regelmatig internationale circusacts in de aanbieding en ook Club Lourdes en theater De Nieuwe Regentes doen nu en dan een duit in het zakje. De Haagse voorvechter van variété Karel de Rooij (de ‘Mini’ van Maxi) kan tevreden zijn met deze ontwikkelingen. Klap op de vuurpijl is natuurlijk de komst van Cirque du Soleil. Behalve een evenement is het ook artistiek hoogstaand amusement. De komende week strijkt het wereldberoemde circus met het programma TOTEM voor het eerst neer in de hofstad, op het Malieveld. De ambitie van het stadsbestuur is om Cirque du Soleil voortaan jaarlijks naar het Malieveld te halen.

Franck Hanselman is company manager bij de Canadezen.

“Als Company Manager ben ik operationeel eindverantwoordelijk voor de show. Kort gezegd komt het erop neer dat ik ervoor moet zorgen dat de show iedere dag wordt opgevoerd. Dat doe ik samen met een team van directeuren, die ieder hun eigen afdeling aansturen. In totaal zijn we met 120 man op tournee. Daarnaast werken we in iedere stad met zo’n honderd plaatselijke arbeidskrachten om alles zo soepel mogelijk te laten verlopen.

Hoeveel shows van ‘Totem’ heb je er inmiddels al op zitten? En doe je ook andere shows?
‘Totem’ is begonnen in april 2010 en heeft er al meer dan 3000 voorstellingen op zitten. Zelf ben ik ruim twee jaar bij de show, vanaf het moment dat ze vanuit Japan naar Europa kwamen. Voorheen heb ik bij zeven andere shows van Cirque du Soleil gewerkt, maar momenteel houd ik me alleen bezig met ‘Totem’. Geen dag is hetzelfde. Ik weet eigenlijk nooit precies wat me te wachten staat, en dat houdt het spannend. Er kan een technisch probleem zijn, of iets met één van de artiesten, soms doe ik interviews met de pers, ik plan vooruit voor de volgende steden, er kan een telefoontje komen uit ons hoofdkantoor in Montreal met een dringende vraag, van alles. Daarnaast blijft het iedere dag heel mooi om de reactie en het applaus van het publiek te horen. Niet alleen de artiesten, ook de koks, de loodgieter en iedereen die bij ons werkt geniet daarvan. Dan weten we dat het ons weer is gelukt om een mooie show te brengen, die de mensen gedurende ruim twee uur even hun dagelijkse sleur laat vergeten terwijl ze genieten van acrobatiek, muziek en kostuums van wereldklasse.”

Er zijn vast heel wat anekdotes te vertellen…
“Het is weleens gebeurd dat vlak voor de voorstelling de stroom is uitgevallen. Daarnaast is het leuk als er bijzondere gasten in het publiek zitten. Een aantal jaren geleden, toen we in Madrid stonden, kwam de koningin van Spanje met haar kinderen en vrienden. Ze vond het zo mooi, dat ze de week erna terugkwam met haar man en schoonmoeder. En afgelopen januari in Londen waren Prins Harry en zijn vrouw bij de première. Maar uiteindelijk is iedere bezoeker voor ons even belangrijk.”

Wat vind jij de mooiste, beste, knapste act uit het programma?
Iedere act is anders en op zijn manier bijzonder, dus het is lastig kiezen. Je vraagt een ouder ook niet wie zijn favoriete kind is, haha. Onze Chinese eenwielers van twee meter hoog en daarbij kommetjes naar elkaar toe schoppen zijn indrukwekkend, ons rolschaatspaar dat duizelingwekkend snel op een superklein platform rondjes draait is adembenemend, onze voetjonglerende tweeling doet je versteld staan, en bij onze Russian Bar artiesten zit je ook op het puntje van je stoel, om maar een paar acts te noemen. Het is moeilijk om er eentje uit te pikken. En dan heb ik het nog niet over de live muziek, die speciaal voor de show is gecomponeerd, en waarvoor inspiratie is gehaald uit verschillende culturen.”

Wat zijn je verwachtingen ten aanzien van ‘Den Haag’?
“Het is voor het allereerst dat Cirque du Soleil met een show naar Den Haag komt, dus de verwachtingen zijn hoog gespannen. Het Malieveld is bovendien een uitgelezen plek. We zijn heel tevreden over de samenwerking met de gemeente. We hopen dan ook regelmatig te kunnen terugkeren.”

Cirque du Soleil, ‘Totem’, t/m 8 december 2019, verschillende aanvangstijden, Malieveld. Meer informatie: www.cirquedusoleil.com

Humor en een tikkeltje weemoed

Yvonne Keuls & Max Douw brengen ode aan Den Haag

In Den Haag, mijn lief betuigen Yvonne Keuls (87) en Max Douw (36) ieder op eigen wijze hun liefde aan Den Haag, hún stad immers. Yvonne vertelt terwijl Max vanachter de piano liedjes zingt en met haar mee danst.

“Karel de Rooij bracht ons bij elkaar,´ zegt Yvonne Keuls. “Hij kende ieder van ons afzonderlijk natuurlijk al veel langer, maar zei toen ineens: ‘Ik ga jullie koppelen want ik vind jullie uniek. Misschien zijn jullie elkaars antipode, maar jullie vullen elkaar ook mooi aan.’ Zo gezegd, zo gedaan. Ik ben dan wel een ouwe dame en ben 50 jaar ouder, en Max had mijn kleinzoon kunnen zijn, maar het klikte onderling meteen. Dat werd ‘Bericht van twee niet-gekke dames’. Toen ik daarna voor een optreden was in Het Paradijs, de bovenzaal van de Koninklijke Schouwburg, had ik daar een gesprek met toenmalig programmeur Marijtje Pronk. Zij kwam met het idee om Den Haag als ontmoetingsplaats centraal te stellen.”

“Ik ben meteen aan de slag gegaan. Het zijn korte, in elkaar overlopende verhalen geworden over Den Haag en over mensen die ik er ontmoet en ontmoet heb – en breng dat over naar het heden. Alles wat ik toen bij elkaar heb geschreven, heb ik op een dag in een keer aan Max gegeven met de woorden : ‘Dit is wat ík leuk vind, kijk jij nu maar wat jíj ermee wilt doen.’
Hij belde me daags erna op en zei: ‘Ik ga er liedjes bij maken. Ik omcirkel in jouw teksten wat mij persoonlijk aanspreekt. Als ik er zinnen van jou uithaal, dan moet jij ze uit jouw tekst laten. ’
Op deze wijze zijn de liedjes ontstaan. Op het podium pak ik het ritme van de muziek op, en vice versa. Zo ontstaat als het ware een dialoog met Max achter de piano en ik die daar nu en dan overheen hang. We hebben steeds vreselijke veel plezier om wendingen waarvan we vooraf niets weten en ter plekke ontstaan. Bij Max kan ik dat toelaten, die jongen barst van het talent. Ik heb bij hem voor mijn gevoel dan ook mijn teksten niet uit handen maar in handen gegeven. En het publiek is altijd dol dingen die spontaan zijn.”

“We zijn met deze ode aan Den Haag teruggevraagd. Dat vind ik een eer. Het is jammer dat we na de komende speelbeurten niet kunnen doorgaan, want ik ben alweer bezig met andere dingen, net als Max. Wat er op stapel staat? Ik ben bezig aan een boek. Door de vijftigste druk van ‘Mevrouw mijn Moeder, maar ook mijn jongste boek  ‘Zoals ik jou ken, ken jij mij’, ben ik druk met lezingen. En ik zit in een programma met zangeres Jeannette Scheffer en gitarist Rick Fennis. Ik heb geen reden om stil te zitten, ben gezond en actief, ik sport, en ik pas op mijn achterkleindochters, en alles en iedereen komt hier eten. Ik word in december 88 en heb wel ’s wat, maar het leven is niet alleen hard, maar ook mild voor mij. Ik mag ook dankbaar zijn om met jonge mensen te werken, we hebben zoveel plezier. Elke voorstelling is een feest.”

Yvonne Keuls & Max Douw, ‘Den Haag, mijn lief, Theater Dakota, zondag 29 september 2019, 14.30 uur; ook in Koninklijke Schouwburg/Het Paradijs, woensdag 16 en donderdag 17 oktober 2019,20.30 uur. Meer informatie: http://www.theaterdakota.nl en http://www.hnt.nl

Waarachtig ooggetuigenverslag

Firma MES haalt ‘vergeten’ gijzeldrama uit geschiedenisdoos

Een bijna vergeten terreurdaad in het Den Haag van 1974 wordt met De Gijzeling naar de oppervlakte getild, met de ambassadeurskamer in de voormalige Amerikaanse ambassade als ‘plaats delict’.

Op vrijdagmiddag 13 september 1974 was Den Haag wereldnieuws toen drie jonge gasten van de zelfbenoemde ‘bevrijdingsorganisatie’ van het Japanse Rode Leger een bestorming uitvoerden op de Franse ambassade. Aan het Voorhout, in wat toen nog de Franse ambassade was, in 2011 gesloopt en waar nu de Hoge Raad zetelt, namen in een mum van tijd de drie gewapende terroristen daarbij min of meer lukraak elf mensen dagenlang in gijzeling in de ambassadeurskamer met onder hen, minder lukraak, de Franse ambassadeur.

De Japanners waren uit op de vrijlating van hun godenzoon, de op dat moment 25-jarige Yutaka Furuya, een mede-bendelid dat in de Parijse Santé-gevangenis werd vastgehouden. Tot zover het geschiedenisklasje.

De Haagse theatergroep Firma MES ontrukt de geschiedenis van deze ‘burenruzie in de achtertuin van een ander’, aan oprukkende en dreigende vergetelheid. In de tuin van een ander inderdaad, want in strikt juridische zin is een ambassade buitenlands grondgebied, en bovenal ging het om een actie omwille van een gedetineerde die in Frankrijk vastzat.

Bij MES doet de ambassadeurskamer in de voormalige Amerikaanse ambassade dienst als speelvloer. Dat is een perfecte keuze, ook omdat de voormalige Franse ambassade aan dezelfde straatkant lag maar dan slechts vijftig meter verderop – terwijl een steenworp afstand verderop het platte vertier van de traditionele kermis op het Malieveld domweg bleef doordraaien en in die kamer dóórklinken. Op de avond dat ik de ‘voorstelling’ zag was nota bene het Embassy Festival gaande – en klonk het feestgewoel ervan door tijdens de voorstelling. Een schitterend toeval!

Het wemelt van de details over de gijzelingsactie in Den Haag, die aaneenhangt van wonderlijke knulligheden. Veel ervan is online gedocumenteerd.

Honderd uren vast. Krakkemikkig protocol. Idiote taalbarrière. En een Boeing 707-piloot die zich als cowboy opwerpt. MES maakt er dankbaar gebruik van en doet dat integer, op een wijze die doet denken aan hun veelgeprezen en veelgespeelde ‘RISHI’ van twee jaar geleden. Die vorm is de MES’jes als DNA op het lijf geschreven. Maar MES doet veel meer dan dat: de groep bedrijft orale geschiedschrijving doordat het enkele van de gegijzelden van toen heeft opgespoord en gesproken. Hun getuigenissen worden navoelbaar door het ingetogen spel, met dubbelrollen, van de acteurs: Lindertje Mans, Daan van Dijsseldonk en Roos Eijmers op aanwijzingen van regisseur Thomas Schoots. Er wordt zonder al te veel effectbejag en tussen het aanwezige publiek gespeeld, op een enkele zonnebril na, en het gebruik van een enkel (Franstalig) popdeuntje uit die tijd. Aldus weeft MES een persoonlijke getuigenis van de impact die deze ingrijpende gebeurtenis voor de betrokkenen moet hebben gehad, daar in de ambassadeurskamer maar net zo goed ook voor de dienstdoende politie en de politici. De ‘voorstelling’ vormt zo de sinistere weerklank van een journalistiek-documentair verslag.

In de jaren zeventig had je ook in Nederland te maken met, vooruit, bevrijdingsbewegingen. Er waren hier nog geen treinkapingen bekend, maar het toen nog niet verenigde Europa zuchtte al wél en zeer onder de schroeiende hitte van op het communistisch gemeengoed geïnspireerde bevrijdingsbewegingen als de RAF in Duitsland, de Rode Brigades in Italië, de ETA in Baskenland en – onder meer – het IRA, Noord-Ierland. Ook de Palestijnen waren al volop actief met hun Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP), voorloper van PLO en Hezbollah, door op de Olympische Spelen in München 1972 een moordpartij aan te richten. Europa was, nog meer dan nu, een hoogexplosief kruitvat. Natiestaten werden van binnenuit aangevreten. De geschiedenis rijmt er vrolijk op los.

De gijzeling mondde trouwens uit in enkele gewonden plus een financieel geschil met de Fransen.

‘De Gijzeling’, Firma MES. Gezien op zaterdag 7 september. Locatie: voormalige Amerikaanse ambassade, tot en met zaterdag 28 september 2019. Meer informatie: www.firmames.nl

 

Sentimentele piraten en een stoere kapitein

Bijna alles loopt in de soep

Vrouw Houtebeen is de eerste hoopvolle klimaatopera ter wereld. Vrijdag 6 september gaat hij in première in het Zuiderstrandtheater.

Herinnert u zich deze nog? ‘Al die willen te kaap’ren varen / Moeten mannen met baarden zij / Jan, Pier, Tjores en Corneel /  Die hebben baarden, die hebben baarden, zij varen mee’. Het lied gaat over een groep zeevaarders. Met ‘baarden’ wordt bedoeld dat het mannen moeten zijn die niet voor een kleintje vervaard zijn.

De Corneel van dit lied uit begin negentiende eeuw is Cornelis Corneliszoon Jol, geboren in het jaar 1597 in Scheveningen. Beroep: Kaper. Feitelijk: admiraal van de West-Indische Compagnie tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Bij overvallen maakte hij goud en zilver buit op Spaanse en Portugese schepen. Vergeten zeeheld. Voor Jol geen praalgraf in Delft, zoals voor Piet Hein. ‘Houtebeen’ werd hij genoemd nadat hij in een gevecht gewond was geraakt en een van zijn benen moest worden afgezet. Tot zover dit geschiedenisklasje.

“Met ‘Vrouw Houtebeen’ laten we nu eens niet de vrouw áchter, maar de vrouw vóór de man laten zien,” zegt regisseur Vincent van den Elshout over de hoofdrol van Ael Jansz.. Zij is Houtebeens echtgenote, een rol die Loes Luca op zich neemt. Naast Luca spelen de talentvolle jongelingen Kim van Zeben en Dook van Dijck, en zien we Koos Sekrève als Cornelis Jol. Zij allen worden bijgestaan door Theaterkoor Dario Fo en een projectkoor met meer dan 125 Scheveningse zangers en kinderen.

Luca doet op ingeleefde toon de verhaallijn en de lotgevallen van Ael uit de doeken. “Eerst varen vanaf Scheveningen onze mannen uit. Ik blijf achter. Maar ik heb er schoon genoeg van om een kapersvrouw te zijn. Ik wil eindelijk huisje boompje beestje; met hem hier op een bankje zitten en vanuit een duinpan naar de zee staren. Daarbij: hij is te oud geworden voor het vak. Daarom pik ik net voor hij het ruime sop kiest, zijn houten been. Want met één been houdt hij het op zee vast niet lang uit. Bovendien is het gezellig voor mij, zo’n been in huis te hebben. Als een papegaai een noodlotstijding komt overbrengen, ga ik de zee op, ook al heb ik nog nooit gevaren. Maar ik weet niet dat er verstekelingen in het ruim verborgen zitten. Zij willen de zee redden van de plastic soep. Als Ael kan mij dat niet schelen; ik ben bezig mijn man en de anderen te redden. Uiteraard komen we onderweg allerlei obstakels tegen, maar uiteindelijk vinden we elkaar onderwater in een fata morgana. Als we dan later weer thuis zijn, kijken we met weemoed op het vervlogen verleden terug,” vertelt de met comédiennebloed geboren Rotterdamse chansonnière en actrice. Het wordt een ludieke productie met serieuze ondertoon: aan de hand van dertig ‘ankerpunten’ komen in evenzovele scènes naast klimaatspijbelaars onder meer een ijsberenduet, een walvis met een gordijn, sirenen en garnalenpellers op de proppen.

Vliegschaamte en vleesvrees
In persoon is Loes Luca geen uitgesproken klimaatactivist. “Ik ben wel heel netjes in het scheiden van afval. En ik rijd een hybride auto. Maar ik vlieg wel. En ik eet vlees. Kijk, ik word dit jaar 66 en ben opgevoed met ‘vlees moet’ en ‘melk moet’. Dat krijg je er bij mij dus nooit meer uit, denk ik. Maar als ik naar mijn dochter kijk dan zou ik, als ik nu haar leeftijd had, misschien net als zij veganistisch zijn. Want de wereld gaat toch wel sneller naar de kloten dan we in de gaten hebben gehad. Ik eet al wel minder vlees, maar een boterham met kalfsleverworst is wel erg lekker, sorry kalf. Als ik voor mijn dochter kook maak ik vegetarische recepten klaar. Dus: geen ei, en soja in plaats van room en zo. Maar dat vind ik prima. Qua soep? Doe mij maar soep met ballen! Maar dat mag natuurlijk ook niet meer. Of een bloemkoolsoepje … met ham erin. In ieder geval géén plastic soep ”

IJsberenduet
In muzikale zin houdt ‘Vrouw Houtebeen’ het knipogende midden tussen opera, musical en operette, al wordt de productie ook geafficheerd als een ‘moderne odyssee’. Van den Elshout: “Maar zelf noem ik dit de eerste hoopvolle klimaatopera. En nog Nederlandstalig ook, op een tekst van Gijsje Kooter .” De operamuziek van William Gilbert & Albert Sullivan van eind 19e eeuw is opnieuw gearrangeerd en wordt gespeeld door een ‘minisymfonieorkest’ dat bestaat uit musici van het Residentie Orkest. “Ik vind het hartstikke mooie muziek,” zegt Luca, die na ‘Harde Handen’ tot een bekende verschijning is uitgegroeid aan de zeekant.

Kwekers in de kunst, Residentie Orkest en Zuiderstrandtheater, ‘Vrouw Houtebeen’, donderdag 5 t/m woensdag 11 september 2019, Zuiderstrandtheater. Meer informatie: www.zuiderstrandtheater.nl