‘King Lear’ hier en nu

Hetpaleis & Het Zuidelijk Toneel spelen met Shakespeare

In De Gelaarsde Kat liet een molenaar zijn drie zoons alleen de molen, een ezel en een kat na. Shakespeares King Lear heeft welbeschouwd wel wat weg van dat sprook.

Stokoud, ziekelijk en weduwnaar. Lear besluit dat de tijd gekomen is om zijn koninkrijk te gaan verdelen. Kanshebbers zijn uitsluitend zijn drie dochters. Hij daagt ze uit te bewijzen wie het meeste van hem houdt. Maar de jongste weigert. Dat komt haar duur te staan. Het maakt Lear ziedend, verbant haar uit zijn rijk. De twee overgebleven dochters en hun respectievelijke echtgenoten zijn in de sas. Maar Lear laat zo de geest uit de fles: zijn rijk kreunt, een jonge generatie pruttelt tegen, stelt de oude idealen van het rijk in kwestie. Wanneer zelfs zijn twee dochters zich tegen de idealen van zijn rijk keren ziet de doodzieke Lear dit als verraad en als een persoonlijke aanval.

En opeens is het buigen of barsten voor Lear én voor zijn rijk. Het spookt in zijn hoofd.

In de verwarrende tijden van anno 1605, zien de Vlaamse theatergroep Hetpaleis en Het Zuidelijk Toneel (Tilburg) parallellen met een langzaam uiteenvallend Europa. Regisseur Simon De Vos (o.a. Romeo en Julia) beziet King Lear als een politiek steekspel. In zijn ogen is Shakespeares tragedie ook een hedendaagse spookvertelling over de Europese Unie.

En dus wordt Vos’ versie bevolkt door kantoortijgers die ostentatief een mobieltje aan het oor gekluisterd houden.  Lear die tartend alvast een afbeelding van een opgedeeld Europa op zijn rug heeft laten tatoeëren en confectiepakken, aktetassen en stapels dossiers. Stemronde op stemronde. De Brusselse besluitvormingsmachinerie in een notendop.

King Lear in het hier en nu, tien acteurs op het toneel. Onder hen de ‘Haagse’ gebroeders Schellingerhout, Kaspar en Krisjan. Zo’n vijftien jaar geleden deelden zij voor het laatst gebroederlijk het theaterpodium, in King Arthur, toen bij Theaterschool Rabarber. Krisjan speelt Edgar, de zoon van ‘zuiverman’ Gloucester, de hoogste diplomaat van het rijk en Lears speechschrijver. “Leuke rol, met meer kleur en diepgang dan ik in eerste instantie dacht. Filosofiestudent Edgar is naïef en ambitieus, maar wordt kapotgemaakt. Toch vindt hij ruimte om een volwassen filosoof te worden.”

In deze ‘Lear’ zijn sommige personages gemodelleerd naar stromingen of figuren die in het huidige Europa-debat naar voren zijn getreden. “En Edgar vertoont trekjes van de Duitse filosofe Ulrike Guérot. Voor haar is vernieuwing cruciaal. Zij ziet voor Europa alleen een toekomst weggelegd als het zich opdeelt in cultuurregio’s.”

Kaspar geeft karakter aan Gloucesters onechte zoon Edmund. “Een smeerlap en een nihilist die aan de poten zaagt van alles en iedereen die op zijn weg komt. Een fijne rol om te spelen want er zitten vele menselijke trekjes aan hem. Wel was ik vooraf wat zenuwachtig, want ik maak gewoonlijk muziektheater. Maar dit is toneel, opeens had ik niets meer om me achter te kunnen verschuilen.”

“Hoe het is om samen te spelen, en dan nog ook als broers?” vraagt Krisjan vlak voor aanvang voorstelling in Leeuwarden. “Vreselijk natuurlijk!” Kaspar lacht hardop met hem mee: “Twee handjes op één buik!”

Vraagstuk Europa
“Europa doet me minder dan ik zou willen,”vertelt Krisjan. “Dat is een kwestie van opvoeding. Je moet je kinderen ‘Europeaan’ laat voelen. Zo’n opvoeding heb ik niet gehad. Maar een verenigd Europa is belangrijk voor onze economie,  en voor onze positie in de wereld. En niet in de laatste plaats om conflicten binnen Europa te vermijden. Pro Europa dus.”

Kaspar: “Ook ik vind ‘Europa’ een positief verhaal. Natuurlijk is het systeem een moloch, vaak traag en stroperig. Maar het concept Europa biedt waarborgen, bijvoorbeeld rond sociale zekerheid en een zekere kwaliteit van leven. Ik snap niet zo goed waar separatisten op uit zijn.”

Van ‘Brussel’ naar Den Haag: “Sinds kort woon ik er weer,” zegt Krisjan. “Na zes jaar Amsterdam vond ik het daar te duur worden. Ben nu blij toe.” Kaspar, sinds 2008 Antwerpenaar:  “Klopt, al werk ik geregeld in Den Haag, onlangs nog bij Firma MES.

Momenteel werk ik bij Het Nationale Theater met theatermaker Sadettin Kirmizyüz als geluidsontwerper en acteur aan Metropolis, een modern vierluik over de stad. Hopelijk kan ik, mocht het nodig blijken, straks bij Krisjan aankloppen mochten  de repetities uitlopen. Wie weet mag ik dan op zijn bank neerploffen.”

Hetpaleis / Het Zuidelijk Toneel: King Lear. Woensdag 7 februari 2018 in de Koninklijke Schouwburg. Meer informatie: hnt.nl en hzt.nl.

Advertenties

‘Géén blackface’

Daria Bukvić regisseert Othello bij Het Nationale Theater

Ze maakte de tongen los met Nobody Home (vluchtelingenproblematiek) en Jihad (radicaliserende jongeren). In haar eerste regie bij Het Nationale Theater zet ze haar tanden in Othello. Daarin legt de succesvolle zwarte legeraanvoerder het aan met Desdemona, een mooie witte vrouw van notabele afkomst.

Wat wil je ons met ‘jouw’ Othello laten zien?
“Shakespeare schreef Othello vierhonderd jaar geleden, maar nog altijd is er bij de grote theatergezelschappen geen Othello te zien geweest die draait om wat hij erin beschreef: een zwarte man die succes heeft in een witte wereld. Vier eeuwen is de kerngedachte uit Shakespeare’s stuk moedwillig weggedrukt. Dat is bijna absurdistisch. Kennelijk wordt die inhoud als giftig beschouwd. Ik wil onze witte samenleving een spiegel voorhouden, maar ook de theaterwereld. Er zijn tot nu toe alleen maar schijnbewegingen gemaakt.”

Maakt het uit of Othello wit, zwart dan wel zwartgemaakt is, zoals dat veelvuldig is gebeurd?
“Natuurlijk! Shakespeare beschreef Othello als een Moor met een zwarte huid. Een witte acteur deze rol laten spelen met blackface kan écht niet meer. Maar ik vind een witte acteur die Othello speelt terwijl het racismedebat in ons land hoog oplaait sowieso een zwaktebod. Het is tijd voor Werner Kolf.”

Wat is het sleutelmoment, waar werk je naartoe?
“Dat kan ik nu, terwijl de repetities moeten beginnen, nog niet zeggen. Othello is een well-made play. Natuurlijk komen in de tragedie liefde, jaloezie, ambitie en wraak ook bij mij aan bod. Maar ik ben als regisseur niet zozeer geïnteresseerd in de intrige als wel in de maatschappelijke relevantie van dit stuk. Ik wil het publiek met een tollend hoofd naar buiten sturen.”

Daria Bukvić
… heeft sinds haar afstuderen in 2011 voorstellingen geregisseerd voor verschillende festivals en productiehuizen. In 2014 ging de eerste voorstelling van haar eigen stichting in première: Nobody Home. Daarin ging ze samen met drie acteurs en hun families op zoek naar de wortels van hun en haar eigen vluchtelingenbestaan in Nederland. De voorstelling werd geselecteerd voor het Nederlands Theaterfestival 2015 als een van de beste van dat seizoen. Vervolgens regisseerde ze de jongerenvoorstelling Jihad, over drie vrienden die zich niet meer thuis voelen in Nederland en vertrekken naar het Midden-Oosten om zich aan te sluiten bij jihadisten. In 2016 won ze de Amsterdamprijs voor de Kunst. Daria Bukvić is vanaf 2017 als regisseur aan Het Nationale Theater verbonden.

Othello. Met: Lotte Driessen, Sallie Harmsen, Claire Hordijk, Werner Kolf, Mark Lindeman, Rick Paul van Mulligen, Martijn Nieuwerf en Joris Smit.

Othello gaat in première op zaterdag 3 februari 2018 in de HNT Studio’s. Tournee door het land t/m zaterdag 31 maart 2018.

 

 

Beeldrijm op ’n fles wc-eend

Hotel Modern brengt in Banaan en oestermes ode aan stilleven

Een kort, dik mes dat wordt gebruikt om oesters mee open te wrikken en hun vlees uit de schelp te halen. Een oestermes dus. En wat heeft dat met een banaan te maken dan, die langwerpige, licht gebogen gele vrucht?

“Niet zo heel veel op het eerste gezicht,” grinnikt spullenbaas Herman Helle van theatergroep Hotel Modern. “In Banaan en oestermes creëren we moderne stillevens door allerlei alledaagse spullen bij elkaar te zetten. We doen een poging opnieuw te leren kijken, geïnspireerd op het schilderkunstige genre van het stilleven, de manier indachtig waarop dat met name in de zeventiende eeuw toeging: een flonkerende roemer naast een schedel die daarbij dof afsteekt, een luxe tinnen teljoor waarop een gekaakte haring ligt. Het waren symbolische, onderrichtende miniatuurvertellinkjes. Op een grote tafel bijeengezet kregen allerhande spullen opeens een andere, soms een diepere betekenis.

“Of denk aan de uitdrukking ‘een schilderachtig landschap’ Vroeger werd een landschap niet als bijzonder ervaren, totdat schilders ze gingen vastleggen. Dat proberen wij in deze voorstelling ook te doen. Op een associatieve wijze brengen we allerhande spullen bij elkaar en bekijken dan of er daardoor iets nieuws ontstaat. We leren opnieuw naar de wereld om ons heen te kijken.”

In Banaan en oestermes strijden alledaagse gebruiksvoorwerpen, materialen en spullen als een bloemkoolstronk, een bosje peterselie, een stekelige wc-borstel, een oude scheepskist, de schedel van een krokodil en een cowboylaars, om maar lukraak een greep uit de uitstalkast van Hotel Modern te noemen, beurtelings om de aandacht.

“Er zijn spullen bij uit mijn eigen verzameling,” zegt Helle. “Niemand weet het, en het geeft ook niet, maar er zitten spullen bij uit een erfenis van mijn opa, spullen ook met een verhaal. Zoals de twee fezzen die mijn moeder meenam uit Port Said.”

Als in een museum van karton staan in Banaan en oestermes spullen op een sokkel. Beeldrijm. Drie conservatoren doen verwoede pogingen voorwerpen uit een depot te categoriseren.

“We slaan aan het associëren,” zegt Helle. “Fantasie die op hol slaat. Beschouw het als een tentoonstelling die steeds verandert. Absurdistisch soms. Je kent dat wel, dat de dingen niet kloppen, maar voor je gevoel juist wel. We zijn verwikkeld in een onderling schaakspel. Als de één een zet doet, komt de ander met een tegenzet.” Hij maakt een vergelijking met internet.

“Je kent ze wel, lijstjes op websites, bijvoorbeeld die van YouTube, die je opmerkzaam maken op iets dat je aan de hand van je eerdere keuze waarschijnlijk ook wel de moeite van het bekijken of luisteren waard vindt. Als je dat twee of drie keer achter elkaar doet, dan eindig bij iets totaal anders dan waar je naar op zoek was. Dan drijf je ver weg van de bloemkool waarmee je begonnen bent.”

Hotel Modern is vooral bekend van voorstellingen waarin het met maquettes, minicamera’s en animaties vindingrijke verhalen naar het theater bracht, zoals ‘Kamp’ over de holocaust, ‘Garnalen verhalen’ over de plaag die de menselijke soort is, en ‘Vliegboot moederschip’. Het drietal trok miniatuurwerelden op door meesterlijke manipulaties met video waarin een peterselie een atoombom kon zijn of een theezeefje een kroonluchter.

“Deze keer zetten we geen video of special effect is in. Maar wel valt er veel te lachen en te gniffelen.” Voorbeelden? Het aantoonbare verband tussen bloemkolen en badsponsjes, een ontmoeting tussen een ballon en een cactus, en de ontroerende schoonheid van een brandblusser. Bij hun duizelingwekkende zoektocht ontdekken ze bij Hotel Modern en passant ook nog eens de woeste, kolkende bron van menselijke intelligentie en creativiteit. Helle: “Bijna een trip.”

Hotel Modern: ‘Banaan en oestermes’. Van donderdag 11 tot en met zaterdag 13 januari 2018 in Korzo theater. Meer informatie: korzo.nl.

Komt dat zien

Negentiende-eeuws Carnivale weer ouderwets op stoom

Carnivale lééft! Als nooit tevoren: van de eerstkomende drie edities is doorgang verzekerd.

Tot aan het voorbije voorjaar heeft het geduurd. Pas toen was het jaarlijkse nostalgische winterfestijn in het Huijgenspark (Stationsbuurt) opnieuw verzekerd van gemeentelijke ondersteuning. Na veel gesoebat. “Maar we kunnen nu drie jaar vooruit,” juicht grondlegger Joris Hentenaar. “We kunnen nu werken aan de verankering en investeringen doen voor de aankomende jaren.”

Dat spreekwoordelijke juichen doet Hentenaar in voorheen café De Bordelaise, dat tijdelijk aan Carnivale is uitgeleend als hoofdkwartier. Toen hem eind vorig jaar na een sms’je duidelijk werd dat er geen editie 2016 zou zijn, liet hij zijn tranen de vrije loop. Ook levensgezellin annex partner in crime Anne van der Zwaard sloeg met de kop keihard tegen het plafond.

Van der Zwaard: “Van de ene gemeentelijke dienst moesten we enorm groeien, van de andere juist een gezellig klein buurt- en volksfeest blijven. En opeens werden we er ook nog van beticht dat de boeken niet klopten.” Na veelvijven en zessen en heel wat overlegrondes is de gemeente in het voorjaar overstag gegaan. Hentenaar: “We zijn er weer als organisatie, en we zijn krachtiger dan ooit.”

Sinds openingseditie 2009 is het geregeld op en af geweest voor de oude reizende carnivale – het circus en kermis van weleer. “Tussen het zwarte gat van de kerstdagen en de knallende kurken van oud en nieuw wilde ik de buurt trakteren op wat ouderwets vertier, ze uit hun luie stoel halen” kijkt Hentenaar op het ontstaan terug. “Toen we een prijsvraag wonnen voor het opkrikken van Vogelaar-wijken, zijn we begonnen.”

Inspiratie voor Carnivale deed hij op tijdens buitenlandse reizen in het Midden-Oosten, waar hij als cameraman reportages in oorlogsgebieden maakte. “De Carnivale als Haags festival is de weerslag van al hetgeen ik gezien heb in het Midden-Oosten. Daar zijn bedrijven die, net zo als hier, feesten en partijen realiseren. Deze hebben een erg carnivale-achtige uitstraling. In oorlogsgebieden staan de prachtige heldere sterrenhemels in schril contrast met de gruwelijke werkelijkheid die het daglicht eigenlijk niet kan velen. Het moet gezegd blijven worden. Laten we daarom met z’n allen beseffen wat we hier hebben.”

Als kind al was hij totaal verwonderd van ‘kijkshows’ zoals die in de film The Greatest Show on Earth, een reizende kijkdoos van rariteiten, dieren en freaks. Hij knoopte er het gegeven aan vast dat het Huijgenspark geboortegrond is van De Kop van Jut, vernoemd naar Hendrik Jut, in 1872 de moordenaar van de rijke weduwe Van der Kouwen die er aan het park woonde. “Dat rauwe randje van toen is gebleven: het park verbindt hoerenbuurten en drugsdealers.” Carnivale was geboren.

Antidigitaal
Hentenaars antidigitale eindejaarsfeest zit tussen ouderwets vaudeville, magie, akoestische muziek en burlesk theater in. “Carnivale is de enige in haar soort en doet alleen Den Haag aan. Ik wil mensen graag verwonderen en betoveren, ze in contact brengen met oerambachten en de alchemie van vervlogen natuurwetenschappelijk onderzoek. Hartverwarmend familieamusement ook, niet die hogere kunstkunde van ‘De Parade’. Geen hijgerige, lawaaierige bedoening, maar gezellig, intiem en puur.”

Highlights
In 2015 kon hij ‘eindelijk’ de oude kermisact Drown the clown laten overkomen. Trots: “Die had ik ooit gezien in New York en dacht meteen: die moet naar Nederland komen.” De bezoekers in 2015 waren verbluft. “Uitleggen heeft geen zin, je moet het meemaken.” Ook bijzonder is Patrick Pickart, de Belgische Hypnotiseur en, ook nieuw, de enige gecertificeerde glazendraaier van Europa. “Die roept geesten op aan de hand van het ‘ouijabord’. Mag niet, maar op de Carnivale kan het.”

Verder natuurlijk geen gebrek aan koffiedikkijkers en handlezers van divers pluimage, spreekwoordelijke insecten- en vlooientemmers, de man van anderhalf miljoen Volt, en niet te vergeten: het meisje dat zomaar in een gorilla verandert. Ook wordt ruim baan gemaakt voor muziek, getuige de 24 verschillende optredens, zes per dag, veelal van Haagse bands. “Meer horeca, meer acts en nog veel meer mooie zaken.”

Ondertussen is het een zoete inval in De Bordelaise: de Carnivale-organisatie weet vanouds vele buurtbewoners te mobiliseren. “Straks zijn er meer dan honderd voor ons in touw. Het mooiste verhaal van dit jaar is nog wel de 75-jarige mevrouw van daar op de hoek die zich dit jaar ook wil aansluiten.”

 

Kerstgeesten uit heden, verleden en toekomst

Zuiderparktheater brengt ‘Scrooge’

Het Zuiderparktheater hult zich deze winter in kerstsferen met een wandeling door het park aan de hand van de vleesgeworden vrek Scrooge.

‘A Christmas Carol’ heet Dickens standaardwerk officieel. Maar is beter bekend als ‘Scrooge’, gemodelleerd  naar de geconstrueerde, desondanks vleesgeworden vrekkige hoofdpersoon en pandjesbaas Ebenezer Scrooge. Boze tongen beweren dat Dickens zijn personage inkleurde aan de hand van Thomas Malthus, naast demograaf vooral blijvend op het netvlies gebrand als zwartkijker.

Onvermijdelijk duikt hij, Scrooge, elke kerst weer op, ook hier in Den Haag. Theatertje Branoul doet al jaren een duit in het zakje met een gloeiende versie die acteur Bob Schwarze er op de toppen van zijn kunnen ten beste geeft. Maar dit jaar brengt ook het Zuiderparktheater een versie van de kerstvertelling-bij-uitstek. Niet alleen op het podium van het openluchttheater trouwens, want ook op verschillende buitenlocaties in het Zuiderpark. Dat vertelt Arne Sybren Postma, regisseur van deze ‘Scrooge’. Postma tovert er een interactieve muziektheater-winterwandeling mee te voorschijn als uit de hoge hoed, een combinatie van locatietheater met kinderen en volwassenen in een mix van opera, musical, koor, dans, percussie en … dressuur.

“Klopt,” bevestigt Postma, en hij is daarmee meteen de eerste om toe te geven dat Scrooge geen bijster originele keuze is. “Maar het is voor het eerst dat het Zuiderparktheater in dit seizoen van het jaar een eigen productie uitbrengt, en dus wil je een titel die bekend is.” Waarom dan toch ‘Scrooge’?, vraag hij zichzelf retorisch af. “Nou, het is een stuk met een duidelijke opbouw, speelt zich af rond drie rondwarende geesten. Dat aspect werd destijds fascinerend gevonden, denk maar eens aan de figuur van Frankenstein en aan vampieren, die stammen ook uit die tijd. Belangrijker: we gaan hier met Scrooge nieuwe dingen uithalen hoor. Kom maar kijken!”

Postma heeft een route door het immense Zuiderpark uitgedacht. Straks zijn op negen plaatsen scènetjes van elk pakweg tien minuten te zien. Elk tijdsgewricht (verleden, heden en toekomst) kent drie scènes. “Als in een pretpark zwerf je langs idyllische plekken, soms zijn het plaatsen die je niet of nauwelijks kent, zoals Het Glazen Huis of die van Stoomgroep West, dat in het Zuiderpark een minirail beheert met spoor en al.

Je mag helemaal zelf de route bepalen. Je mag er dus ook voor kiezen om een en dezelfde scène desnoods vijf keer achter elkaar te zien. Maar als je de route geheel volgt ontdek je Scrooge in verschillende gedaanten: als kind en als jongvolwassene, maar ook als operazanger. Je gaat meemaken wat hij is, wat hij was en wat hij zal zijn.”

De opvallende rol van Marley, Scrooges geestige criticaster – hij waarschuwt als eerste van drie geesten dat Scrooge het over een andere boeg moet gaan gooien – wordt gespeeld door Guus van der Steen, Haags guerrilladichter, acteur en muzikant van de Haagse band KernKoppen. Van der Steen heeft zelf de tekst geschreven voor zijn aandeel.

Straks zijn er zo’n honderd koorzangers, acteurs, dansers en figuranten in touw, berekent Postma. “Stuk voor stuk mensen die wat in hun mars hebben hoor, ik zou het merendeel doorgewinterde semiprofs noemen.”

De grande finale is meteen ook de apotheose van de wandeling. Die vindt plaats in het openluchttheater, dat met de omzomende bladerloze bomentakken een spookachtige aanblik biedt. Zelf een dekentje meenemen en jezelf voorzien van thermisch ondergoed, lijkt geen overbodige luxe. Maar het Zuiderparktheater weet met dat weer-bijltje te hakken, dus is er ongetwijfeld aan comfort en de inwendige mens gedacht. En natuurlijk komt Scrooge ook in het Zuiderpark tot inkeer – niemand blijft immers totaal ongevoelig voor druipkaarsenromantiek die kerst heet…

Zuiderparktheater: Scrooge. Te zien op 23 (tryout), 26 (première), 27 december (matinee en avond) en 28 december 2017. Meer informatie: zuiderparktheater.nl.

Maar niet de goede kant op

Mugmetdegoudentand speelt hilarisch Gidsland

Een land dat de weg wil wijzen heet een gidsland. Maar Nederland is zoekende. De voorstelling Gidsland laat ons lachen waardoor.

Voorstelling: Kunsthart, jaar: 2015. Met zo’n rietje in de hand, officieel een baton geheten, stond hij daar, intens vervoerd, te zwaaien. Hij wás als het ware dirigent Mariss Jansons in persoon. En twee momenten later was hij in hetzelfde stuk een onnavolgbare, lichtjes heupwiegende Mark Rutte, die zich vanachter zijn bureau in het Torentje geloofwaardig ontpopte tot kunstliefhebber. ‘Denkt u werkelijk dat iemand met mijn levenslust het zou uithouden tussen die vreugdeloze boekhouders zonder me buiten diensttijd vast te klampen aan de schoonheid van de klassieke muziek, zonder me onder te dompelen in de vergezichten van de literatuur, zonder me op te trekken aan de verbeeldingskracht van de schilderkunst?’

In Kunsthart’ richtte Rutte die woorden tot zijn speech writer, bedoeld voor kunstenaars die na een ‘beschavingsmars’ protesteerden tegen de bezuinigingen, nu zo’n zes jaar geleden.

Acteur Guy Clemens werd voor zijn virtuoze verrichtingen in Kunsthart gefêteerd met een nominatie voor de Louis d‘Or. In het ook al overal met vier sterren gewaardeerde hilarische Gidsland neemt hij, naast immigrant en presentator, opnieuw de rol van premier op zich. En ook op tv was hij al eens de jonge variant van de premier in Het Land van Lubbers.

Clemens: “Die rol gaat me inderdaad goed af, ligt me goed. Het is in Gidsland de vicepremier trouwens. Wat mij betreft zijn het interessante figuren, in het echte leven zowel als personage. Ze moeten hun idealen koesteren en toch vaak noodgedwongen schipperen – vanwege coalitieafspraken. Maar die moeten ze niettemin kunnen verantwoorden voor zichzelf. En regeringsleiders moeten leidinggevende capaciteiten bezitten. Of ikzelf premier zou kunnen zijn?” Lachend: “Toneelspelen is iets heel anders dan de ruwe werkelijkheid.”

In Gidsland is in vijf tableaus de koortsthermometer opgenomen van het Nederland van nu. Clemens: “Een actuele komedie aan de hand van een rondje langs politiek, media en burgerij. Eerst wordt in iedere groep afzonderlijk een inkijkje opgediend. Je ziet de deelnemers zichtbaar worstelen met de eigen idealen. Verderop in het stuk ontwaar je hoe deze groepen zich in de buitenwereld tot elkaar verhouden.

Gidsland is een stuk over de wereld, over het land waarin we nú leven. Daarom moet je je als kijker onwillekeurig maar onontkoombaar verhouden tot dit stuk.” Dat verschilt volgens Clemens principieel van ‘het opdienen van een oude toneeltekst waarin op poëtische toon in de verte iets over de contouren van het nu te ontdekken is.’

Thuis
Gidsland, na Kunsthart opnieuw een prachttekst van Nathan Vecht, “van wie ik er binnenkort met Aquarium weer eentje mag gaan spelen,” reageert Clemens. En in Gidsland wederom met Lineke Rijxman als regisseur. “Mugmetdegoudentand is voor mij een theaterhuis, een van de weinige gezelschappen trouwens die steeds in het ‘nu’ spelen.”

Vertrutting
“Een gidsland is een land dat een voorbeeldfunctie heeft of inneemt voor de landen die het omringt. Voorbeelden? Gedoogbeleid, polderen, de geaardheid van mensen. Amsterdam en Nederland zijn altijd een vrijstaat geweest voor andersdenkenden. Maar de vertrutting slaat inmiddels wel hard toe. Persoonlijk beschik ik niet over een gids of leidraad. Geloof, politieke stroming, links noch rechts. Dé antwoorden heb ik ook niet. En dan: Welk nieuws moet je nog vertrouwen in het huidige overaanbod aan (des)informatie? Ik vaar steeds meer op mijn innerlijke kompas.”

Maar Gidsland is ook letterlijk te beschouwen, als een land dat zich laat leiden door ‘trial by media’, de gids, ergo de tv-gids. De mediacratie gaat ons vooruit. De meritocratie bepaalt..

Gidsland van Mugmetdegoudentand van vrijdag 30 november tot en met zaterdag 2 december 2017 in Theater aan het Spui. Met ook Anniek Pheifer, Xander van Vledder en Ilke Paddenburg.

Over grenzen heen

De wereld rond met ‘Explore Festival’

Voorstellingen uit andere windstreken bieden een onverwacht perspectief. Het Explore Festival toont in welgeteld tien dagen een mooie doorsnede. Wereldtheater.

Een volledig verzorgde tiendaagse wereldreis in je eigen stad?

Dat kan! Met visueel dans- en muziekspektakel uit China, ‘big brother’ uit Singapore, een inkijkje in de wereld van Marokkaanse ‘aïta’s’ en vrolijk-anarchistische maatschappijkritiek uit Chili. De wereld aan je voeten in drie hotspots: Zuiderstrandtheater, Koninklijke Schouwburg en Theater aan het Spui.

Internationaal theater naar Den Haag halen is kostbaar: overtocht, hotel- en verblijfkosten en dan de voorstelling nog. Ondanks het stadsbestuur altijd hoog opgeeft van Den Haag als internationale stad van vrede en recht, blijft de stad zuinigjes met de geldbuidel en lukt het dus als inwoner slechts mondjesmaat om je echt in te leven in vreemde culturen die net wat verder dan meteen om de hoek liggen. Steden als Rotterdam en, natuurlijk, Amsterdam gaan ons dan ook jammer genoeg ruim voor in dit opzicht.

Gedeelde smart is halve smart met het Explore Festival. Want daarin spannen negen Nederlandse theaters goedmoedig samen om uit heinde en verre enkele toonaangevende makers van nu naar Nederland te halen. Met Explore wordt, net als voorganger met Get Lost / Ervaar Daar Hier, een poging gedaan om te laten ervaren wat er aan theaterrijkdom elders op de blauwe planeet gebeurt vanuit de luie theaterstoel. Het zijn voorstellingen van makers met (voor ons) onalledaagse, prikkelende perspectieven, afwijkende codes en soms een heel andere (theater)taal. Vaak zijn het waargebeurde of door de makers als waar gevoelde verhalen waaraan soms politieke of persoonlijke drijfveren ten grondslag liggen.

Hoe dan ook, het mondt allemaal uit in theater dat tot in elke vezel urgent is, nog eens onderstreept door een breed randprogramma van inleidingen, nagesprekken, workshops en een schrijversavond.

Yang Liping Contemporary Dance
Tot ver buiten China is Yang Liping een superster. Haar megaspektakels zijn wereldberoemd. Under Siege is een bewerking van de klassieke Peking-opera Farewell to my Concubine.

In een reeks verbluffende beelden wekt Liping een aloude sage tot leven middels dans, acrobatiek en live muziek. De spectaculaire vormgeving van Tim Yip, bekend van Crouching Tiger, Hidden Dragon en vormgever van onder andere voorstellingen van theatermakers Akram Khan en Robert Wilson, laat je sowieso watertanden. “Ik zag de show in Londen”, vertelt Zuiderstrandteater-directeur Henk Scholten. “Een ongelooflijk toneelbeeld met onder meer een ballet van duizenden blinkende scharen en tienduizenden rozenblaadjes die neerdwarrelen. Maar er zit ook hiphop in. Een mengvorm dus van traditionele Chinese elementen en eigentijdse dansstijlen.”

Ottof
De Marokkaanse Bouchra Ouizguen noemt de groep oudere vrouwen waarmee zij al jaren samenwerkt ‘ottof’ – nijvere mieren. Met deze hechte groep onderzoekt ze de plaats van de vrouw in de Marokkaanse maatschappij.

Haar ‘ottof’ zijn geen gewone danseressen, maar ‘aïta’s’ die met hun krachtige gezang en fysieke vrijmoedigheid vanouds op feesten en huwelijken het (vooral mannelijke) publiek bedienen. Bewonderd, maar in het dagelijks leven juist daardoor verguisd. ‘Girlpower’ met vier oudere Marokkaanse aïta’s, die fragmenten uit het alledaagse leven vermengen met traditionele zang en dans. Uit het leven gegrepen.

Softmachine
Theatermaker, beeldend kunstenaar en ontwerper Choy Ka Fai belooft een staalkaart van het nieuwe Aziatische danslandschap, aan de hand van ‘big brother is watching you’. In Fai’s stadstaat Singapore, in totaal 63 eilanden, ondervinden de inwoners dat aan den lijve. In een mix van video, fotografie, live performance en installatie onderzoeken de Chinese danser Xiao Ke en fotograaf Zhou Zihan de invloed van censuur en het gevoel voortdurend gecontroleerd te worden.

In deel twee van het dubbelprogramma onderzoekt de Indiase performer Surjit Nongmeikapam postkoloniale machtsverhoudingen door klassieke Indiase dans met martial arts en moderne dans te combineren. Vooraf is er overigens een schrijfmarathon met Amnesty.

Theater van de wraak
Bevlogen, anarchistisch, humoristisch, exuberant en hoogenergiek. Teatro La Re-Sentida uit Chili knalt in ‘La Dictatura de lo Cool’ met een showy, anarchistisch, bijkans dadaïstisch commentaar op de kunstelite in het langgerekte Zuid-Amerikaanse land.

Hun ‘theater van de wraak’ voert een amorele bourgeoisie ten tonele die zuipend en snuivend door het leven gaat, en daarvan treffen we er een aantal op een ontsporende poolparty. Ondertussen lijkt een verwende bovenklasse zich te hebben teruggetrokken in een eigen bubbel. Nee hoor, dat is niet Nederland. ‘La Dictadura de lo Cool’ wordt aangekondigd als een prikkelende provocatie. Denk Molière mixt Houellebecq.

Under Siege: zaterdag 18 november 2017, Zuiderstrandtheater
Ottof: 19 november 2017, Theater aan het Spui
Softmachine: zaterdag 25 november 2017, Theater aan het Spui
La Dictadura de lo cool: zondag 28 november (matinee), Koninklijke Schouwburg