‘Ik vind het gewoon lekker!’

Jeugdtheater: feest voor jong en oud

Net als elders zijn er in Den Haag talloze voorstellingen voor kinderen en jongeren. Wekelijks. Met jeugdtheatergezelschap NTjong als vlaggenschip en festivals als Boekids en De Betovering is Den Haag zelfs extra luxe en lekker toebedeeld.

Met zon, zee, zand en strand overgoten is Den Haag, no doubt, een zomerparadijs voor kinderen. Maar ook door het jaar heen kunnen zij in de vele theaters in Den Haag mét hun ouders het hart ophalen, en kunnen daarbij soms ook ongegeneerd lekker zelf aan de slag. Tijdens De Betovering bijvoorbeeld, als de stad wordt ‘overgenomen’ door hordes enthousiaste kinderen. Onder de liefst 350 voorstellingen die ook deze keer in tien herfstvakantiedagen voorbijtrekken, komen uiteenlopende kunstdisciplines aan bod en bulkt het van de doe-activiteiten.

“De leukste herfstvakantie van Nederland? Die is dus in Den Haag!”, roept Suzanne Verboeket, inmiddels alweer anderhalf decennium lang boegbeeld van het jaarlijkse kinderfestijn. De Betovering brengt kinderen van een zo breed mogelijk samengestelde groep in contact met kunst. Verscheidene kunstdisciplines komen aan bod, waarbij de nadruk ligt op de podiumkunsten. “We geven kinderen graag een rijke culturele basis mee door kunst een plaats in hun leven te geven. Niet alleen theater en niet louter als vrijetijdsbesteding, maar als basis voor hun persoonlijke ontwikkeling en om de wereld om hen heen beter te begrijpen”. Volgens Verboeket is de formule van een festival daarvoor ideaal. “Die setting werkt als een warme deken, kinderen stappen in een warm bad. Het theater moet een balzaal zijn waar ze zich prinsheerlijk en vrijelijk onder soortgenoten kunnen begeven. Waar je anders dan anderen mag zijn. Kunstdeelname is niet voor niets een kinderrecht. Onze samenleving heeft de creatieve talenten van de kinderen van nu later hard nodig. Maar theaterbezoek is niet het enige antwoord”.

Lisa Kölker (36), moeder van Freija (6), Taeke (4) en Eise (2): “Voor kinderen is theater als een wonder. Dat merk je direct. Het is prachtig om je kinderen ‘puur’ te zien reageren. Neem Freija, zij kan absoluut niet op haar billen blijven zitten, veert uit enthousiasme steeds meteen op. Dan kunnen de kinderen achter haar dus niet goed zien wat er gebeurt. Je kunt het haar duizend keer uitleggen, maar dat verandert niet. En Taeke, bij hem staat zijn mond steeds wagenwijd open. Van verbazing”.

“Je wil je kinderen iets meegeven, met theater in aanraking brengen. Als kind herinner ik me hoe betoverend voorstellingen waren en ervaar dat nog steeds. Belemmeringen om vaker te gaan? Je moet er genoeg tijd voor vinden. En de uiteenlopende leeftijd van m’n kinderen bijvoorbeeld. Maar nu ze wat ‘ouder’ worden, is theaterbezoek meer top of mind. Ik zou eigenlijk eens moeten omzien naar een jeugdtheaterabonnement.”

Ouders zeggen vaak dat theaterbezoek goed is voor een kind omdat het daardoor opvoedkundig beter ‘in balans’ komt. Verboeket: “Maar het zal een kind worst wezen of je er beter gebalanceerd uit tevoorschijn komt. Voor kinderen is het vaak als het Petje Pitamientje-effect: ‘‘k Vind het gewoon lekker!’”.

Ontwapenend
NTjong, hét jeugdtheatergezelschap van Den Haag dat voorstellingen presenteert voor peuters (2+) tot jongeren (18+), is natuurlijk van de partij op De Betovering. Met Het schaap Veronica, een vrolijke, eigenzinnige familievoorstelling over het beroemde schaap van Annie M.G. Schmidt, maakt het een voorstelling rond een knusse, gezellige en burgerlijke wereld die op hilarische wijze te grazen wordt genomen zoals alleen Annie M.G. Schmidt dat kan. Met liedjes en sing-along voor jong publiek (6+).

Met Polleke, de allereerste familievoorstelling in de geschiedenis van het Nationale Toneel / NTjong, veroverde het gezelschap het afgelopen seizoen veler harten. Middelpunt in het universum van Guus Kuijers personage was actrice Sallie Harmsen, winnares van de Guido de Moorprijs, die iedere willekeurige bezoeker minstens zes keer tot tranen toe bewoog maar ook zeven keer warm van binnen maakte: ‘Er is altijd wel een lucht voor mijn kastelen’. “Polleke is mijn heldin, ben met haar opgegroeid. Ik was meteen verkocht toen regisseur Noel Fischer me vroeg voor de rol. Kinderen? Doen niet aan terughoudendheid, zijn ontwapenend. En je hoort ze dus echt praten en fluisteren terwijl  je speelt. Voorbeeld? Polleke durft niet tegen haar vader, Spiek, te zeggen dat hij moet afkicken. Mimoen, haar Marokkaanse vriendje, moedigt haar aan dit toch te zeggen. Ze aarzelt. Toen zei een jongetje in het publiek: ‘Zeg het nou, Polleke!’  Zóveel inleving! Ik had nooit eerder in een jeugdvoorstelling geacteerd. Maar ik vind het nu te gek. Mijn hoofd zit vol ideeën, wie weet komen die nog ooit tevoorschijn”.

KADER
Elsien Smit, verantwoordelijk voor Buitenschoolse Opvang bij 2Samen:
“Naast een middagje robotbouwen of surflessen, is theaterbezoek een vast programmaonderdeel. We streven een brede talentontwikkeling voor kinderen na. Voor veel kinderen is het een eerste kennismaking. We merken dan dat kinderen razend enthousiast zijn. Extra leuk is het als er workshops zijn of rondleidingen. Wél even opletten! Voor peuters bijvoorbeeld is alles levensecht. Een trol als pop, die bestaat dus écht voor ze”.

  • Festival De Betovering neemt de komende herfst bezit van liefst 50 verschillende locaties in Den Haag. onder andere Theater aan het Spui, dat opnieuw het hart van De Betovering is, en de Koninklijke Schouwburg.
  • NTjong, brengt dit seizoen AANTAL producties uit, die allemaal in Den Haag te zien zijn. In theaters én op scholen!
  • Leo & Lena van NTjong is genomineerd voor een Gouden Krekel.
  • In Theater aan het Spui zijn er op bijna alle zondagmiddagen en tijdens schoolvakanties geregeld leuke jeugdtheatervoorstellingen.
  • In de Koninklijke Schouwburg zijn er reglamtig spannende jeugdtheatervoorstellingen en zijn er geregeld familievoorstellingen. In bovenzaal Het Paradijs zijn unieke theatrale peuterochtenden vaste prik.
  • Korzo theater presenteert tijdens De Betovering de Indiase kinderdansvoorstelling Hanuman.
  • Het is Peuterdag in het Zuiderstrandtheater op 18 en 19 oktober 2015.

STREAMER
Bah, zei het schaap Veronica,
het regent pijpenstelen!
Ja, zegt u dat warempel wel,
zeiden de dames Groen,
’t is weer, om met z’n allen straks
een erfenis te delen.
Die is er niet. Maar zullen we
een spelletje gaan doen?

 

‘We willen graag álle kinderen dit mee laten maken’

Suzanne Verboeket van De Betovering, internationaal kunstfestival voor de jeugd

Haagse herfstvakantie = cultuurvakantie = Betovering, zo opent de programmabrochure van het jeugdfestival. De leukste herfstvakantie van Nederland! En die speelt zich dus in Den Haag af. Driehonderd activiteiten in tien dagen buitelen over elkaar heen.

Meteen na dit gesprek gaat ze, op het oog onverdroten, maar weer eens de hort op, enkele van de talloze festivallocaties langs, om daar de nodige publiciteitsspullen en aankledingsmateriaal – banieren, posters, karakteristieke Djimmie-de-witte-hond-tafeltjes voor brochures – te bezorgen, opdat er een zekere eenheid in de presentatie is. Het geeft exemplarisch de gedrevenheid weer van Suzanne Verboeket, directeur van De Betovering, het internationaal kunstfestival voor de jeugd, dat vanaf vrijdag 18 oktober de stad Den Haag inmiddels voor de veertiende keer op z’n kop zet. Want, en ga er met anderhalve fulltime beroepskracht maar aan staan: Het duizelt van honderden verschillende activiteiten in tien dagen, van toptheatervoorstellingen en unieke filmvertoningen tot daverende workshops voor theater, dans en beeldende kunst, een installatie, en – tot besluit – een limonadeconcert als tegenhanger van het aloude koffieconcert. Naast festivalcentrum Theater aan het Spui zijn er nog de andere theaters in het stadscentrum en daarbuiten die ‘aanhaken’, onder meer openbare (wijk)bibliotheken, horecagelegenheden aan de Grote Markt, en deze editie doen ook vrijwel alle musea en vele galeries mee. “Bij een peuteractiviteit moet je ze er soms op wijzen dat er een verschoonhoekje moet zijn. En natuurlijk houden kinderen van ravotten, dus is veel speelruimte wenselijk. Daarom is Theater aan het Spui zo’n prima festivalcentrum, een echt hart”. Liefst driehonderd activiteiten! “Thanks to Excel”, lacht Verboeket haar tanden bloot. “Ik kan in mijn hoofd niet eens bijgehouden krijgen wat er wanneer precies te gebeuren staat. En gelukkig hebben we al die medewerkers bij de locaties en onze vrijwilligers die met ons meewerken, zo’n 150 mensen, op wie we kunnen rekenen.”
In een eerder gesprek vertelden Marjet van Os, directeur van Theater Dakota aan de Zuidlarenstraat, en Cees Debets, directeur van Theater aan het Spui, me wat het festival in zijn ogen bijzonder maakt: “Er is in oktober geen ontkomen aan. De hele stad staat bol van jeugdtheater en daar werken we graag aan mee. Het is een geweldige manier om kinderen en ouders naar het theater te trekken”, verklaart Van Os. En Debets: “De Betovering is echt een stadsfestival, met klanken van opwinding op het moment dat de programmaboekjes op school worden bezorgd, en ouders die op het schoolplein afspreken elkaar te zullen bellen om plannen te maken”. Verboeket: “We willen graag álle kinderen dit mee laten maken. Daarom is het belangrijk dat ons programmaoverzicht via scholen wordt verspreid. Het is nu zelfs zo dat scholen die voorheen aangaven geen brochures te verspreiden, ons nu, op verzoek van ouders, bellen of ze niet toch weer op de verspreidingslijst kunnen.” En dat is wat er de laatste jaren volgens Verboeket sowieso is gebeurd: “We zijn stapje voor stapje groter gegroeid door een samenwerking vanuit veel hoeken. Door de goede verhalen van de eerste locaties waar we kind aan huis mochten zijn, konden we nieuwe locaties toevoegen, sponsors interesseren, de pers bereiken, meer publiek bedienen, werden we interessanter voor de beste gezelschappen om juist bij ons te komen spelen, en de laatste jaren ook internationaal onze neus aan het venster steken. Debets: “Heel knap dat het festival in relatief korte tijd het zo’n vaste waarde is geworden”. “Als in een opwaartse cirkel versterkt het een het ander”, zegt Verboeket. “Nog steeds is dat het geval. Zo presenteren we dit jaar voor het eerst de Orde van de Betovering. Kinderen kunnen Ridder worden. Het is onze manier van Vrienden maken, noem het crowdfunding.”

Programma
De kwaliteit, de diversiteit, de omvang en het enorme succes. Dat zijn volgens Van Os de succesfactoren van De Betovering. Debets: “Mooie voorstellingen voor een groot publiek, het publiek met toegankelijke kwaliteit verrassen en veel uitnodiging om zelf mee te doen”. “Het is natuurlijk zo,”reageert Verboeket, “dat ouders beslissen of en waar hun kind naar gaat kijken. Aan kwaliteit doen we dus geen concessies”, zegt Verboeket. “Kinderen kennen geen sociale conventies, zeggen meteen waar het op staat.Je moet kinderen durven laten dromen. Ieder festivalonderdeel is er daarom op gericht om kinderen een luikje in zichzelf te vinden en dat te openen. Daarom willen we ook graag dat kinderen zelf aan de slag gaan”. Verboeket licht er wat onderdelen uit. “In De Betoverde Tuin kun je een zelfgemaakt beeld plaatsen, of maak een zwart Coco Chanel-jurkje voor Barbie, je kunt je t-shirt met een zeefdruk laten versieren of een gezeefdrukt affiche maken, er is een textiele nalatenschap voor je oude lievelingskleding, een workshop sculpturen maken met afval uit zee, maak een uitklapstrip die precies past in een luciferdoosje, een muzikale speurtocht met restmaterialen die je van thuis meeneemt, je kunt in de kartonnen stad Tapatoe knutselen aan je eigen kartonnen winkeltje, en – primeur – er komt een workshop ‘Vingerverven met E-nummers’, de natuurlijke kleurstoffen die je in voedselwaren vindt . Er zijn goede en slechte E-nummers. Zo hopen we de kinderen hiervan enigszins bewust te maken.”
Het middelpunt in dit festijn is festivalhart Theater aan het Spui. “Voor iedere leeftijd is er wel iets te doen, maar misschien moet je je (klein)kind een handje helpen”, aldus Verboeket. “En deelname aan de activiteiten daar betaal je met ‘groentjes’, onze eigen munteenheid.”

De Betovering, internationaal kunstfestival voor de jeugd. In de herfstvakantie van 18 tot en met 27 oktober in alle hoeken en gaten van Den Haag. Meer informatie: www.debetovering.nl.

‘Het moet worden als drie dolle, dwaze dagen’

Festival De Betovering beleeft 13e editie

Kinderen en jeugdigen in Den Haag boffen maar. In de herfstvakantie staat de dertiende editie van festival De Betovering op stapel. Met 250 activiteiten staat het wederom bol van sprankelende theatervoorstellingen, films en inventieve workshops, zoals het bouwen van de kinderstad van de toekomst met behulp van karton of het geven van bestaansrecht aan bedreigde Spinsels.

Twaalf jaar geleden werd de aftrap verricht, een tijdperk waarin volgens de toenmalige initiatiefnemers te weinig te beleven was voor kinderen in de hofstad. Met destijds een enkel weekend aan activiteiten is De Betovering sindsdien, maar vooral de laatste jaren, uitgegroeid tot een bijna anderhalve week durende opeenstapeling van bruisende en aansprekende ideeën en activiteiten voor jeugdigen. De groeispurt naar een bereik van 15.000 bezoekers in 2011 is bewonderenswaardig. Suzanne Verboeket, sinds 2006 aan het hoofd van De Betovering: “We hebben jarenlang eerst aan vertrouwen moeten winnen: bij theaters en theatergroepen, de gemeente Den Haag en sponsors – maar vooral bij de mensen die wij als de voornaamste bezoekers zagen: mensen die niet gewend zijn aan theaterbezoek. Hopelijk is nu de tijd aangebroken om weer net als vorig jaar te kunnen oogsten.” Festival De Betovering, internationaal kunstfestival voor de jeugd, sloeg de voorbije jaren arbeidsintensieve en onorthodoxe wegen in: het werkte samen met de Ooievaarspas, met sleutelfiguren uit verschillende doelgroepen in de stad, met buurthuizen en, bijvoorbeeld, met instellingen voor naschoolse opvang.

Tijd om op de lauweren van het bereikte succes te rusten is er evenwel nauwelijks. “We moeten pieken. Het festival moet worden als drie dolle, dwaze dagen. Pas bij een zaalbezetting van 80% en als 90% van de bezoekers tevreden is vind ik dat het festival als geslaagd mag worden beschouwd”, zegt de van oorsprong Limburgse, aan de Rijksuniversiteit Groningen op kunstbeleid en theaterwetenschappen afgestudeerde moeder van drie kinderen die in leeftijd variëren van drie tot tien jaar. “Ik wil graag zien dat kinderen kunst en theater als een keuze zien – dat ze überhaupt weten dat er zoiets als kunst en theater bestaat. Het is belangrijk nu al begrip te kweken over wat kunst en theater voorstelt, zodat ze later beter kunnen kiezen, ongeacht of ze een toekomst als kunstenaar of theatermaker ambiëren, of het als een waardevolle vrijetijdsinvestering zien”.

Programma
In de programmering is er naast aandacht voor vele professionele theatergroepen uit het binnenland zoals Orkest MaxTak, Theater Terra, Kwatta, Het Filiaal, Stella Den Haag en Theatergroep MAX ruim baan gemaakt voor toonaangevend jeugdtheater uit het Europese buitenland. Zoals de voorstelling annex installatie .h.g. door Trickster-P uit Zwitserland, die op vrijwel alle buitenlandse jeugdtheaterfestivals opzien baarde. Kinderen tussen 9 en 14 maken er een individuele tocht. Ze krijgen ieder afzonderlijk een koptelefoon op en zien allerlei beelden. Ze maken daardoor zelf door wat misschien ook Hans en Grietje aan den lijve hebben ervaren. Voor dappere kinderen, niet zozeer eng maar wel heel spannend. “Als een individuele gang bezwaarlijk wordt geacht kan eventueel een ouder mee”, zegt Verboeket. En dan is er Anima door Meridiano Teatret uit Denemarken, een verrassende en erg visuele voorstelling met veel poppen- en schaduwspel over een onderwerp dat voor kinderen vaak zoiets ongrijpbaars en teders is: de dood. “Een voorstelling die je verlaat met het gevoel dat het leven mooi is”, aldus een uiterst bevlogen Verboeket.

Het centrale punt van de liefst 38 festivallocaties is het Theater aan het Spui, waar doorlopend workshops, korte voorstellingen, en eten en drinken in Café De Betovering voorradig zijn. “Dat eten en drinken”, zegt Verboeket, “daarin werken we samen met de stichting Toekomstbeeld der Techniek. Kinderen mogen daar kiezen hoe zij willen dat onze voeding er over pakweg dertig jaar uit moet zien. Bijvoorbeeld: moet het slowfood zijn, of fastfood? De kinderen kunnen er ook leuke proefjes met eten doen”. In het festivalcentrum is ook ruimte gecreëerd voor een voortzetting van Tapatoe, de kinderstad van de toekomst, waar kinderen met behulp van karton bouwwerken hun eigen metropool mogen construeren en waar ze bovendien zelf muziek kunnen maken.

De Betovering, internationaal kunstfestival voor de jeugd duurt van 19 tot en met 28 oktober en vindt plaats op verschillende locaties. Meer informatie op www.debetovering.nl.