Tussen hemel en zeebelt

Bizar openingsfeest voor Theater Zeebelt

Het moet bizar zijn om in een gemeentelijke subsidienota te lezen dat wie met een goed plan komt, je theater mag overnemen. Het overkwam deze maand Hanna Boender van het Haagse Zeebelt Theater, een van de pijlers onder kunstenaarsbroedplaats DCR. Op 4 september viert ze niettemin een feestje.

“Er tekent zich een rampenscenario af”, meent Hanna Boender. “Er is hier kans op het ontwikkelen van een geweldige plek. Juist nu we alle neuzen de goeie kant op hebben, worden we door de gemeente afgeschoten.”

Zeebelt Theater, werkplaats en podium, is na een verhuizing van de Haagse Willemstraat en een langdurige verbouwing die vooral door de inzet van voornamelijk vrijwilligers tot stand kwam, pas vorig jaar september van start kunnen gaan. Maar in april tekenden zich donkere wolken af. Eerst de adviescommissie en – onlangs – de wethouder zeiden geen cent meer te willen geven voor de plannen van onderhuurder Boender en consorten. Jawel, er is weliswaar ook in de toekomst van gemeentewege geld voor de kunstinstelling gereserveerd, maar dat is bedoeld voor het ophoesten van de huur van de zaal aan het De Constant Rebecqueplein, eigendom van Eneco. Er wordt een pitch uitgeschreven: iedereen die een goed plan heeft – ook Zeebelt zelf – kan het theater overnemen als het aan wethouder Klijnsma van Cultuur ligt. Geld voor personeel of voor het inkopen van spannende programma’s zit er trouwens niet in. Dat moet de nieuwe huurder straks zelf maar versieren uit fondsen en intreegelden.

Als eerste officiële culturele broedplaats in Den Haag biedt de DCR (De Constant Rebecqueplein) werkruimte aan beeldende kunstenaars, vormgevers, architecten, musici, choreografen, dansers en theatermakers. Het pand van de DCR wordt op donderdag 4 september officieel geopend door wethouder Klijnsma. Dat is ook de aftrap van festival Ground #3 met als thema For Sale. Hoe bizar kun je het krijgen.

Maar met het wegvallen van Zeebelt als een van de pijlers, is het niet ondenkbaar dat ook de DCR het niet overleeft. Zeebelt immers was en is het organisatorische brein achter de DCR. “Toen we Zeebelt wilden optuigen, werden we door de gemeente opgezadeld met de verantwoordelijkheid voor de verbouwing van de DCR. Het is nu een volwaardige ruimte met zo’n dertig ateliers. Het is in het verleden inderdaad niet van een leien dakje gegaan, kunstenaars laten zich moeilijk in een richting duwen, maar net nu we een expositieruimte klaar hebben en we op donderdag 4 september officieel van start gaan, worden we bedankt voor de moeite en kunnen we spoorslags vertrekken.”

Ook voor DCR-pijler LOOS is de hemel bloedrood gekleurd. Het avant-gardistische muziekcollectief kreeg pas in januari van dit jaar een gebruikersvergunning voor haar concertzaal, en wordt nu eveneens bij de vuile was gezet.

Koen Baart, cultuurwoordvoerder van de Haagse PvdA ziet het onheil van het teloor gaan van Zeebelt al voor zich. “Het is allereerst cru voor de betrokkenen. En ik sluit niet uit dat de toekomst van de DCR gevaar loopt als Zeebelt inderdaad gedwongen wordt af te haken.” Volgens hem is nu investeren in cultuur noodzaak, wil de stad in de race blijven om in 2012 door het kabinet te worden uitgeroepen tot culturele hoofdstad van Europa in 2018. “Gelukkig is het cultuur budget al van 53 naar 60 miljoen euro verhoogd. Dat is mooi, maar broedplaatsen zijn van cruciaal belang voor de culturele toekomst van de stad. We kunnen en willen niet om het oordeel van de commissie en de wethouder heen, maar ik kan me best voorstellen dat we Zeebelt nog twee jaar de kans geven er iets moois van te maken aan het De Constant Rebecqueplein.”

David Rietveld van coalitiepartner GroenLinks laat weten dat volgens hem zowel Zeebelt als LOOS een eerlijke kans verdienen. “Ze openen pas deze maand en hebben veel pech gehad bij de oplevering van het pand. Ze hebben dus eigenlijk nog niet kunnen laten zien wat ze programmatisch waard zijn.”

Een belevingstuin als kunst

Een hele zomer lang een levend kunstwerk van zaaien en oogsten waarin eenieder naar hartelust kan tuinieren en rondkijken, met optredens, workshops en als slot een oogstfeest.

Een koe is paars en melk komt uit een pak. Naar het schijnt denken kinderen dat melk rechtstreeks vanuit een tap in de fabriek in een pak terecht komt, en dat tomatenketchup in een fles groeit. Met name stadskinderen komen steeds minder in aanraking met het plattelandsleven. Alleen daarom al is De Tuin der Lusten een bijzonder project. Een kunstwerk nog wel.

‘Hij sprak en het was er. Hij gebood en het was geschapen.’ Het opschrift van De Tuin der Lusten,het beroemde triptiek van Jeroen Bosch (1450 – 1516), verraadt de vrome, stichtelijke boodschap ervan, vervat in een demonische en moralistische striptekening. Waar Bosch zich liet leiden door hemelse kerkvaders, wordt de zich voedselkunstenaar noemende en als ruimtelijk vormgever afgestudeerde kunstenaar Rene Jansen door de bank genomen door meer aardse zaken in beslag genomen. Hoewel: met het ontwerpen en bouwen van De Tuin der Lusten schiep hij zelf een paradijselijk oord van zo’n vierhonderd vierkante meter gemaakt voor Nest, de expositieruimte van de culturele broedplaats DCR aan het De Constant Rebequeplein in Den Haag. Schitterend groen is het daar nu, als een vervreemdende oase in een zich in versnellend tempo verstenende stad eromheen. De doorgaans hagelwitte tentoonstellingswanden zijn door hem aanlokkelijk ogende grasveldjes geworden, er is een uitgebreide kruidentuin, een champignongrot annex schattig oudhollands terpje, een witlofkast en er staan rijen opgesteld met bakken tomaten- en paprikaplanten, waarvan de laatste hightech worden grootgebracht op substraat, en die een handje toegestoken krijgen van her en der opgehangen groeilampen. Je kunt in de tuin goedgeluimd lummelen, luieren en kuieren, je verwonderen, genieten, en er de planten en het gras als het ware horen groeien. De Tuin der Lusten is dan ook een stadspark, recreatieterrein, buurttuin, belevingstuin, moestuin, binnentuin, schoolplein, kinderspeelplaats en podium ineen. Opmerkelijk: Zelfs Obama schijnt er een moestuintje op na te houden.

 

Volgens de zich ook wel kookkunstenaar noemende Jansen is een tuin primair een ontmoetingsplaats. Bovendien heeft hij een fascinatie voor het produceren en bereiden van voedsel in een sociale omgeving. Eerder organiseerde hij eet-installaties als Air Diner, Stoeptegelgrillen en Productie Pier, de laatste bij Stroom / Haags Centrum Beeldende Kunst. En verbeelding of niet, groente uit eigen tuin smaakt altijd beter. De opbrengst van De Tuin der Lusten wordt dan ook vrolijk maar nietsontziend culinair verorberd tijdens een afsluitend oogstfeest, op zaterdag 19 september, dat wordt opgeluisterd met een performance van choreograaf en danser Bruno Listopad. Maar ook tussentijds zijn er op gezette tijden optredens in de avonduren en ’s middags workshops voor kinderen, met onder andere een kindertuin op donderdagen. Alles is gratis bij te wonen en iedereen is welkom – ook als je op eigen gelegenheid, maar na aanmelden, een handje wilt helpen bij het verzorgen en onderhouden van de tuin. Het gras is aan de overkant immers altijd groener. Toch?

De Tuin der Lusten is te zien tot en met zaterdag 19 september. Voor meer informatie: www.nestruimte.nl.