Een feilloos gevoel voor timing

Hitchcocks ‘Dial M for Murder’ op toneel

Na het succes van 39 Steps brengt Het Thrillertheater opnieuw een toneelversie van een film vol suspense: Dial M for Murder, een onvervalste ‘Hitchcock’. Musicalster Brigitte Heitzer treedt in de voetsporen van Grace Kelly.

Heus! Ik heb haar echt gezien! Verbluffend mooi. En zoals haar elegante arm dwars door dat witte doek prikte en recht op je afkwam! De oogverblindende actrice Grace Kelly was op dat moment in de film in een bijna levensechte doodsstrijd verwikkeld – met dank aan de sinistere geest van Alfred Hitchcock in zijn fameuze thriller Dial M for Murder (1954). De filmindustrie draaide indertijd verwachte kaskrakers in 3D, als tegenwicht tegen filmvertoningen op tv, die immers alleen maar plat konden zijn. Lage camerastandpunten, acteurs die op je komen toelopen – Hitchcock leunde duidelijk op sterke maar legitiem ingezette3D-effecten. Voordat de rolprent werd uitgebracht was de trend trouwens alweer overgewaaid en dus werd alleen de platte versie uitgebracht. Tegenwoordig wordt de film slechts een enkele keer in 3D vertoond, onder meer medio jaren negentig, toen het Filmhuis Den Haag een festival rond deze filmsoort organiseerde. Rood-groen brilletje gratis bijgeleverd, evenals een bijpassende hoofdpijn na verloop van tijd.

De ‘Hitchcock’, naar het gelijknamige toneelstuk en script van Fredrick Knott, is opgezet als een huiskamerdrama en speelt zich geheel af in de parterrewoning van een flatgebouw. Het stuk en de film laten zien hoe ex-tennisprof Tony Wendice (Ray Milland) de ideale moord beraamt. Een moord waarmee hij denkt de erfenis van zijn echtgenote Sheila (Grace Kelly) op te kunnen strijken, als prijs voor haar pseudoheimelijke verhouding met huisvriend en detectiveschrijver Mark Halliday (Robert Cummings). Wendice’s opzet mislukt weliswaar, maar hij lijkt in staat de erfenis en het vege lijf te kunnen redden door op de plaats delict al improvisatorisch een briljant instantplan-B te smeden. Gewaagd trouwens, van Hitchcock, een buitenechtelijke affaire te tonen in die tijd.
Zoals vaker in detectives het geval is, zijn het naast de acteurs vooral de omringende attributen die een hoofdrol opeisen, in dit geval een brief, een schaar, een huissleutel, een telefoon van bakeliet. Voor de 3D-versie liet Hitchcock onder meer een manshoge telefoon bouwen en een enorme mechanische duim, omdat het indertijd met de 3D-techniek moeilijk was om close-ups te schieten: voor stereobeelden zijn twee camera’s vlak naast elkaar nodig die gelijktijdig hetzelfde op celluloid vast te kunnen leggen – en de filmcamera’s uit die tijd waren nogal groot van formaat.
“Attributen als tegenspelers?” Brigitte Heitzer, die de rol van Sheila speelt in het stuk, moet er hartelijk om lachen. Bij nader inzien: “Hmm, dat is wel een beetje zo, inderdaad. Bijvoorbeeld als de sleutel opeens spontaan uit de broekzak van Peter Tuinman, alias Tony Wendice, verdwenen is. Dan zie je eventjes de paniek in zijn ogen komen. Maar hij weet daar prima mee om te gaan, hij moet per slot van rekening ook improviseren om zijn moordplan dat de mist dreigt in te gaan, te kunnen redden.” Voor haar rol komt het aan op een feilloos gevoel voor timing: “Je moet voortdurend bij de pinken blijven, perfect op de anderen in het stuk inspelen, om aan het verhaal de juiste suspense mee te kunnen geven. Wat als dat niet lukt, dan zakt het meteen in. Dat mag dus in geen geval gebeuren”.  Volgens Heitzer heeft regisseur Bruun Kuyt, die eerder 39 Steps bij Het Thrillertheater tot een succes maakte, de voorstelling vanuit een filmisch gezichtspunt benaderd.

Hitchcocks film, waarin Sheila Margot heet, heeft ze gezien, voor een deel althans. Op dvd. “Een enge film. Ik kan er in ieder geval van zeggen dat het plot je meteen bij de kladden grijpt, vanaf het allereerste moment. Ik hoop dat ons dat op toneel ook lukt. Gisteren hadden we de eerste try-out, en natuurlijk merk je dan dat het publiek soms heel anders reageert dan wij hadden voorzien. Dat maakt het allemaal extra spannend om dit stuk te spelen. Ik ontdekte dat mijn moeder de dvd toevallig in huis had. Nu ligt hij bij mij in een lade. Ik heb nog niet voldoende tijd gevonden om hem helemaal af te zien. Soms doet de film trouwens wat gedateerd aan. We hebben daarom aan de taal en de dialogen nu en dan een eigentijdser karakter gegeven. Wel zijn we uitgegaan van de typische aankleding van de jaren vijftig en volgt het toneelstuk het origineel van Knott”.

Heitzer geniet met name bekendheid als musicalster. Ze werd opgeleid aan het Koninklijk Conservatorium in Brussel en later aan het Fontys Conservatorium te Tilburg. In 2007 won ze het tv-programma Op zoek naar Evita, waardoor ze de hoofdrol mocht vertolken in de musical Evita. Heitzer was in zowel Belle en het Beest (Belle) als in Tarzan (Jane) te zien als de ‘understudy’ van Chantal Janzen en in All shook up, love me tender speelde ze de hoofdrol van Natalie. In 2010 was ze de ‘alternate’ van diezelfde Janzen in de musical Petticoat. Ze deed mee aan de eerste remake van het tv-programma Fort Boyard in 2011 en tot eind februari speelde ze de rol van Ellen in de revival van de musical Miss Saigon. “Ik ben nooit bang geweest om vreemde dingen te doen, omzwervingen te maken, om dingen uit te proberen”, verklaart ze haar uitstapje naar de toneelwereld. “Ik werd door de producent/vertaler Lex Passchier en de regisseur gevraagd voor deze rol, dus dat geeft het nodige vertrouwen om aan door de wol geverfde toneelspelers als Peter Tuinman, Genio de Groot, Roelant Radier en Eric Bouwman partij te geven.” En dan is er nog de erfenis van Grace Kelly die op haar schouders rust: “Spannend… heel spannend! Ik doe m’n best.”

De in Scheveningen woonachtige, maar geboren Limburgse is tot eind maart in Dial M for Murder te zien, en maakt in april haar opwachting bij M Lab in de musical Otis. Ze staat nu voor het eerst sinds maanden weer in de spotlights sinds de geboorte, deze zomer, van een dochtertje. “Het is leuk om weer op het podium te staan, maar ook even wennen. Want je wilt natuurlijk zo snel mogelijk na afloop weer lekker naar je kindje”.

Dial M for Murder door Het Thrillertheater is op maandag 7 en dinsdag 8 januari evenals vrijdag 8 en zaterdag 9 februari te zien in de Koninklijke Schouwburg. Meer informatie: www.ks.nl en www.thrillertheater.nl. Telefonisch reserveren: (0900) 3456789. De 3D-versie is overigens te zien tijdens het komende Film Festival Rotterdam.

‘Bordkartonnen omgeving, bordkartonnen karakters’

Han Oldigs als Mr. Hannay in the 39 Steps

Het Thriller Theater speelt de eerste in een reeks van drie voorstellingen die gewijd is aan het werk van de suspense-cineast bij uitstek, Alfred Hitchcock. Han Oldigs speelt het hoofdpersonage Richard Hannay in de theaterversie.

Lekker puzzelen wie de moordenaar is: liefhebbers van Britse whodunits zijn goed af. De romantische spionagefilm The 39 Steps van Alfred Hitchcock, waarin een onschuldige man wordt beschuldigd van moord en op de vlucht voor de politie betrokken raakt bij allerlei spionageactiviteiten, wordt bij het Thriller Theater een hilarische, zelfs spectaculaire theaterversie, compleet met wilde achtervolgingen, ontsnappingen en een vliegtuigcrash! Vier acteurs (Han Oldigs, Peggy Vrijens, Joep Onderdelinden en Nico de Vries) spelen op hilarische wijze tientallen rollen.

“Veertien kilo”, zegt Han Oldigs. “Teneinde deze rol goed te kunnen spelen, ben ik veertien kilo afgevallen. Hoe? Door de combinatie van de helft te eten van de hoeveelheid die ik normaal eet, door bijna geen alcohol te gebruiken en door veel te bewegen. Waarom? Er zit flink wat fysieke waaghalzerij in deze voorstelling. Het is oppassen geblazen. Zo spring ik onder meer door een raam en doe ik een balanceeract op een twee meter hoge ladder. Ik meende daarom dat ik maar beter goed getraind en slank zou zijn, ook al doe ik al vijftien jaar aan aikido, een Japanse krijgsdiscipline en bewegingsleer ineen met een filosofische inslag.”

Oldigs, alias Mr. Richard Hannay uit Hitchcocks vooroorlogse film The 39 Steps (1935), is niet van huis uit een fan van thrillers. “Ik kan me herinneren dat ik op mijn tiende Hitchcocks Psycho zag. Vreselijk spannend en eng. En daarna heb ik wel wat horrorfilms gezien, zoals Friday the 13th, de gruwelijke filmserie over een massamoordenaar, van regisseur Sean Cunningham. Maar ik ben niet echt een verslinder van het genre, ook thrillerromans lees ik niet veel.” Wat hem vooral aansprak in de toneelversie van The 39 Steps door het Thriller Theater was het feit dat voormalig ‘Echte Man’ Bruun Kuijt de regie zou gaan doen. “Ik ken hem al langere tijd. Met hem heb ik onder meer in 1995 de productie Het Mysterie van David Copperfield gemaakt.”

Bij het zien van Hitchcocks filmversie van The 39 Steps, oorspronkelijk een roman van de Schotse schrijver en geheimagent John Buchan, bekroop Oldigs een gevoel van gedateerdheid. “Bordkartonnen omgeving, bordkartonnen karakters”, zegt Oldigs. Maar de theaterversie die wij spelen, een bijna letterlijke kopie van de productie die in 2005 in het Londense West End in première ging en later ook op Broadway werd gespeeld, hangt aaneen van virtuositeit in spel en in personagewisselingen. Er gebeurt heel veel in korte tijd, en met beperkte middelen wordt een universum gecreëerd. Zoals een aantal kisten dat een trein verbeeldt, een houten cirkel die voor een autostuur staat en een houten deur die uiteindelijk als bed dienst doet.” De sfeer die uit de productie spreekt is er een die doet denken aan de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw. “Dat is ook te danken aan de soundscore die Bruun Kuijt voor deze productie maakte”.

Thriller Theater met The 39 Steps is op za 7 en zo 8 januari (matinee) te zien in de Koninklijke Schouwburg. Meer informatie: www.thrillertheater.nl en http://www.ks.nl . Telefonisch toegangskaarten reserveren: 0900-3456789.