‘Economie is de religie van deze tijd’

Theatergroep Drang over woekerrentes en piramidespelen

Tentenkampen. Protest. Arabische lente, monetaire crisis. Boosheid in Cairo, New York, Madrid, Athene, Den Haag. De almachtige graai- en bonussencultuur moet een halt toegeroepen worden. De Haagse Theatergroep Drang maakt er een actueel en geëngageerd theaterspektakel over : MacMadoff, dat in de kern gaat over Bernard Madoff, de man die wegens oplichterij liefst 150 jaar gevangenisstraf opgelegd kreeg. In het New Yorkse Manhattan is een theatervoorstelling over deze meesteroplichter al uitgegroeid tot een publiekssucces.

Drang speelt het stuk in een leegstaand pand in het hartje van de stad, op het nieuwbakken, maar aardig door leegstand getroffen winkelwalhalla Haagsche Bluf. In het stuk smeedt Drang het klassieke koningsdrama Macbeth van Shakespeare en teksten van eigen hand over de Amerikaanse meesteroplichter Bernard Madoff ineen tot een actueel verhaal over grenzenloze geldzucht en hersenloze machtshonger.

Door ‘Ponzi’, Madoffs destructieve en 65 miljard dollar verslindende piramidespel, raakten duizenden mensen hun leven lang financieel gedupeerd. Onder de slachtoffers bevindt zich ook een van zijn zoons, die zelfmoord pleegde, onder meer omdat hij door de Amerikaanse rechtsvervolger op een gegeven moment als medeplichtige aan het frauduleuze spel van zijn vader werd beschouwd. Madoffs praktijken bleken de bijl aan de wortel van het van ‘systeembanken’ aan elkaar hangende financiële bestel te zijn: even later viel de ‘financieel dienstverlener’ Lehman Brothers om, en nog een moment daarna viel plots het bancaire systeem wereldwijd aan diggelen.

De gelouterde toneelspeler, tv- en filmacteur Esgo Heil neemt in MacMadoff de rol van de inmiddels tot 150 jaar cel veroordeelde meesteroplichter op zich. Heil, met zijn vingers ongeduldig tikkend op de tafel als om zijn woorden kracht bij te zetten: “Eigenlijk is het project ‘Europa’ ondertussen ook uitgelopen op één groot ‘va banque’-piramidespel. Terwijl het koninkrijk der banken nog altijd heerst, woekerbonussen aan de orde van de dag zijn en zoals voorheen nog altijd zijn gestoeld op een onuitputtelijk lijkende geldberg met bijbehorende macht. De bankiers en beurshandelaren beteugelen vandaag de dag vanaf hun apenrots nog steeds de levens van hun onderdanen en dicteren en passant het achterhoedegevecht dat politiek wordt genoemd. De economie is de religie van deze tijd, met de aandeelhoudersvergadering als de hoogmis”.

“In de voorbije duizenden jaren aan mensengeschiedenis,” zegt Heil niet zonder gevoel voor dramatiek, “zijn hebzucht en machtshonger altijd een aantrekkelijke, maar licht ontvlambare cocktailmix gebleken. De geschiedenis herhaalt zich keer op keer, en niemand die het lijkt te zien. De mensheid lijkt geneigd tot permanente domheid. In het ‘geval Madoff’ waren inhaligheid en klassiek machtsdenken de aanloop tot de recente trits kredietcrises die over ons is neergedaald.”

De machtswellust van Bernie Madoff, zijn gevallen koninkrijk, en de gedupeerden van zijn wanpraktijken – ze vertonen overeenkomsten met de op ware historische feiten en wandaden gebaseerde Macbeth van Shakespeare. In deze, vaak als ‘ongeluksstuk’ aangeduide, tragedie komt de ware aard van mensen naar boven als Macbeth’ schrikbewind zichtbaar op wankelen staat. “Wie is dan nog loyaal, en wie pleegt verraad,” schetst Heil het verloop van de voorstelling.

MacMadoff is geschreven door Ton Theo Smit en wordt geregisseerd door Lucienne van Amelsfort, met wie Smit samen de artistieke leiding van Drang vormt. Een fascinerende, poëtische tekst, volgens Heil. “Het stuk laat op humoristische maar bloederige wijze zien hoe onmenselijk ver mensen gaan om hun eigen hebzucht te bevredigen. Het stuk houdt ons bij wijze van nar een spiegel voor, zoals Brecht dat met zijn stukken ook deed.” Drang doet dat op zijn eigen wijze, en met een liefst dertienkoppige cast. En vanuit een vastgoedpaleis dat enige vergane glorie niet kan verhullen, waarvan de gevel een kitscherige replica is van bekende het art nouveau-pand van J.W. Bosboom aan de Denneweg. “Het wordt letterlijk een denderend stuk, als een rollercoaster die soms zelfs eventjes uit de bocht vliegt”.

Intussen lijken theatermakers in Nederland ruw-aan wakkergeschud door de botte bezuinigingsbijl van minister van Cultuur Halbe Zijlstra. Er staan voorstellingen op de rol waaruit meer actueel maatschappelijk engagement spreekt: over de Endstra Tapes, over de Heineken-ontvoering, over de ondergang van ABN/Amro door het Nationale Toneel. En nu dus Drang, dat altijd al voorstellingen maakte vanuit een zekere hang naar theatraal politiek commentaar.

Theatergroep Drang speelt MacMadoff van za 29 oktober tot en met zo 27 november in Haagse Bluf 43. Reserveren: reserveringen@drang.nl of T (070) 3464645. Meer informatie op http://www.drang.nl.

Advertentie

‘Héél veel, héél mooi voorstellingen’

Theater aan het Spui als gedroomde ‘huiskamer’ van Den Haag, Drang en jeugdtheater in 2011-2012

Theater aan het Spui heeft zich de afgelopen drie jaren ontworsteld aan zijn verleden en zichzelf opnieuw uitgevonden.

“Wat we kunnen verwachten in het nieuwe seizoen? Héél veel, heel móóie voorstellingen”, zegt Cees Debets oprecht, terwijl hij daarbij gelijktijdig een kenmerkend en onverholen optimisme in zijn stem legt. De directeur van Theater aan het Spui heeft in de drie jaar dat hij in wat hij zelf ‘de huiskamer van Den Haag’ is gaan noemen, het indertijd wat verstofte karakter van het eerste echt als vlakkevloertheater bedoelde theater van Nederland omgetoverd tot een plek die zoals vanouds aanspraak mag maken op een vooraanstaande plaats in het Haagse en zelfs landelijke theatercircuit. Niet alleen door zijn uitstekende, gevarieerde en gelukkige hand in de programmering, maar ook door ogenschijnlijke futiele en marginale ingrepen als het bij binnenkomst door zijn medewerkers openhouden van de foyerdeuren, en de steevast gezellige nazit die in de regel makers, spelers en publiek dichter bij elkaar brengt.
Het aanbod van Theater aan het Spui varieert van literaire bijeenkomsten die tot stand komen in samenwerking met BorderKitchen, een volbloed ‘dochter’ van het Crossing Border Festival, tot jazzoptredens en, “experiment”, aldus Debets, nu en dan ook lunchvoorstellingen. Maar het hart van de theaterprogrammering wordt toch nog altijd gevormd door toneel, (muziek)theater en moderne dans in de avonduren. Sinds vorig jaar is daar ook jeugdtheater bij gekomen (zie elders).

“Het is fijn dat we inmiddels behoorlijk wat ‘vaste’ bespelers tot onze ‘stal’ kunnen rekenen”, vervolgt Debets, in 2010 nog door collega’s verkozen tot beste theaterdirecteur van Nederland, “topgroepen zoals NT Gent, Need Company, Onafhankelijk Toneel, Ro Theater, Veenfabriek, Wunderbaum en onder meer ’t Barre Land. Groepen waar ik stuk voor stuk trots op ben dat ik ze in Theater aan het Spui mag presenteren. Ze brengen voorstellingen die ik werkelijk niet zou willen missen.” Zijn drijfveer? “Ik wil graag aantonen dat er behoefte is aan mooie voorstellingen en mooie momenten. Maar, eerlijk is eerlijk, op papier klinkt alles aanlokkelijk. In werkelijkheid moeten veel producties natuurlijk nog gemaakt worden, hoe mooi alles ook op papier lijkt te zijn.” En opnieuw somt hij op: “De Firma MES, Ceremonia, Compagnie C de la B, Guy Cassiers’ Toneelhuis en Abattoir Fermé”, dat zijn groepen die iederéén zou moeten zien, dat durf ik nu al wel te zeggen.”

Theatergroep Drang over hebzucht en machtshonger

Vinger aan de pols van de huidige tijd

Theatergroep Drang houdt altijd het tijdsgewricht waarin we leven in het oog. Ook het komende seizoen is dat zo, met onder meer MacMadoff, een nieuw stuk over hebzucht en machtshonger in tijden van voortdurend financieel crisismanagement.

Theatergroep Drang opent het seizoen eind oktober met een lange reeks voorstellingen op locatie van MacMadoff. “We verweven het bekende weergaloze koningsdrama Macbeth van William Shakespeare met passages over Bernie L. Madoff, de meesteroplichter bij uitstek”, zegt artistiek leider van Drang, Lucienne van Amelsfort. “Hij is de man die onlangs voor een periode van 150 jaar de bak in draaide, en wiens zoon onlangs zelfmoord pleegde. Madoff was de bedenker van een piramidespel, dat regelrechte miljardenfraude bleek te zijn.” Het stuk vertelt in de aanloop naar de recente kredietcrises over de hebzucht en de machtshonger van financiële kopstukken die niets ontziende zwendelaars blijken. “Economie is de nieuwe machtsorde geworden, en die importantie lijkt nog met de dag toe te nemen”, vertelt Van Amelsfort. MacMadoff zoomt in op het bankwezen en laat zien hoe onmenselijk ver mensen willen gaan om hun hebzucht te bevredigen. Het stuk is wat mij een vinger aan de pols van de huidige tijd. Toen ik en Ton Theo Smit, naast mij artistiek leider bij Drang en onze vaste schrijver van toneelteksten, een tijdje geleden Macbeth herlazen wisten we meteen dat we dit stuk bijna een op een konden gebruiken. Hij schrijft een geheel nieuw stuk op basis van Macbeth, uiteraard met het nodige respect voor het origineel van Shakespeare voorop.” Theatergroep Drang speelt het op een ‘passende’ locatie, ergens in de stad. “We zijn er nog niet mee rond, maar we hebben nu twee locaties in het vizier, plekken die ook echt wat bijdragen aan de inhoud van het stuk. De cast is al wel rond, met onder meer Esgo Heil en Wim Meuwissen.”

Verderop in het seizoen maakt regisseur Kiek Wishaupt een stuk over drie vrouwen achter Geert Wilders. De drie vrouwen van G. wordt volgens Van Amelsfort een ‘parodie op een operette’ naar een oorspronkelijk idee van Marike Mingelen. “Geert komt niet zelf aan het woord, maar we zien hem wel via drie vrouwen die in zijn nabijheid verkeren: zijn moeder, de woordvoerder voor zorg van de PVV en zijn Hongaarse vrouw, die we eigenlijk nooit zien en hem als een schim omgeeft.” Wishaupt maakte bij Drang eerder de voorstelling En alle vreugd en werk lijkt ver en overbodig.

Drang sluit het seizoen traditioneel af met een serie Zomeravonden, podium voor jong talent. “Bekommernis om jong talent is niet meer ‘hip’ en in de cultuurpolitiek is talentontwikkeling zelfs een regelrecht scheldwoord geworden. Maar wij vinden het erg belangrijk. We zien dat jongeren die we kansen hebben geboden, uitvliegen naar toneelacademies waarvan de eersten alweer bij ons terugkeren. Dat is mooi om te zien.”

Wie de jeugd heeft …

Volop jeugdtheater in Den Haag

Het bekende spreekwoord luidt dat de toekomst in handen is van wie op de jeugd kan rekenen, en het gaat uit naar al die Haagse theaters die dit seizoen jeugdtheater op het programma hebben. En dat zijn er nogal wat.

Zowel de (piep)jonge, puberale, adolescente theaterganger als diens goedwillende ouders kunnen komend seizoen naar hartenlust (s)hoppen: onder meer van Theater aan het Spui naar Stella Den Haag, naar Theater De Regentes, Theater Diligentia, de Koninklijke Schouwburg en naar de kerstvoorstellingen van Jeugdtheaterschool Rabarber.

“Jonge theaterbezoekers aan je binden is belangrijk”, zegt Cees Debets, directeur van Theater aan het Spui. In zijn theater zijn vanaf begin oktober regelmatig, ook op schoolvakantiedagen, jeugdtheatervoorstellingen te zien. “Theater aan het Spui wil graag een theater voor alle inwoners van Den Haag zijn. Bovendien leert het kinderen van jongs af aan de weg naar je zalen te vinden en komen ze daardoor als ze ouder zijn wellicht nog eens bij ons terug. Nog afgezien van het feit dat het bezoeken van jeugdtheater even leuk, mooi en leerzaam kan zijn als voorlezen of een zelf een boek lezen.” Debets heeft voorstellingen op het programma staan voor kinderen vanaf 2 jaar: Frank Groothof in de peutervoorstelling Jazzbabar en zelfs eentje voor 1+: Er was eens,er was eens. Maar ook alle andere leeftijdsgroepen staat het theater ter beschikking: van Theatergroep Max tot Stella Den Haag en Theatergroep Siberia. Vooral  de prijswinnende voorstelling Help! is heel erg leuk: “Het is een muzikale voorstelling over de begindagen van The Beatles. Deze voorstelling heeft hier al eerder met heel veel succes gespeeld. Het is ontzettend leuk om ouders en kinderen naast elkaar te zien genieten  van de geweldige Beatles-muziek.”
Jeugdtheaterschool Rabarber verzorgt net als ieder jaar weer een reeks ‘kerstvoorstellingen’ in Theater aan het Spui. De school heeft dit jaar gekozen voor het griezelverhaal met een feelgood-einde De Klokkenluider van de Notre Dame.

Ook Stella Den Haag is het komend seizoen geregeld in Theater aan het Spui te vinden. De Haagse jeugdtheatergroep speelt daar De Witte Reus (7 +) , een muzikale komedie waarvoor artistiek leider Hans van den Boom de tekst schreef. Van den Boom: “Ik wil graag tegenwicht bieden tegen al het kommer en kwel dat dag in dag uit op ons netvlies en dat van de kinderen komt. De Witte Reus is een hilarisch stuk, met monsters die op zoek zijn mensenvlees en een vrouw die een kind wil baren.” Voorts speelt de groep In de Nesten (6+), een reprise die evenwel in een nieuw jasje wordt gestoken, al was het maar omdat de muziek deze keer niet live wordt uitgevoerd, waar dat aanvankelijk wel het geval was. “Deze muziektheatervoorstelling, waarvoor Moessorgski’s Schilderijententoonstelling als muzikale basis dient, hebben inmiddels tienduizend kinderen gezien. Daarom gaan we nu een uitgebreide tournee door Nederland en België doen.” Stella reist dit seizoen bovendien naar Broadway, New York, om er op uitnodiging de voorstelling Niemand weet, niemand weet te spelen. De groep is internationaal een geziene gast, want juist deze lente was de groep nog in Australië. Stella’s openingsvoorstelling is min of meer een gelegenheidsproject. “Met vier cellisten van het Residentie Orkest bereiden we op dit moment Schuberts Der Tod und das Mädchen voor. Het is bedoeld voor het Haags Uit Festival, maar als het even lukt willen we het doorspelen, wellicht in ons eigen Stella Theater of trekken we ermee langs scholen.”

Net als de eerdergenoemde theaters ziet ook de Koninklijke Schouwburg de jeugd graag toestromen. Hoogtepunten in de residentiële bonbonnière, en soms ook in de bovenzaal Het Paradijs, zijn onder meer Buurman en Buurman (3+), Mannetje Jas, naar de strip van Sieb Posthuma, (4+), de familiemusical Jip en Janneke (5+), en de ‘rockopera voor de hele familie’ Kees de Jongen, naar Theo Thijssen.

Theater De Regentes doet ook een duit in het zakje met voorstellingen die zich voornamelijk richten op kinderen tussen 4 en 8 jaar. Voorstellingen die zich vooral richten op hun directe leefwereld, zoals  de poppentheatervoorstelling Een heer van wol (4+), Meester van de Zwarte Molen door Het Laagland (8+), en Het Filiaal met Tap ’n Tabla (8+).

Tot besluit is uiteraard Theater Diligentia, als vanouds, van de partij op het kinderfeestje. Niet overdadig, wel regelmatig zijn er voorstellingen te zien van, onder meer, Theater Lejo (4+), Poppentheater Jacobus Wieman (3+), Theater Terra (4+) en Opus One (8+). Een van de hoogtepunten lijkt te worden de musical Klein Duimpje (4+).

www.theateraanhetspui.nl
www.rabarber.net
www.stella.nl
www.ks.nl
www.deregentes.nl
www.diligentia-pepijn.nl