Een zwart gat aan herinneringen

Toneelgroep De Appel – Ben ik al geboren?

Ze wandelt in haar herinneringen. Ze voelt zich als een kikker zonder longen, als een film die verbrandt terwijl er geen kopie meer is, als een harde schijf zonder back-up. De vrouw in Ben ik al geboren? van Toneelgroep De Appel leeft op de tast, de losgeslagen ankers van haar herinnering lijfelijk met zich meetorsend, en kijkt als het ware van buitenaf op haar leven toe. De lijdensgang speelt zich af temidden van haar tot schimmen verworden man, kinderen en familie. Ze kijkt hen recht in de ogen, maar blijven niettemin onbereikbaar. Ze hoort niet, ze begrijpt niet. Ze speelt een blijvend spel van voelhoorns uitsteken en cirkelredeneringen optrekken, van drogbeelden koesteren. Ze vraagt om een herkenningsteken, maar dat blijft uit.

De gelauwerde actrice Sacha Bulthuis, al jaren een van de rotsvaste pilaren bij Toneelgroep De Appel, werkt voor de derde keer intensief samen met regisseur / tekstschrijver Gerardjan Rijnders. Eerder schreef hij voor haar Beroerd (2002) en Het Bezoek (2005). Deze keer spreekt ze een monologue intérieur van hem uit. Eentje van het hermetische soort, virtuoos taalbouwsel en episch gedicht ineen. Wat obligaat aandoend tegenspel is er bij tijd en wijle van een zevenkoppig koor dat in bewegingstaal uitdrukking geeft aan de wereld om haar heen.

Is ze dement? Zit de dood haar op de hielen? In de roes van een dormicum? Ligt ze in coma? Zijn we getuige van een bijna-doodervaring? Hallucineert ze? Is ze nog niet geboren? Het antwoord is niet letterlijk uit Rijnders’ tekst te destilleren; wel wordt inzicht geboden in haar leven, in haar eigen geschiedenis dan wel in haar aanstaande bestaan. Aan haar taalgebruik te oordelen hebben we te maken met een ontwikkelde en belezen vrouw die zich heeft volgestopt met veel wissewasjes die ze op afroep weet op te lepelen: “De wereld bestaat uit krantenknipsels.” Ze stelt vragen, ze uit zorgen. Ze vraagt haar kinderen om vergeving want ze las boeken las terwijl ze ze had moeten verzorgen. Toch blijven de naasten die haar omringen op onbereikbare afstand voor haar. “Familie is zoiets als een bos tulpen in een vaas, op een dag flikker je ze allemaal weg.”

Bulthuis levert wederom een prestatie van formaat. Een enkele hapering daargelaten is haar spel, haar voordracht van een grote helderheid. Haar stembeheersing is fenomenaal en de expressie die ervan uitgaat maakt het stuk de moeite waard. Toch is het een lange zit. Dat ligt niet alleen aan het genre van de monoloog maar ook aan de tekst zelf, want die laat zich maar lastig en langzaam vatten. Enige lucht wordt geboden in het sobere maar spectaculaire toneelbeeld, bestaande uit een knaloranjerode vloer en een enorme transparante halfplatte plastic luchtzak – baarmoeder, ballon, zuurstofcel en levensader ineen – waarin het koor is opgesloten, is de gestileerde, vrijwel enige attractie voor het beeldende oog. Helaas is dat alles niet voldoende om je op het puntje van de stoel te krijgen.

Toneelgroep De Appel – Ben ik al geboren? Tot en met zaterdag 31 januari 2010 te zien in het Appeltheater in Den Haag. Kaarten en meer info: www.toneelgroepdeappel.nl.

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s