‘Een eer dat ik dit mag doen’

Twaalf keer ‘Lanoye’ tijdens Theater Na de Dam

In opdracht van Theater Na de Dam heeft de Belgische schrijver Tom Lanoye een gloednieuwe toneeltekst  geschreven: Verloren Vader.

In twaalf theaters, waaronder speelhuizen van de negen landelijk opererende stadsgezelschappen wordt die op de avond van de Nationale Dodenherdenking gelijktijdig en in een geënsceneerde lezing gepresenteerd. In Den Haag gebeurt dat in de foyer van Theater aan het Spui / Het Nationale Theater.

Op het moment dat hij zijn telefoon opneemt verkeert Lanoye in een juichstemming: hij heeft zojuist zijn tekst doorgestuurd, zijn 24e theaterstuk en, zo vertelt Lanoye, ‘de 25e komt in september uit.’

Hij vindt het een eer dat hem deze opdracht, nota bene als Belg, ten deel is gevallen. “Ik ben zo blij dat ik ondanks het vele werk toch ‘ja’ heb gezegd. Deze herdenking is iets waar ik als Belg jaloers om ben om twee redenen: dat een nieuw toneelstuk gelijk in een dozijn steden wordt gelezen, dat is iets unieks in de wereld. Nog belangrijker: dat het een herdenking is van de Tweede Wereldoorlog. Die wordt hier veel minder herdacht. Bij ons komt die maar zeer mondjesmaat op gang, al liggen de deportatiecijfers van mijn woonplaats Antwerpen even hoog als die van Nederland. Nu pas komt hier in Vlaanderen, in België stilaan de waarheid naar boven, over onze oorlogsburgemeester bijvoorbeeld en de razzia’s.”

Lanoye: “Vooral in literair opzicht lopen we achter. Bij jullie is door auteurs als onder meer Marga Minco, Harry Mulisch, Judith Herzberg en Arnon Grunberg de Tweede Wereldoorlog tot het collectieve geheugen gaan behoren. En ook door, bijvoorbeeld, Soldaat van Oranje wordt bij jullie in ogenschouw genomen wat er werkelijk is gebeurd.”

“Bij ons is hierover pas de laatste jaren een groter bewustzijn ontstaan. Wij hebben te weinig literaire documenten die onze oorlogen beschrijven. Het wordt tijd voor een stroomversnelling. Als we twee taalgebieden bij elkaar kunnen brengen, ze zijn al zo klein, dan moeten we dat doen. Ik vind het fantastisch dat ik hier voor gevraagd ben. Door te vergelijken leer je meer. Het is mooi dat ik door deze opdracht, door dit stuk te schrijven mijn eigen geschiedenis beter ben gaan begrijpen.”

Oorlog
Literaire ‘divo’ Tom Lanoye werd onlangs zestig, en ontmoet alom eerbetoon. Allereerst staat hij bekend als romancier, dichter en columnist, maar zijn grootste talent ligt misschien wel in het theater. Veel van zijn stukken zijn nu al klassiek te noemen.

In zijn werk vormt ‘oorlog’ een thematische rode draad. Van het legendarische Ten oorlog (in 2015 door theaterbezoekers, acteurs en regisseurs gekroond tot nummer één van de Nederlandstalige theatercanon) tot Mefisto forever en bijvoorbeeld Atropa.

Hij schreef het Boekenweekgeschenk 2012, Heldere Hemel, gebaseerd op een waargebeurd voorval in de nadagen van de Koude Oorlog: een onbemand Sovjet-Russisch gevechtsvliegtuig stort neer in een Belgisch gehucht.

Verloren Vader, zijn nieuwe tekst, speelt zich af in een havenstad waar een verzetsheld na vijftig jaar naar zijn geboortegrond terugkeert. “Hij wordt op de Bevrijdingsfeesten onthaald als held, maar tijdens een interview met twee jonge journalisten dringen flashbacks zich bij hem op. Hij raakt emotioneel in de knoop met zichzelf bij de afsluitende speech die hij mag uitspreken. ‘Verloren Vader’ is aldus een tekst over afscheid nemen, over de betrouwbaarheid van het geheugen en over vluchten voor de werkelijkheid.”

Tom Lanoye is op 4 mei present in Amsterdam. “Ik ga naar de Dam en daarna naar de schouwburg, waar Gijs Scholten van Aschat als een van de spelers Verloren Vader gaat uitspreken. Ik ben zeer benieuwd naar de opvoeringen van mijn twaalfling in de andere steden, maar ik kan me niet opdelen.” In Den Haag spreken Hein van der Heijden, Vanja Rukavina en Dieuwetje Dir de rollen uit.

kader
Op de avond van de Nationale Dodenherdenking zetten theatermakers en artiesten in heel Nederland zich in om deze dag van extra betekenis te voorzien. Tijdens de negende editie van Theater Na de Dam spelen meer dan tachtig voorstellingen die betrekking hebben op de Tweede Wereldoorlog.

In Den Haag, naast ‘Verloren Vader’ in Theater aan het Spui:
– Het Nationale Theater (KS) speelt een nieuwe editie van ‘De Laatste Getuigen’
– HNT Educatie: ‘Over waar de boerderijen stonden’
– Theater aan het Spui: Caribische Verzetsheldenwandeling en Orkater / Sir Duke spelen: ‘Hatta & De Kom’
Firma MES: ‘Maak je over mij geen zorgen’
– De Poezieboys: ‘De Poeziebar’
– In Madorodam is er een kinderherdenking

Meer informatie: www.theaternadedam.nl

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s